Doanh nghiệp sản xuất xanh
Ngưu Lai trở thành hiện tượng văn hóa, được thảo luận nhiều ở Trung Quốc và nước ngoài. Trong 10 ngày đầu công chiếu, phim thu chỉ thu được hơn 7.700 nhân dân tệ (29,8 triệu đồng), với hơn 200 khán giả.
28/8/2026
Nhưng truyền thông Trung Quốc lại nhận định 200 người này vô tình mở ra chiếc hộp thần kỳ chứa đựng câu chuyện “hoang đường” trên thị trường phim ảnh của Trung Quốc vừa qua.
Sự nghịch lý của bộ phim hoạt hình Ngưu Lai đã phản ánh sự trái chiều của điện ảnh ngày nay. Tác phẩm của đạo diễn trẻ Tín Vũ Manh và mẹ là bà Tôn Lệ Phương thực sự đã có màn khởi đầu vô cùng bết bát với chỉ vỏn vẹn hơn 7.700 nhân dân tệ sau những ngày đầu công chiếu, nhưng sau đó lại tạo nên một “cú lội ngược dòng” ngoạn mục về doanh thu, vượt mốc hàng chục triệu nhân dân tệ và trở thành một hiện tượng văn hóa mạng xã hội.
Sự nghịch lý này đang được thảo luận rộng rãi, tại sao một bộ phim nhạt nhẽo, dở tệ nhưng vẫn đông khán giả ra rạp. Nó xuất phát từ những nguyên nhân tâm lý và truyền thông đặc thù như sau.
Nhân vật Ngưu Lai. Ảnh: Weibo
Hiệu ứng tò mò vì quá dở
Ban đầu, Ngưu Lai bị chê bai thậm tệ vì chất lượng đồ họa CGI thô sơ, khung hình giật cục, lồng tiếng ngượng ngùng và cốt truyện đơn giản.
Tuy nhiên, thay vì né tránh, những hình ảnh cắt từ phim và các lời chê bai lại lan truyền chóng mặt trên Weibo và Douyin như một dạng meme hài hước.
Càng bị chê, người ta lại càng tò mò tự hỏi liệu một bộ phim có thể “dở đến mức nào”, khiến họ sẵn sàng bỏ tiền mua vé chỉ để được “chứng kiến tận mắt” và tham gia vào trào lưu chế ảnh, bàn tán trên mạng.
Sự bất bình đẳng và nỗi bức bối của thị trường điện ảnh lớn
Sự bùng nổ của Ngưu Lai gây ra tranh cãi lớn tại Trung Quốc bởi nó chạm vào một vấn đề nhức nhối: giữa một rừng bom tấn được đầu tư hàng chục triệu đô la, chỉn chu về mọi mặt nhưng đôi khi lại rập khuôn, một tác phẩm “thảm họa” làm bằng kinh phí tối thiểu lại bất ngờ thu lời khủng.
Nhiều nhà làm phim chính thống cảm thấy bất mãn, thậm chí đòi bỏ nghề vì cho rằng khán giả đang cổ vũ cho “phim rác”. Ngược lại, một bộ phận khán giả lại coi đây là sự trào phúng thú vị đối với một hệ thống phòng vé quá nhiều sự sắp đặt và thương mại hóa.
Câu chuyện truyền cảm hứng ở phía sau
Bên cạnh yếu tố châm biếm, sự chú ý của công chúng phần nào được giữ lại nhờ nỗ lực thực sự của ê-kíp. Toàn bộ phim chỉ có hai mẹ con tự mày mò làm trong suốt 5 năm mà không có sự hậu thuẫn của các hãng phim lớn hay nhà đầu tư chuyên nghiệp. Dù sản phẩm làm ra kém chất lượng so với tiêu chuẩn điện ảnh hiện đại, sự bền bỉ đó vô tình tạo nên một góc nhìn mang tính “cổ tích đời thực”, khiến câu chuyện của Ngưu Lai vượt ra khỏi khuôn khổ một bộ phim chiếu rạp thông thường để trở thành một hiện tượng xã hội mang tính giải trí đám đông.
Nhận định của truyền thông là hoàn toàn chính xác: 200 vị khán giả đầu tiên hoàn toàn vô tình kích hoạt một cỗ máy lan truyền tự nhiên, biến một thất bại phòng vé tiềm năng thành một “cơn sốt” nghịch lý nhất của điện ảnh Trung Quốc trong năm.
Sự thao túng của thuật toán mạng xã hội hiện đại không phân biệt được giá trị đạo đức hay chất lượng nghệ thuật, mà chỉ đo lường một thứ duy nhất: sức hút sự chú ý, cái gì nhận được sự chú ý, bàn thảo sôi nổi nó sẽ lên ngôi.
Bản chất của các nền tảng như TikTok, Facebook hay Douyin không được thiết kế để tôn vinh cái đẹp, cái hay hay sự chân thực, mà được tối ưu hóa để giữ chân người dùng ở lại trên ứng dụng càng lâu càng tốt. Chính cơ chế này đã tạo ra nghịch lý “cái hay và dở lẫn lộn”.
Những nội dung nhảm nhí, gây tranh cãi, sai lệch hoặc thảm họa (như trường hợp của bộ phim Ngưu Lai hay các hiện tượng mạng lố lãng) thường kích thích cảm xúc mạnh mẽ hơn. Người ta xem để chê, chia sẻ để mỉa mai, hoặc bình luận để tranh cãi. Thuật toán đọc hành vi đó là “quan tâm” và tiếp tục đẩy mạnh phân phối, biến cái xấu thành xu hướng.
Ngược lại, những nội dung tử tế, đòi hỏi chiều sâu tư duy, sự chỉn chu hoặc tri thức thường có nhịp tiếp cận chậm hơn, không tạo ra những cú “bùng nổ” cảm xúc chớp nhoáng. Trong dòng chảy thông tin xiết mạnh, những giá trị này dễ bị bóp nghẹt hoặc mất hút vì không đủ sức giật gân để cạnh tranh hiển thị.
Cái nan giải nằm ở chỗ chúng ta đang giao quyền định hướng văn hóa và thị hiếu cho những cỗ máy vô tri, chỉ biết đếm lượt click và thời gian xem.
Khi thuật toán vô tình thưởng cho sự lố bịch và phạt sự nghiêm túc, nó vô hình trung định hình một hệ quy chiếu đảo lộn, nơi ranh giới giữa tai tiếng và sự nổi tiếng trở nên mờ mịt hơn bao giờ hết.
Diệu Thanh
