Doanh nghiệp sản xuất xanh
Nếu như trước đây, nông nghiệp thuần túy chỉ trông chờ vào sản lượng, thì nay, sự giao thoa giữa đô thị hóa và nhu cầu “chữa lành” đã biến những mảnh vườn ven đô tại TP.HCM thành những “phòng triển lãm” sinh thái sống động.
6/5/2026.
Không còn là những chuyến đi tự phát, du lịch miệt vườn đang dần được chuyên nghiệp hóa để trở thành một mắt xích quan trọng trong kinh tế nông thôn mới.
Những “ốc đảo” xanh giữa lòng đô thị đặc biệt
TP.HCM không chỉ có những tòa nhà chọc trời. Với quỹ đất nông nghiệp chiếm hơn 50% diện tích tự nhiên, các huyện ngoại thành như Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh và Cần Giờ đang sở hữu tiềm năng khổng lồ về du lịch trải nghiệm.
Vành đai xanh Củ Chi: Không chỉ có địa đạo, các xã như An Nhơn Tây hay Phú Hòa Đông đang chuyển mình mạnh mẽ. Tại đây, mô hình “Nông Trang Xanh” (Green Noen) đón hàng chục nghìn lượt khách mỗi năm, nơi trẻ em thành phố lần đầu được chạm tay vào vú sữa, xem quy trình vắt sữa bò hay tự tay trồng nấm.
Miệt vườn sông nước Bình Mỹ: Nằm giáp ranh giữa TP.HCM và Thủ Dầu Một, xã Bình Mỹ tận dụng lợi thế ven sông Sài Gòn để phát triển các tour đạp xe xuyên vườn cây ăn trái. Đây là minh chứng cho việc giữ lại hệ sinh thái vùng ven thay vì bê tông hóa toàn bộ theo làn sóng địa ốc.
Hình minh họa Bình Mỹ, TPHCM, sưu tầm
Số liệu thực chứng: Sức hút từ những giá trị bản địa
Theo các báo cáo về phát triển nông nghiệp đô thị, giá trị sản xuất nông lâm thủy sản của TP.HCM bình quân trên 1ha đất canh tác đã đạt mức hơn 650 triệu đồng/năm (số liệu cập nhật giai đoạn 2024-2025). Tuy nhiên, khi kết hợp với du lịch, giá trị này có thể tăng gấp 3 đến 5 lần.
Tại Cần Giờ, mô hình du lịch cộng đồng tại Thiềng Liềng (xã Thạnh An) là một điểm sáng. Không có dịch vụ xa hoa, người dân đón khách bằng chính nghề làm muối, bằng những ruộng hàu ven rừng ngập mặn. Sự chính xác trong việc giữ gìn chỉ dẫn địa lý và văn hóa bản địa chính là “thẻ thông hành” để du khách chấp nhận chi trả cao hơn.
Từ “Làm vườn” đến “Kể chuyện” – Bước ngoặt sinh kế
Điểm khác biệt lớn nhất của du lịch miệt vườn hiện nay chính là kỹ năng kể chuyện. Người nông dân không còn chỉ bán trái cây tại vườn, họ bán “trải nghiệm làm nông dân”.
Chương trình đào tạo của Hội Nông dân thành phố đã bắt đầu chú trọng vào việc chuyển đổi tư duy:
Chuẩn hóa dịch vụ: Thay vì để khách tự do vào vườn gây hư hại, các mô hình như vườn lan Huyền Thoại hay các vườn bưởi VietGAP tại Thường Tân đã thiết kế lộ trình tham quan khoa học.
Số hóa nông thôn: Việc đưa các điểm đến lên bản đồ số, sử dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm OCOP (Mỗi xã một sản phẩm) giúp rút ngắn khoảng cách giữa nhà vườn và thực khách thành thị.
Thách thức và “Hệ sinh thái chính sách”
Dù triển vọng rất lớn, nhưng du lịch sinh thái ngoại ô vẫn đối mặt với bài toán pháp lý về đất đai. Việc xây dựng các công trình tạm phục vụ du khách (nhà dừng chân, khu vệ sinh, homestay) trên đất nông nghiệp vẫn cần những cơ chế đặc thù trong quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.
Để du lịch miệt vườn không “sớm nở tối tàn”, TP.HCM đang nỗ lực xây dựng các chuỗi liên kết. Đó là sự phối hợp giữa Ngành Du lịch (tạo nguồn khách) – Ngành Nông nghiệp (đảm bảo chất lượng sản phẩm) – và Người nông dân (người trực tiếp giữ gìn cảnh quan).
Du lịch miệt vườn không đơn thuần là một tour tham quan, đó là cách để giữ lại những mảng xanh lá phổi cho thành phố. Khi mỗi người nông dân trở thành một hướng dẫn viên, mỗi khu vườn trở thành một bảo tàng sinh thái, đó cũng là lúc nông thôn mới thực sự tìm thấy nội lực bền vững của mình.
Thuận An.
