Doanh nghiệp sản xuất xanh
Tại Tọa đàm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhiều nhà khoa học khẳng định, Nghị quyết số 57 mang đến sức sống mới cho ngành Nông nghiệp.
28/2/2025
Từ “khoán 10” của Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phúc Kim Ngọc
Cố Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phúc – ông Kim Ngọc, người được coi là cha đẻ của chủ trương khoán 10. Những năm 1966-1967, khi nông thôn miền Bắc đều áp dụng kiểu làm ăn hợp tác xã, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phúc Kim Ngọc lại có quyết định táo bạo, có thể nói là liều lĩnh khi giao khoán ruộng đất cho từng hộ nông dân. Điều này vượt ra phạm vi, khuôn khổ của tư duy, quan điểm, đường lối lúc đó.
Để có được tư duy đột phá này, nhiều học giả đã phân tích, Bí thư Kim Ngọc là người lãnh đạo rất năng động, sáng tạo, không bị rập khuôn vào những công thức có sẵn. Ông luôn suy nghĩ, trăn trở làm thế nào để sản xuất phát triển thực sự, mang lại hiệu quả. Lấy hiệu quả kinh tế làm thước đo tính đúng đắn của những chủ trương chính sách chứ không phải lấy khuôn mẫu, quan điểm tập thể hóa, hợp tác hóa. Cùng với đó, quyết định khoán xuất phát từ quan điểm vì dân, làm thế nào để mang lại cuộc sống tốt đẹp cho người dân; làm thế nào để cho người nông dân đỡ khổ, làm thế nào để thúc đẩy sản xuất phát triển, để có đóng góp lớn hơn cho đất nước. Và thực tế là, sau đó, năm 1988, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10 về đổi mới quản lý trong nông nghiệp – điểm khởi đầu của Đổi mới. Chỉ sau một năm thực hiện, năm 1989, từ nước nhập khẩu lương thực, chúng ta đã xuất khẩu 1 triệu tấn gạo.
Trải qua gần 40 năm phát triển, cụm từ “khoán 10” một lần nữa được nhắc tới trong bối cảnh đất nước ta bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc mà thời điểm đầu là Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ghi dấu ấn 40 năm Đổi mới (1986-2026).
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được các nhà khoa học, trí thức nhận định như lời hiệu triệu, mệnh lệnh đối với toàn thể đội ngũ trí thức, nhà khoa học trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài, cũng như mọi tầng lớp nhân dân tham gia nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ mới và chuyển đổi số nhằm phát triển lực lượng sản xuất, hoàn thiện quan hệ sản xuất, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội đất nước. Với các nhà trí thức, nhà khoa học, Nghị quyết 57 như “khoán 10” trong bối cảnh mới, đem lại luồng sinh khí cho phát triển kinh tế-xã hội trong kỷ nguyên mới.
Đến lợi ích thiết thực
Với lão nông Đặng Văn Những, Chủ nhiệm Tâm quê hội quán, xã Tân Thuận Tây (TP. Cao Lãnh – Đồng Tháp), việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số đến với những nông dân như ông bắt đầu từ khâu chăm sóc vườn xoài. Không cần ra vườn, chỉ với điện thoại thông minh cài đặt một số ứng dụng, các thông số liên quan đến môi trường đất, nước, nhiệt độ tại vườn được ghi nhận từ trạm quan trắc cập nhật theo thời gian thực, giúp ông kịp thời có biện pháp chăm sóc cây.
Ngoài ra, mỗi cây xoài ở vùng chuyên canh có diện tích khoảng 500ha của xã Tân Thuận Tây còn được gắn mã QR, rất thuận tiện để truy xuất nguồn gốc, minh bạch chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu nhiều thị trường “khó tính”.
Nông dân Đồng Tháp ứng dụng công nghệ từ khâu chăm sóc vườn xoài.
UBND tỉnh Đồng Tháp đang thực hiện chuyển đổi số toàn diện cả về chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Đã có trên 58% doanh nghiệp vừa và nhỏ tiến hành hoạt động kinh doanh trên các sàn giao dịch thương mại điện tử, gần 61% số dân tham gia mua sắm trực tuyến. Theo Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp Lê Quốc Phong, đối với phát triển kinh tế số, Đồng Tháp đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình chuyển đổi phương thức sản xuất truyền thống sang sản xuất áp dụng công nghệ số; tăng cường hoạt động mua-bán qua các sàn giao dịch thương mại điện tử; đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt…
Hiện, có trên 430 sản phẩm của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hợp tác xã ở tỉnh duy trì kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử. Một số doanh nghiệp ở Đồng Tháp từng bước ứng dụng các hệ thống thông minh trong hoạt động sản xuất như hệ thống quản lý sản xuất tích hợp tập trung; hệ xử lý kho thông minh, hoạch định tài nguyên doanh nghiệp; hệ thống lập kế hoạch và quản lý sản xuất.
Còn ở huyện Lục Nam (Bắc Giang), nhà vườn đều biết đến cách làm sáng tạo, khoa học của anh Vũ Thế Cường (SN 1974) khi ghép cam đường Canh trên thân cây bưởi Diễn.
