Doanh nghiệp sản xuất xanh
Lộ trình áp dụng xăng sinh học E10 (xăng chứa 10% ethanol sinh học và 90% xăng khoáng truyền thống) tại Việt Nam không còn là “dự báo” xa vời nữa.
20/5/2026.
Theo Thông tư 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương, kể từ ngày 01/06/2026, toàn bộ xăng không chì (gồm RON 95 và RON 92 truyền thống) lưu thông trên thị trường sẽ bắt buộc phải phối trộn thành xăng E10. Xăng E5 RON 92 chỉ được duy trì song song đến hết năm 2030.
Đây là một bước đi mang tính chiến lược cao, tác động sâu sắc đến kinh tế, môi trường và đời sống. Dưới đây là phân tích chi tiết về ý nghĩa, hiện thực có thể nhìn thấy và so sánh với bối cảnh quốc tế.
Ý nghĩa của việc áp dụng xăng E10 toàn quốc
Việc chuyển dịch từ xăng khoáng nguyên chất sang E10 mang 3 ý nghĩa cốt lõi:
Hiện thực hóa cam kết Net Zero: Ethanol là nhiên liệu tái tạo. Việc pha 10% ethanol giúp giảm thiểu đáng kể hàm lượng khí thải độc hại như CO (Carbon Monoxide) và HC (Hydrocarbon) ra môi trường. Đây là hành động thực tế nhằm cắt giảm phát thải carbon ngành giao thông vận tải, hướng tới cam kết Net Zero vào năm 2050.
An ninh năng lượng & Giảm nhập khẩu: Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào việc nhập khẩu xăng dầu thành phẩm hoặc dầu thô để lọc dầu. Tự chủ được 10% lượng nhiên liệu bằng nguồn cồn sinh học nội địa sẽ giúp giảm bớt áp lực ngoại tệ và giảm rủi ro từ những biến động địa chính trị làm giá dầu thế giới nhảy múa.
Thúc đẩy chuỗi giá trị nông nghiệp tuần hoàn: Nguyên liệu chính để sản xuất cồn sinh học (Ethanol) tại Việt Nam là sắn (khoai mì) lát khô và các phế phẩm nông nghiệp khác. Tiêu thụ xăng E10 đồng nghĩa với việc tạo ra một “đầu ra” khổng lồ, bền vững cho ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị chuỗi cung ứng nông sản và thu nhập cho nông dân.
Hiện thực có thể nhìn thấy rõ, các cơ hội và thách thức tại Việt Nam.
Nhìn thẳng vào thực tế khi áp dụng diện rộng, chúng ta sẽ thấy rõ cả mặt thuận lợi lẫn những điểm nghẽn cần giải quyết:
Về mặt kỹ thuật và vận hành xe:
Các hãng xe lớn tại Việt Nam như Honda, Yamaha, Toyota…đều khẳng định các dòng xe sản xuất từ sau năm 1993, đặc biệt là xe sử dụng công nghệ phun xăng điện tử (FI), hoàn toàn tương thích với E10 mà không cần bất kỳ điều chỉnh kỹ thuật nào.
Ethanol có trị số octan cao (khoảng 109). Khi pha trộn, nó làm tăng chỉ số octan tổng thể của xăng, giúp động cơ chống kích nổ tốt hơn, cháy triệt để hơn và tối ưu công suất.
Điểm lưu ý với xe đời cũ là, điểm yếu của ethanol là tính hút ẩm và có thể ăn mòn một số loại gioăng cao su, nhựa cũ ở các dòng xe đời sâu (sử dụng bộ chế hòa khí – bình xăng con từ thập niên 90 trở về trước) nếu xe để lâu không chạy. Người dùng các dòng xe cổ hoặc xe quá cũ sẽ cần lưu ý bảo dưỡng hệ thống ống dẫn nhiên liệu.
Về mặt hạ tầng và chuỗi cung ứng:
Hạ tầng trạm trộn và bồn bể: Hiện tại, các ông lớn như Petrolimex và PVOIL đã thí điểm và sẵn sàng hạ tầng. Tuy nhiên, thách thức nằm ở các đại lý bán lẻ nhỏ lẻ vùng sâu vùng xa trong việc cải tạo bồn chứa (vì bồn chứa xăng sinh học yêu cầu kiểm soát độ ẩm cực kỳ nghiêm ngặt để tránh hiện tượng tách lớp nước – cồn).
