Doanh nghiệp sản xuất xanh
Hơn 30 quốc gia ở châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á đã thống nhất đưa ra thị trường 400 triệu thùng dầu nhằm hạ nhiệt giá năng lượng đang tăng cao. Trong đó, Mỹ đã dẫn đầu nỗ lực này với việc tung ra 172 triệu thùng từ Kho dự trữ dầu chiến lược (SPR) và đây cũng là đợt tung dầu dự trữ lớn nhất trong lịch sử 50 năm của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
16/3/2026.
Nhưng cú hích này không tạo được niềm tin trên thị trường mà ngược lại; Giá dầu Brent đã tăng hơn 17% kể từ khi IEA công bố việc tung dầu dự trữ khẩn cấp vào ngày 11/3 và vẫn đóng cửa trên 100 USD vào ngày 13/3.
Việc giá dầu Brent vẫn trụ vững trên mức 100 USD và thậm chí tăng 17% ngay sau cú hích xả kho kỷ lục của Mỹ và IEA là một minh chứng sống động cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu đang rơi vào một trạng thái “khủng hoảng niềm tin” sâu sắc.
Thực tế này phơi bày 3 vấn đề cốt lõi mà các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách cần nhìn nhận một cách rõ ràng.
“Thuốc giảm đau” không chữa được căn bệnh mãn tính.
Việc xả kho dự trữ chiến lược (SPR) chỉ là giải pháp tình thế ngắn hạn để bù đắp sự đứt gãy tức thời. Tức là đây chỉ là một loại thuốc giảm đau, và thuốc giảm đau thì không thể chữa được căn bệnh mãn tính.
Thị trường hiểu rằng 400 triệu thùng dầu dù lớn nhưng chỉ là con số hữu hạn. Một khi kho dự trữ cạn kiệt mà nguồn cung sản xuất mới không tăng kịp, áp lực tăng giá trong tương lai sẽ còn khủng khiếp hơn.
Nhà đầu tư lo ngại về “khoảng trống hậu xả kho”, tức là các quốc gia sẽ phải mua lại dầu để lấp đầy kho dự trữ sau này, tạo ra một lực cầu khổng lồ đẩy giá lên cao hơn nữa.
Sự đứt gãy nguồn cung cơ cấu.
Giá dầu tăng bất chấp tin tốt cho thấy vấn đề không nằm ở đầu cơ, mà nằm ở sự thiếu hụt thực tế, và các nhà cung cấp hiện không có biện pháp nào đáp ứng với tốt cho thị trường hiện tại và tương lai gần.
Năng lực sản xuất dư thừa thấp, các nước OPEC+ hiện không mặn mà (hoặc không đủ năng lực) tăng sản lượng ngay lập tức để lấp đầy khoảng trống từ Nga hoặc do thiếu hụt đầu tư vào hạ tầng khai thác trong nhiều năm qua.
Chi phí hậu cần tăng cao, tức là rủi ro địa chính trị làm tăng phí bảo hiểm vận tải biển và làm thay đổi các tuyến đường giao thương, khiến dầu thô dù có sẵn trong kho cũng khó đến tay nhà máy lọc dầu một cách nhanh chóng và rẻ tiền.
Một số chuyên gia cho rằng, có khả năng giá dầu sẽ tăng lên mức làm hạn chế nhu cầu trước khi việc giải phóng kho dự trữ thực sự có hiệu lực.
Một số đang dự báo rằng, một cuộc chiến kéo dài hai tháng sẽ đẩy giá dầu Brent lên 110 USD/thùng vào tháng 4. Một cuộc chiến kéo dài bốn tháng có thể đẩy giá dầu Brent lên 135 USD/thùng vào tháng 6.
Thực tế giá dầu neo cao trên 100 USD gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ đến các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, cần được nhìn nhận rõ ràng.
An ninh năng lượng luôn là ưu tiên số 1, chúng ta không thể chỉ dựa vào nguồn dầu thô nhập khẩu hay các đợt điều tiết kho từ quốc tế mà chúng ta phải chủ động. Một phần là lo dự trữ, phần khác là phải có các đối sách linh hoạt, để giảm tải cho nền kinh tế, khi chiến sự bùng phát dữ dội, hoặc tiếp tục kéo dài.
Khi giá dầu Brent duy trì ở mức cao, các bài toán kinh tế về nhiên liệu sinh học (E5, E10) hay xe điện trở nên khả thi hơn bao giờ hết. Bây giờ nhiên liệu xanh không còn là câu chuyện về bảo vệ môi trường đơn thuần, mà đây chính là câu chuyện sống còn của nền kinh tế.
Khi giá dầu Brent duy trì trên 100 USD, các loại nhiên liệu sinh học như E5, E10 hay năng lượng tái tạo tại Việt Nam đang trở thành lựa chọn kinh tế hiển nhiên, không còn cần đến các chính sách “ép buộc” nào khác. Thị trường sẽ tự động điều chỉnh thuận lợi hơn cho xăng xanh bước vào hành trình mới của mình.
Khác với các cuộc khủng hoảng trước, thường là sẽ kết thúc khi các nước tăng sản lượng khai thác trở lại. Nhưng cuộc khủng hoảng 2026 lần này đang thúc đẩy một lối thoát khác, Năng lượng thay thế.
Nếu quốc gia nào có tiềm năng thế mạnh về nhiên liệu xanh, đặc biệt là Việt Nam chẳng hạn. Đây là lúc thúc đẩy cho thị trường nhiên liệu xanh có chỗ đứng ổn định, nhằm xoay chuyển cục diện ở hiện tại và trong tương lai.
Nếu làm tốt việc này thì nền kinh tế sẽ có khả năng chuyển dịch và thay đổi đáng kể. Đồng thời thúc đẩy nền kinh tế xanh hóa đi nhanh hơn rất nhiều, vì xăng là nguyên liệu đầu vào của nhiều ngành sản xuất nói riêng và nền kinh tế nói chung.
Diệu Thanh.