Qua sách báo, anh thấy việc ghép cây cam đường Canh trên thân cây bưởi, cây sẽ khỏe, ít sâu bệnh hơn, nên đã mày mò học tập kỹ thuật này.
Anh chọn những cây cam có nhánh to, khỏe, không bị sâu bệnh cắt, ghép vào 1.500 cây bưởi Diễn. Khi mới xây dựng mô hình, anh gặp nhiều khó khăn do không có kinh nghiệm nên vườn cam và vườn bưởi của gia đình cho hiệu quả kinh tế không cao. Không nản trước khó khăn, anh đã tìm tòi, học tập từ những người đi trước và qua các chương trình khuyến nông trên truyền hình, sách báo, internet. Sau hai năm trồng, vườn cam và bưởi của gia đình anh bắt đầu cho thu lãi.
Theo anh Cường, cam đường Canh là loại cây trồng khó tính, nếu không chăm sóc đúng kỹ thuật thì sẽ ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng. Chính vì vậy, khi cây chuẩn bị có quả, anh khoanh gốc, phun thuốc ủ mầm hoa, sau đó dùng kỹ thuật tiện thân siết nước, cung cấp chất dinh dưỡng cho cây qua lá. Để quả mọng nước, có độ ngọt thanh, trong quá trình chăm sóc, anh ít dùng phân vô cơ mà chủ yếu bón phân hữu cơ và tăng lượng kali cho cây. Trang trại của anh Cường hiện có khoảng 6.500 gốc cam, 6.000 gốc bưởi da xanh cho thu hoạch 20 tấn quả/vụ; mỗi năm thu lãi khoảng 1,5 tỷ đồng.
Khoa học phải đi vào cuộc sống
Tại Tọa đàm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT (hiện là Phó Chủ tịch Quốc hội) Lê Minh Hoan khẳng định, thời gian qua, đội ngũ các nhà khoa học đã có những sản phẩm đáp ứng những đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn cuộc sống.
Ví dụ, trong lĩnh vực giống cây trồng, các nhà khoa học đã tạo ra những giống mới, không chỉ cho năng suất cao, mà còn có khả năng chống chịu tốt trước biến đổi khí hậu, dịch bệnh; trong thủy sản, công nghệ nuôi trồng hiện đại giúp giảm thiểu tác động đến môi trường, đồng thời đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, mở rộng thị trường xuất khẩu.
Khoa học công nghệ sẽ nâng tầm sản phẩm nông sản Việt.
Về chăn nuôi, thú y, các viện nghiên cứu đã phát triển nhiều công nghệ sinh học trong việc cải tiến giống vật nuôi, kiểm soát dịch bệnh và nâng cao chất lượng dinh dưỡng của sản phẩm chăn nuôi, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Với lâm nghiệp, các nhà khoa học đã nghiên cứu và triển khai thành công các phương pháp canh tác rừng bền vững, không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn tạo sinh kế cho bà con…
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, ông Lê Minh Hoan nêu vấn đề: Làm thế nào để khoa học nông nghiệp tiếp tục tạo nên những bước đột phá? Làm thế nào để đưa Việt Nam từ quốc gia xuất khẩu nguyên liệu thô trở thành trung tâm sản xuất nông sản giá trị cao và bền vững?
Do đó, ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh, các cơ sở đào tạo và lãnh đạo các viện nghiên cứu cần đổi mới tư duy, tạo ra những không gian sáng tạo để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ.
Ông Lê Minh Hoan cho rằng, khoa học công nghệ cần chạm đến cuộc sống con người, khi nghiên cứu cần nghĩ đến nông dân, doanh nghiệp cần gì để từ đó định hướng nghiên cứu. Trong điều kiện hạn chế về cơ sở vật chất, hạn chế về nguồn lực, các cơ sở đào tạo, viện cần có sự hợp tác, chia sẻ cùng nhau để cùng phát triển.
Ông cũng chia sẻ thông điệp “Khoa học gặp gỡ cuộc sống”. Nghiên cứu khoa học không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà phải biến thành những giải pháp cụ thể, những sản phẩm hữu ích để phục vụ nông dân, ngư dân và cả cộng đồng.
“Một công nghệ dù phức tạp đến đâu cũng chỉ có giá trị khi nó được ứng dụng vào thực tế, khi nó giúp người dân trồng được cây, nuôi được con và nâng cao đời sống của họ”, ông Lê Minh Hoan khẳng định.
Do đó, cần cách tiếp cận mới hơn, mở hơn về nguồn lực tham gia nghiên cứu, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngành Nông nghiệp.
Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Lê Minh Hoan nhấn mạnh, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc cũng là lúc thế giới đang sống trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong ngành Nông nghiệp là trách nhiệm đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước. Do đó, cần tư duy thực tiễn, dài hạn, không chỉ lý thuyết mà phải có giải pháp thực tế. Đổi mới sáng tạo không thể mang lại kết quả một sớm một chiều, khoa học, công nghệ sẽ có độ trễ nhất định, vì vậy, phải kiên trì, bền bỉ, cần tầm nhìn xa. Nghiên cứu khoa học sẽ có rủi ro nên cần rà soát, rút kinh nghiệm thực tiễn để đi đến thành công.
Vân Nhi.kinhtenongthon.vn
