‘Việt Nam ở vị thế tốt hơn đối thủ cạnh tranh giữa biến động thuế quan’

‘Việt Nam ở vị thế tốt hơn đối thủ cạnh tranh giữa biến động thuế quan’ và đây là đánh giá của ông Phạm Vũ Thăng Long, chuyên gia kinh tế trưởng Công ty cổ phần Chứng khoán TP HCM (HSC), nêu ra tại sự kiện công bố báo cáo cập nhật kinh tế Việt Nam của Ngân hàng Thế giới (WB) ngày 8/9.

9/9/2025

Một số mức thuế được đại diện HSC công bố cụ thể như điện tử (12%), đồ gỗ (22%), dệt may (40%), giày da (34%). Mức thuế này được tính toán dựa trên giá trị nhập khẩu, số thu thuế từ Việt Nam và các quốc gia khác trên cổng thông tin của Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC).

Ông Phạm Vũ Thăng Long, chuyên gia kinh tế trưởng HSC, tại sự kiện. Ảnh: WB

Ông Long phát biểu rằng, Việt Nam có vị thế tốt hơn nhiều các đối thủ cạnh tranh, tính trên mức thuế suất trung bình lẫn thuế từng ngành hàng từ thị trường Mỹ. Chuyên gia kinh tế trưởng của HSC tính toán mức thuế trung bình của Mỹ áp lên hàng Việt là gần 18%, với Indonesia là 22,2%, Trung Quốc 28,2%, Ấn Độ 27%.

Ông Long cũng cho rằng, việc các doanh nghiệp Mỹ chuyển đổi nhà cung ứng là khó, bởi Việt Nam nằm trong top 5 nhà xuất khẩu lớn nhất với 25 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD vào thị trường Mỹ. Thêm vào đó, nếu chia theo ngành hàng cụ thể thì thuế suất lên hàng Việt Nam vẫn thấp hơn so các đối thủ cạnh tranh chính của chúng ta.

Một số mặt hàng thẻ hiện rõ điều đó, khi hàng điện tử, mức thuế Mỹ áp với hàng Việt là 12%, thấp hơn mức 36% như hàng Trung Quốc, 34% với Ấn Độ. Đồ gỗ bị áp thuế ở mức 22%, thấp hơn Trung Quốc (49%). Dệt may bị áp thuế 22%, thấp hơn Trung Quốc (50%) và Ấn Độ (56%).

Dù vậy, ông Sacha Dray, chuyên gia kinh tế WB, cảnh báo một số lĩnh vực xuất khẩu của Việt Nam đang “đặc biệt phụ thuộc” vào Mỹ như dệt may, da giày, đồ gỗ.

Giới chuyên gia khuyến nghị Việt Nam nên đa dạng hóa nguồn cung đầu vào. Đồng thời khai thác hiệu quả hơn 17 hiệp định thương mại tự do, các FTA thế hệ mới mà mình đang có.Từ đó từng bước mở rộng thị trường, tránh rủi ro quá mức vào một thị trường nào đó nhất định.

Trong tình hình chung, Việt Nam cũng đang gặp một số bất lợi nhất định như: Tăng trưởng toàn cầu đang còn suy yếu; nhu cầu giảm từ các đối tác thương mại lớn, hay các nguyên nhân bất ổn khác trên toàn cầu; theo đó sẽ kéo đà tăng trưởng của Việt Nam chậm lại.

WB cũng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam cả năm 2025 sẽ chỉ quanh ở mức 6,6%. Tới năm 2026 sẽ chậm lại còn 6,1%, trước khi phục hồi lên 6,5% vào năm 2027. Nhờ thương mại toàn cầu khởi sắc và việc giữ lợi thế là điểm đến sản xuất cạnh tranh toàn cầu.

Các báo cáo cũng khuyến nghị Việt Nam cần đẩy mạnh đầu tư công, kiểm soát rủi ro trong hệ thống tài chính. Đồng thời thúc đẩy các cải cách cơ cấu lại kinh tế.

WB tiếp tục khuyến nghị Việt Nam tăng cường năng lực chống chịu của khu vực tài chính bao gồm các giải pháp: (1) cải thiện tỷ lệ an toàn vốn và nâng cao năng lực giám sát an toàn hệ thống ngân hàng; (2) tăng cường vai trò của Ngân hàng Nhà nước trong quản lý rủi ro hệ thống, đặc biệt là khả năng ứng phó khủng hoảng và giám sát tập đoàn tài chính lớn.

Đặc biệt, quá trình cải cách cơ cấu kinh tế phải được đẩy nhanh hơn nữa, tập trung vào các giải pháp sau.

Một, cải thiện hiệu quả cung cấp dịch vụ công thiết yếu.

Hai, thúc đẩy tăng trưởng xanh, tăng cường vốn nhân lực và đa dạng hóa thương mại nhằm giảm thiểu rủi ro từ bất định toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

Ba, thúc đẩy khu vực tư nhân tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Bốn, tăng cường hội nhập của các doanh nghiệp tư nhân trong nước vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Năm, khuyến khích ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh.

Với tham vọng trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045, ông Adam McCarty, chuyên gia kinh tế trưởng và nhà sáng lập công ty tư vấn Mekong Academics cũng khuyến nghị Việt Nam, cần vạch rõ ra các mục tiêu nhỏ trong 5-10 năm để thực hiện tốt từng mục một.

Việt Nam cũng cần có các có công cụ đo lường cụ thể. Tìm cách điều chỉnh thích hợp. Ví dụ như Việt Nam đang có thể có khoảng 20 chỉ số tương tự PCI để cả nước đạt mục tiêu 2045. Nhưng cần có thêm các thước đo cụ thể như mức độ hỗ trợ doanh nghiệp, các chỉ số này cần đánh giác khách quan, công khai, đặt áp lực đo lường lên các cấp lãnh đạo, đẩy nhanh tiến trình cải cách.

Đồng thời cũng khuyến khích khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tăng cường ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.

Diệu Thanh t/h