Doanh nghiệp sản xuất xanh
Trong cuộc đua toàn cầu hướng tới Net-Zero, Hydrogen xanh (Green Hydrogen) không còn là khái niệm trên lý thuyết mà đang trở thành mắt xích sống còn trong chiến lược chuyển dịch năng lượng. Tại Việt Nam, nguồn năng lượng này được kỳ vọng sẽ giải quyết “bài toán khó” về giảm phát thải ở các ngành công nghiệp nặng, đồng thời kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế mới trị giá hàng tỷ USD.
3/8/2026
Vị thế chiến lược của Việt Nam?
Việt Nam được các tổ chức quốc tế đánh giá là một trong những quốc gia có tiềm năng cao nhất khu vực Đông Nam Á trong việc phát triển hydrogen xanh do các nguyên nhân sau.
Trữ lượng năng lượng tái tạo dồi dào: Với hơn 3.200 km bờ biển và tiềm năng điện gió ngoài khơi vượt trội cùng bức xạ mặt trời cao ở miền Trung – Tây Nguyên và Nam Bộ, Việt Nam sở hữu nguồn điện sạch giá rẻ – yếu tố quyết định chi phí sản xuất hydrogen.
Vị trí địa chính trị năng lượng: Việt Nam nằm trên tuyến hàng hải huyết mạch, thuận lợi để trở thành trung tâm cung ứng và xuất khẩu hydrogen/ammonia xanh cho các thị trường tiêu thụ lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc và Châu Âu.
Cam kết chính trị mạnh mẽ: Lộ trình phát triển hydrogen xanh đã được thể chế hóa qua Quyết định 165/QĐ-TTg (Chiến lược Hydrogen quốc gia) kết hợp cùng Quy hoạch điện VIII, thể hiện quyết tâm đưa phát thải ròng về “0” vào năm 2050.
Hình minh họa, Nhà máy hydrogen xanh, (nguồn hình greenH)
Chuyển từ cam kết sang hành động
Thị trường hydrogen xanh tại Việt Nam cũng đang ghi nhận những bước đi thiết thực trên nhiều mặt trận:
Thí điểm khử carbon trong ngành “khó giảm phát thải”
Ngành Thép & Hóa chất: Các tập đoàn sản xuất phân bón và thép đang nghiên cứu ứng dụng hydrogen xanh thay thế than cốc và methane trong quá trình hoàn nguyên sắt và sản xuất ammonia.
Chuyển đổi ngành Điện: Lộ trình thay thế dần than và khí tự nhiên sang trộn đốt hydrogen tại các nhà máy nhiệt điện đang được xúc tiến nhằm đạt mục tiêu cung cấp 10% tổng nhu cầu năng lượng quốc gia vào năm 2050.
Làn sóng hợp tác quốc tế và Tài chính xanh
Việt Nam hợp tác với Đức (GIZ): Thành lập Trung tâm Hydrogen Xanh Việt Nam (Green Hydrogen Hub Viet Nam), hỗ trợ chuyển giao công nghệ điện phân và kết nối các gói tài chính xanh từ châu Âu.
Với Hàn Quốc & Nhật Bản: Thúc đẩy các thỏa thuận hợp tác nghiên cứu chuỗi cung ứng, hạ tầng lưu trữ ammonia xanh và thử nghiệm công nghệ pin nhiên liệu.
Với các tổ chức tài chính (ADB, WB): Mở rộng các khoản tín dụng ưu đãi, đặt nền móng tài trợ cho các dự án hạ tầng hydrogen đạt tiêu chuẩn an toàn môi trường – xã hội.
Hình minh họa, Wrightbus sắp ra mắt các mẫu xe buýt sàn thấp cạnh tranh – Bus & Coach Buyer
Nút thắt cần tháo gỡ
Dù dư địa phát triển rất lớn, ngành công nghiệp hydrogen xanh tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với những rào cản mang tính thời điểm như sau.
Rào cản giá thành lớn, khi chi phí điện phân nước để sản xuất hydrogen xanh hiện vẫn đắt hơn 2–3 lần so với hydrogen xám truyền thống. Nếu không có cơ chế định giá carbon (carbon pricing) hoặc chính sách trợ giá ban đầu, doanh nghiệp rất khó cạnh tranh.
Bài toán “Gà – Trứng” giữa Cung và Cầu đang trở nên khó hơn. Khi Nhà đầu tư ngại hạ tầng sản xuất khi chưa có hợp đồng bao tiêu đầu ra dài hạn; ngược lại, bên tiêu thụ (nhà máy thép, giao thông) chưa dám đổi mới công nghệ khi nguồn cung chưa ổn định.
Thách thức hạ tầng & Tiêu chuẩn kỹ thuật về lưu trữ, nén lỏng và vận chuyển hydrogen đòi hỏi thiết bị chịu áp suất cao và tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Việt Nam cần nhanh chóng ban hành hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia chuyên biệt.
Lựa chọn hành động để không bỏ lỡ cơ hội
Hydrogen xanh không chỉ là giải pháp kỹ thuật cắt giảm CO₂, mà là động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế Việt Nam, cũng như giải phát tốt trên toàn cầu. Để hiện thực hóa mục tiêu đạt sản lượng 100 – 500 nghìn tấn vào năm 2030, chúng ta cần nên sớm có các chính sách như.
Về chính sách, sớm ban hành cơ chế thí điểm (Sandbox) cho các dự án hydrogen xanh kết hợp điện gió ngoài khơi.
Về thị trường nên xây dựng quy định bắt buộc về tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sạch trong công nghiệp nặng và điện lực.
Về tài chính thì đẩy mạnh phát hành Trái phiếu xanh và tạo kênh tiếp cận vốn ưu đãi quốc tế cho các dự án hạ tầng cốt lõi.
Cuộc đua hydrogen xanh toàn cầu đã khởi động. Với định hướng chiến lược rõ ràng và với lợi thế sẵn có, Việt Nam đang nắm giữ “chìa khóa” để vừa đảm bảo an ninh năng lượng, vừa có thể ghi tên mình trên bản đồ năng lượng sạch thế giới. Việc còn lại là nỗ lực hành động để biến điều ấy thành hiện thực phải do các thực thể của nền kinh tế quyết tâm sẽ đi đến đâu trên con đường này.
Diệu Thanh
