Doanh nghiệp sản xuất xanh
Mỹ tập kích Venezuela và không khí căng thẳng bao trùm Venezuela và nhiều người đặt câu hỏi là điều này gây ra những tác động dây chuyền sâu rộng ảnh hưởng đến kinh tế của chính nước Mỹ và các quốc gia liên quan khác không.
4/1/2025
Các xe bọc thép của Lực lượng Vệ binh quốc gia phong tỏa một đại lộ dẫn tới Phủ Tổng thống ở Caracas, Venezuela ngày 3/1. Ảnh: AP.
Câu trả lời là có nhưng mức độ ảnh hưởng tới các quốc gia là rất khác nhau. Tác động này có thể chia thành hai mặt là ngắn hạn và dài hạn với các làn sóng rung động khác nhau.
Vào rạng sáng ngày 03/01/2026, lực lượng đặc nhiệm Mỹ (được cho là Delta Force) đã thực hiện một chiến dịch đột kích vào thủ đô Caracas, bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro và phu nhân Cilia Flores.
Cả hai sau đó đã được đưa lên tàu chiến Mỹ (USS Iwo Jima) để chuyển tới Mỹ xét xử với các cáo buộc về tội phạm ma túy. Sự kiện này đang gây chấn động toàn cầu.
Tác động đến nền kinh tế Mỹ
Nhiều người lầm tưởng chiến tranh thường giúp kinh tế Mỹ tăng trưởng nhờ bán vũ khí, nhưng thực tế lại phức tạp hơn rất nhiều, do nhiều nguyên nhân bên ngoài và bên trong nội tại trong lòng kinh tế nước Mỹ.
Do Mỹ có ngân sách và nợ công rất lớn. Hàng năm Mỹ thường phải chi hàng nghìn tỷ USD cho các cuộc chiến ngoài nước Mỹ như như Iraq hay Afghanistan…đã từng làm. Nay có thêm một cuộc chiến nữa sẽ tăng ngân sách và đẩy nợ công lên cao. Điều này vừa làm tăng nợ công và thâm hụt ngân sách quốc gia, buộc chính phủ Mỹ sẽ phải vay mượn thêm, dẫn đến áp lực lãi suất chắc chắn sẽ tăng trong tương lai.
Chiến tranh diễn ra thì chính quyền Mỹ sẽ bận rộn hơn và chi phí cơ hội phát triển đất nước sẽ tự nhiên giảm xuống. Do số tiền khổng lồ chi ra cho quân sự sẽ không được đầu tư vào hạ tầng, giáo dục hay y tế. Hay giải quyết những vấn đề nội tại ngay trong lòng nước Mỹ, những lĩnh vực mũi nhọn tạo ra các giá trị bền vững hơn cho nền kinh tế.
Việc tăng chi tiêu đột ngột cho quốc phòng có thể đẩy giá cả hàng hóa lên cao, gây áp lực lạm phát lên người dân Mỹ và có thể tạo ra làn sóng khủng hoảng lớn hơn và chúng có thể đến bất cứ lúc nào.
Ảnh hưởng toàn cầu.
Mỹ là nền kinh tế lớn nhất thế giới và đồng USD là ngoại tệ dự trữ chính, bất kỳ xung đột nào cũng có thể gây ra những biến động mạnh và làm chao đảo thị trường chung.
Nếu cuộc chiến xảy ra tại các khu vực nhạy cảm như Trung Đông sẽ đẩy giá dầu sẽ tăng vọt. Điều này làm tăng chi phí vận tải và sản xuất trên toàn thế giới. Do giá dầu và năng lượng đang là đầu vào của nhiều ngành kinh tế và đẩy kinh tế toàn cầu vào chuỗi cung ứng bất ổn.
Chiến tranh chắc chắn sẽ làm gián đoạn các tuyến đường thương mại biển và hàng không, khiến hàng hóa bị khan hiếm và tăng giá và chuỗi cung ứng bị đứt gãy hoàn toàn. Gây ra tình trạng gián đoạn thương mại toàn cầu.
Khi có chiến tranh, các nhà đầu tư sẽ có xu hướng rút vốn khỏi các thị trường nước ngoài để tránh rủi ro. Đồng thời chuyển hướng và trú ẩn vào vàng hoặc đồng USD, gây chao đảo thị trường chứng khoán toàn cầu. Tâm lý nhà đầu tư chắc chắn sẽ lo lắng, căng thẳng và rất kho để giữ ổn định ở mức bình thường.
Với Việt Nam.
Việt Nam là nền kinh tế có độ mở rất lớn, nên sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các rủi ro mang tính toàn cầu này.
Các hoạt động thương mại và xuất nhập khẩu sẽ gặp thách thức. Nếu kinh tế thế giới sẽ bước vào sự suy thoái, giam sức mua, do lo ngại chiến tranh. Nhu cầu mua sắm hàng hóa khác như dệt may, da giày, linh kiện điện tử…từ Việt Nam sẽ bị giảm sút.
Đồng USD thường mạnh lên trong chiến tranh, gây áp lực khiến tỷ giá VND/USD, làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu và trả nợ nước ngoài. Đồng thời gây ra áp lực lớn trong điều hành tỷ giá hối đoái.
Bên cạnh đó, Việt Nam vẫn phụ thuộc vào giá xăng dầu thế giới, nên người dân và doanh nghiệp sẽ phải chịu chi phí năng lượng cao hơn. Do giá xăng dầu trong nước thường liên thông với giá xăng dầu toàn cầu.
Những điều này sẽ gây ra làn sóng bất ổn, lo ngại kéo dài và thường để lại những hệ lụy không lường trước được. Những thách thức này chắc chắn sẽ tạo áp lực tâm lý lên các nhà đầu tư toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Nguyễn Hằng
