Doanh nghiệp sản xuất xanh
Lộ trình Net Zero 2050 đã không còn là những con số trên giấy. Với hàng loạt văn bản pháp quy quan trọng vừa có hiệu lực vào đầu năm 2025, ngành điện Việt Nam đang trải qua cuộc chuyển đổi lớn nhất trong lịch sử: Từ mô hình tập trung, độc quyền sang mô hình phân tán, đa phương và xanh hóa toàn diện.
24/4/2026.
Phá vỡ thế “độc canh” năng lượng bằng DPPA
Sự ra đời của Nghị định 57/2025 về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) chính là phát súng quyết định cho sự mở đường.
Trước đây, mọi giao dịch đều phải qua “phễu” EVN, nhưng nay thì mọi sự đã khác.
Quyền tự quyết của doanh nghiệp, khi các nhà sản xuất lớn (đặc biệt là khối FDI) hiện đã có thể bắt tay trực tiếp với các trang trại điện gió, điện mặt trời.
Chứng chỉ xanh “thật” ra đời và việc mua điện trực tiếp giúp doanh nghiệp dễ dàng sở hữu các chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC), đáp ứng yêu cầu khắt khe về cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU. Điều này không chỉ là chuyển đổi năng lượng, mà là bảo vệ năng lực xuất khẩu cho hàng hóa của Việt Nam, trong xu hướng mới toan cầu.
Luật Điện lực 2024: “Cởi trói” cho những nguồn năng lượng mới
Thay vì những chính sách thí điểm ngắn hạn gây tâm lý chờ đợi, Luật Điện lực 2024 và Nghị định 58/2025 đã luật hóa rõ ràng các dự án điện xanh.
Điện gió ngoài khơi & Điện hạt nhân đã đang có những bước đi mở đường. Và sự trở lại của điện hạt nhân và ưu tiên cho điện gió ngoài khơi trong danh mục dự án trọng điểm cho thấy tư duy thực tế. Việt Nam không chỉ cần xanh hóa ngành, mà còn cần một hệ thống “chạy nền” ổn định để hỗ trợ nền công nghiệp nặng, khi xu hướng xanh hóa toàn cầu.
Và cơ chế tự sản tự tiêu cũng được xác lập. Với việc tháo gỡ rào cản cho điện mặt trời mái nhà. Giúp biến mỗi mái nhà xưởng trở thành một trạm phát điện mini, giảm áp lực truyền tải cho hệ thống quốc gia.
Thách thức
Tuy nhiên, nghịch lý của năng lượng tái tạo và năng lượng xanh là tính “đỏng đảnh” của thời tiết.
Để giải bài toán này, ngành điện đang chuyển mình thành một ngành công nghệ cao, sử dụng nhiều hơn chất côn nghệ, tối ưu hóa sức mạnh.
Việc triển khai các hệ thống lưu trữ năng lượng đang được đẩy mạnh để tích trữ điện mặt trời dư thừa ban ngày và phát ra vào giờ cao điểm buổi tối.
Công tác dự báo phụ tải hiện nay không còn dựa trên kinh nghiệm mà dựa trên các hệ thống máy học để dự đoán chính xác sự biến động của mây và gió, từ đó điều phối nhịp nhàng giữa nhiệt điện, thủy điện và NLTT.
Tầm nhìn 2026-2030: Huy động nguồn lực xã hội
Thông qua Nghị quyết 253/2025/QH15, Quốc hội đã mở toang cánh cửa cho tư nhân và các tập đoàn nhà nước cùng tham gia khảo sát, đầu tư.
Việc rút ngắn thủ tục hành chính và minh bạch hóa khung giá điện chính là “mồi lửa” để thu hút dòng vốn xanh từ các định chế tài chính quốc tế đang đổ vào Việt Nam, trong thời gian tới.
Ngành điện Việt Nam đang đứng trước một “bình minh mới” và mở cửa cho thị trường năng lượng mới tràn vào nền kinh tế.
Ở đó, điện năng không chỉ là một loại hàng hóa thông thường, mà là “giấy thông hành xanh” để kinh tế Việt Nam tiến sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Cuộc chơi phát điện giờ đây không chỉ dành riêng cho các nhà máy điện khổng lồ, mà thuộc về những đơn vị biết tận dụng công nghệ lưu trữ và cơ chế mua bán linh hoạt để tối ưu hóa từng đơn vị phát thải, đồng thời hòa nhập vào dòng chảy năng lượng xanh toàn cầu.
Diệu Thanh.
