Chuẩn bị dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng

Trong một diễn dàn của Bộ Công thương về “Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả: Thành quả và mục tiêu trong kỷ nguyên vươn mình”. Trong đó có một thông tin đáng chú ý được nhiều doanh nghiệp quan tâm đó là, chuẩn bị dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng. 

30/6/2025

Công trình xanh, lợi ích lâu dài, (hình minh họa st)

Diễn đàn được tổ chức nhằm phổ biến thông tin về Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả vừa được thông qua tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XIV, ngày 18/6.

Trong đó có một nội dung đáng chú ý là, dán nhãn năng lượng cho vật liệu và công trình xây dựng. Bộ Xây dựng đã xây dựng bộ tiêu chuẩn và hoàn toàn sẵn sàng triển khai khi Luật có hiệu lực.

Trong tương lai, các dự án bất động sản, đặc biệt là công trình nhà ở để bán hoặc cho thuê sẽ từng bước phải công bố mức tiêu thụ năng lượng, mức phát thải tương ứng. Điều này giúp người dân có thể đưa ra lựa chọn các công trình tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường, tạo nên xu hướng tiêu dùng mới hướng đến kinh tế xanh và bền vững.

Trên thực tế, ngành xây dựng hiện chiếm hơn 1/3 tổng tiêu thụ năng lượng và lượng khí thải toàn cầu. Riêng nhu cầu sưởi ấm và làm mát không gian chiếm tới 61% tổng năng lượng tiêu thụ của ngành.

Nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm nên các hoạt động làm mát rất lớn, lượng điện tiêu thụ cho điều hòa, thông gió, chiếu sáng vào mùa hè nhiều khi quá tải. Nên việc tiết kiệm năng lượng càng có vai trò quan trọng hơn.

Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019–2030 đặt mục tiêu đến năm 2025 có ít nhất 80 công trình được chứng nhận công trình xanh và đến năm 2030 là 150 công trình. Đồng thời, sẽ dán nhãn năng lượng cho 50% các sản phẩm vật liệu xây dựng có yêu cầu cách nhiệt sử dụng trong công trình.

Bộ Xây dựng là đơn vị được giao chủ trì triển khai chương trình, bao gồm xây dựng hệ thống đánh giá, chứng nhận công trình, thiết lập tiêu chuẩn kỹ thuật, nâng cao năng lực phòng thử nghiệm và phát triển nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng.

Việc triển khai ban đầu có thể có đôi chút chậm, nhiều lúng túng, do là các tiêu chuẩn mới được áp dụng. Nhưng không thể không làm. Khi các khung pháp lý hoàn thiện hơn sẽ thúc đẩy việc dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng tăng cao hơn và đi nhanh hơn, cái gì cũng cần có một quá trình.

Hiện nay Bộ Xây dựng đang nghiên cứu để trong một vài năm tới đưa ra định mức tiêu hao năng lượng cho việc sản xuất vật liệu xây dựng, chẳng hạn như xi măng, kính, vật liệu…vv

Doanh nghiệp có cơ sở để soi chiếu, hành động, giảm mốc tiêu hao năng lượng dưới ngưỡng tối đa.

Bộ Xây dựng cũng đang phối hợp nghiên cứu xây dựng Luật Quản lý và Phát triển đô thị theo hướng xanh, thông minh và bền vững. Trong đó, các yếu tố như cây xanh, mặt nước, chiếu sáng thông minh, giao thông xanh, hạ tầng sử dụng năng lượng hiệu quả sẽ được tích hợp thành bộ tiêu chí đánh giá.

Về cơ chế ưu đãi, theo báo cáo của ngân hàng Nhà nước, hiện có khoảng 47 tổ chức tín dụng, với tổng dư nợ khoảng hơn 600 nghìn tỷ cho vay ở các dự án xanh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang chuẩn bị hoàn thành và trình chính phủ ban hành các danh mục, tiêu chí môi trường cho các dự án xanh. Trong đó, bao gồm tất cả các hoạt động của các tòa nhà, cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng, hạ tầng giao thông như cảng, doanh nghiệp vận tải…vv.

Doanh nghiệp nếu đầu tư các giải pháp xanh, chuyển đổi công nghệ tốt, giúp phát thải thấp, một cách rõ ràng, có hiệu quả thực sự, có tác động tích cực thì sẽ được ưu đãi theo chính sách của nhà nước.

Còn việc kiểm toán năng lượng thì hiện nay các doanh nghiệp trọng điểm, 03 năm phải kiểm toán một lần, còn các doanh nghiệp thông thường khác, có thể tự nguyện thực hiện.

Hiện nay, những rào cản phi thuế quan mới như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của châu Âu sẽ chính thức áp dụng từ năm 2026; Các chính sách thuế carbon của Mỹ…vv. Các định hướng này đang cho thấy xu hướng siết chặt yêu cầu về phát thải và truy xuất nguồn gốc carbon trên thế giới đang nóng dần

Đối tác thương mại lớn sẽ yêu cầu các sản xuất xuất khẩu từ Việt Nam cũng phải chứng minh rõ mức tiêu thụ năng lượng và lượng phát thải trong toàn bộ chuỗi sản xuất, từ nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất đến sản phẩm hoàn chỉnh. Truy xuất phát thải carbon sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc trong tương lai.

Quản lý năng lượng cũng sẽ dần chuyển từ hình thức khuyến khích sang bắt buộc, đặc biệt là phát triển các hình thức năng lượng xanh, bền vững sẽ được đẩy mạnh hơn trong thới gian tới.

Các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa xuất khẩu cũng phải dần minh bạch hóa dữ liệu sử dụng năng lượng; có hệ thống đo lường, thống kê, giám sát và báo cáo xuyên suốt, nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế chung, khi tham gia thị trường xuất khẩu.

Thực tế là, hiện nay có nhiều đối tác quốc tế yêu cầu doanh nghiệp Việt phải công khai trực tuyến thông tin về mức tiêu thụ năng lượng, phát thải CO₂, thậm chí cập nhật theo thời gian thực. Nhằm tăng cường giám sát của cộng đồng các địa phương, trong việc các doanh nghiệp có thực hiện như đúng như cam kết hay không.

Đây là các điểm nhấn quan trọng của các chính sách xanh về năng lượng này sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam nhập cuộc mạnh mẽ hơn, thực chất hơn và hiệu quả hơn.

Hà Thanh