Doanh nghiệp sản xuất xanh
Nâng cao năng lực tiếp cận thị trường bán lẻ hiện đại – một kênh quan trọng giúp gia tăng giá trị và mở rộng đầu ra bền vững cho ngành rau củ, trái cây Việt Nam, doanh nghiệp cần có những giải pháp chiến lược. Đó là sản xuất theo nhu cầu thị trường, ứng dụng công nghệ cao để nâng cao sản phẩm hàng hóa, đảm bảo an toàn thực phẩm. Đồng thời tích cực đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, bán thương hiệu, không chỉ chăm chăm vào bán từng loại mặt hàng.
17/3/2025
Trang trại sầu riêng sạch tại Khánh Sơn, Khánh Hòa của Sakura Farm
Rau củ, trái cây Việt hút hàng
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, kim ngạch nhập khẩu rau quả của Việt Nam đạt 2,42 tỷ USD, tăng 23,7% so với năm 2023. Giá trị nhập khẩu mặt hàng rau quả tháng 2/2025 ước đạt 290 triệu USD, đưa tổng giá trị nhập khẩu 2 tháng đầu năm 2025 lên 530 triệu USD, tăng 140,1% và 57,3% so với cùng kỳ năm 2024.
Về thị trường xuất khẩu của ngành rau củ quả, Trung Quốc dẫn đầu với 4,3 tỷ USD. Hiện đã chiếm hơn 60% trong toàn bộ các thị trường xuất khẩu rau củ quả của Việt Nam và tăng 27% so với cùng kỳ năm 2024.
Đứng thứ hai là thị trường Hoa Kỳ, tăng 37%, đạt 320 triệu USD.
Hàn Quốc và Thái Lan là các thị trường ở vị trí lần lượt lớn thứ ba và thứ tư tiêu thụ rau quả từ Việt Nam.
Trong đó, xét về các mặt hàng rau quả xuất khẩu, đứng đầu danh sách vẫn là sầu riêng với kim ngạch ước đạt 3,3 tỷ USD; thứ hai là thanh long đạt 435 triệu USD; tiếp đến lần lượt chuối, xoài, mít, dừa, dưa hấu…vv.
Với mặt hàng sầu riêng, dù mới được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc nhưng đã trở thành mặt hàng thống trị với giá trị xuất khẩu chiếm gần một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Đặc biệt, sầu riêng được thị trường Trung Quốc cực kỳ ưa chuộng. Mức tăng trưởng ấn tượng vào thị trường này trong năm 2024, tăng hơn 1,1 tỷ USD so với năm 2023.
Bước vào hệ thông phân phối tập trung
Nhưng để bước vào hệ thống siêu thị nước ngoài – nơi chiếm tới 70% thị phần rau quả tại các quốc gia đang phát triển, Việt Nam vẫn còn gặp nhiều rào cản.
Theo các chuyên gia, doanh nghiệp rau quả ở Việt Nam đa phần là các hộ sản xuất nhỏ lẻ, mạnh mún. Họ có chi phí sản xuất khiêm tốn, chưa tiếp cận được cách sơ chế bảo quản chưa tốt. Đặc biệt là khâu xử lý sau thu hoạch cực kỳ yếu.
Các doanh nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn trong sản xuất, thu hoạch, sơ chế, bảo quản, quản lý chất lượng…cũng làm cho việc hỗ trợ các hộ sản xuất không được tốt. Bên cạnh đó, chi phí logistic, hạ tầng giao thông kẻ cả đường hàng không, đường bộ và đường thủy đều cao so với các nước trong khu vực. Điều này gây bất lợi cho xuất khẩu rau củ quả, trái cây ra nước ngoài.
Các thị trường nhập khẩu lại có yêu cầu cao về mức dư lượng nông dược. Và một số bà con nông dân lại chưa chú trọng, cẩn mật trong công tác lựa chọn thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, đúng mức, khiến cho vài vụ việc gây ra làm sút giảm niềm tin với các đối tác khác trên thị trường. Ảnh hưởng không tốt tới các đơn vị và nông hộ làm ăn nghiêm túc, chân chính.
Theo đó việc đưa hàng trực tiếp vào các hệ thông, chuỗi mở bán bán lẻ siêu thị, cửa hàng thực phẩm trong và ngoài nước khó khăn. Một số doanh nghiệp xuất khẩu cho rằng, ngành rau quả Việt Nam nên tư duy xuất khẩu theo “thùng”, thay vì theo “tấn”. Vì khi chuyển sang “thùng” là sản phẩm đã có thương hiệu mới đi vào các hệ thống thương mại sau này dễ dàng hơn. Trái cây Việt Nam rất chất lượng, cần lựa chọn nguồn hàng, sau đó phân chia thành từng loại, cỡ, sau đó xây dựng thương hiệu, đóng thùng bán ra thế giới, không nên bán theo tấn như kiểu tư duy xưa cũ.
Thông tin tại Diễn đàn Xuất khẩu Rau quả 2025, ông Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định, để nâng cao năng lực tiếp cận thị trường bán lẻ hiện đại – kênh quan trọng giúp gia tăng giá trị và mở rộng đầu ra bền vững cho ngành rau quả Việt Nam, cần tuyên truyền người dân, doanh nghiệp sản xuất theo nhu cầu thị trường, ứng dụng công nghệ cao để sản xuất các sản phẩm có chất lượng tốt, an toàn cho người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, tạo cơ chế, chính sách thúc đẩy người sản xuất và doanh nghiệp tăng cường hợp tác, liên kết xây dựng chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị ổn định, bền vững, nâng cao vị thế của rau quả trên trường quốc tế. Tăng cường tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá hình ảnh rau quả của Việt Nam, hỗ trợ các doanh nghiệp tìm kiếm và mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu và nâng cao hơn nữa năng lực xuất khẩu rau, quả của Việt Nam.
Việc xây dựng chuỗi liên kết sản xuất bền vững và thực chất từ vùng trồngcần được đẩy mạnh. Các cơ sở đóng gói, cơ sở xử lý kiểm dịch thực vật, xuất khẩu; đẩy mạnh khâu chế biến rau quả, tập trung vào chế biến sâu. Nhằm nâng cao giá trị gia tăng, vừa hạn chế rủi ro mùa vụ như xuất khẩu tươi.
Thêm vào đó cần tích cực đổi mới sản xuất, nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu của từng thị trường, triển khai chủ động, hiệu quả các các Hiệp định thế hệ mới trong khu vực và trên thế giới. Đáp ứng các quy định về tem nhãn, truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn vùng trồng, kiểm nghiệm, kiểm dịch, quy cách đóng gói, chất lượng, chủng loại nông sản; đăng ký mã cơ sở đóng gói, mã số doanh nghiệp, một cách tốt nhất.
Đồng thời các doanh nghiệp cũng cần tích cực đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường thực phẩm Halal của các nước Hồi giáo, Trung Đông, châu Phi. Nhằm đa dạng hóa sản phẩm, đa dạng hóa thị trường, góp phần phát triển nền sản xuất rau củ, trái cây trong nước ổn định và bền vững hơn.
Nguyên Minh.