Bài toán nguyên liệu vùng trồng: Để phục vụ toàn quốc, các nhà máy sản xuất ethanol trong nước phải hoạt động ổn định và có vùng nguyên liệu sắn bền vững, tránh tình trạng “được mùa mất giá” hoặc thiếu hụt cồn sinh học cục bộ khi giá sắn nguyên liệu biến động.
So sánh với các quốc gia khác trên thế giới
Việt Nam đi sau nhưng đang đi đúng quỹ đạo của các cường quốc năng lượng sinh học. Nhưng nhìn ra thế giới, việc dùng E10, thậm chí nhiều nước đã đi xa hơn, cao hơn rất nhiều, và đó đã là câu chuyện của hàng chục năm trước.
Như tại Mỹ, họ đã và đang dùng xăng E10 đến E15. Mỹ là quốc gia tiêu thụ ethanol lớn nhất thế giới. Từ năm 1980 họ đã phổ cập E10. Hiện nay, hầu hết các cây xăng tại Mỹ bán xăng E10 làm chuẩn, và nâng dần lên E15 cho các dòng xe đời mới (từ năm 2001 trở đi). Họ dùng ngô (bắp) làm nguyên liệu chính.
Brazil thì dùng xăng E27 đến E100. Thực tế là Brazil là “vua” của nhiên liệu sinh học nhờ nguồn mía đường dồi dào. Xăng tiêu chuẩn tại các cây xăng tối thiểu là E27 (27% ethanol). Đặc biệt, hầu hết ô tô tại Brazil là dòng xe Flex-fuel (động cơ linh hoạt), cho phép chạy hoàn toàn bằng 100% ethanol (E100) hoặc xăng thường tùy chọn.
Tại Thái Lan, nước họ đã dùng E10 đến E20, E85. Thái Lan đang đi trước Việt Nam trong khu vực Đông Nam Á.
Thái Lan đã phổ cập E10 (cả RON 91 và RON 95) từ rất lâu. Họ có chính sách trợ giá rất rõ ràng: xăng E20 luôn rẻ hơn hẳn xăng E10 và xăng khoáng để khuyến khích người dân. Nguyên liệu của họ cũng từ sắn và mía.
Tại Ấn Độ, nước này đang thúc đẩy dùng E20 (Mục tiêu 2025-2026). Ấn Độ đang đẩy mạnh lộ trình cực kỳ thần tốc, chuyển từ E10 lên mục tiêu phủ sóng E20 toàn quốc vào giai đoạn 2025 – 2026 nhằm cắt giảm chi phí nhập khẩu dầu mỏ khổng lồ và giải quyết ô nhiễm không khí tại các siêu đô thị.
Châu Âu (EU) thì xăng E5 và E10 đã dùng phổ biến. Hầu hết các nước EU như Pháp, Đức, Anh đã đưa E10 thành xăng tiêu chuẩn tại các trạm nhiên liệu để đạt các tiêu chuẩn khí thải Euro nghiêm ngặt.
Nhìn từ thành công của các nước thì cốt lõi để người dân hào hứng đón nhận xăng E10 không chỉ nằm ở việc “bắt buộc bằng mệnh lệnh hành chính”, mà nằm ở chính sách giá. Nếu Nhà nước có cơ chế thuế, phí giúp giá xăng E10 rẻ hơn rõ rệt, so với các loại xăng truyền thống khác, người tiêu dùng sẽ tự động chuyển dịch mà không cần đắn đo.
Bước đi chuyển dịch từ xăng truyền thống sang E10 từ tháng 6/2026 của Việt Nam là một xu thế tất yếu để bảo vệ môi trường. Nếu không thể làm sạch bầu không khí, nếu cứ giữ thói quen tiêu dùng nhiên liệu hóa thạch cũ thì tức là nền kinh tế không đáp ứng được yêu cầu xanh hóa về mặt nhiên liệu.
Hiện thực kỹ thuật đã và đang sẵn sàng, điều cần làm tiếp theo là đảm bảo nguồn cung cồn sinh học ổn định từ nông sản nội địa, và một chính sách giá đủ hấp dẫn để người dân an tâm mở nắp bình xăng. Thúc đẩy dùng xăng E10 trên diện rộng và lâu dài mà người dân không còn e ngại.
Diệu Thanh.
