Để có thế hệ nông dân mới

Để xây dựng và chờ đợi một thế hệ nông dân mới trong nền nông nghiệp công nghệ cao, chúng ta không chỉ dừng lại ở kỹ thuật canh tác mà là thay đổi toàn bộ hệ sinh thái tư duy.

22/5/2026

Chuyển đổi tư duy: Từ “Người sản xuất” sang “Người quản trị hệ sinh thái”

Thế hệ nông dân mới không đơn thuần là người cày sâu cuốc bẫm, họ cần là những người quản trị dữ liệu, để sản xuất xanh, sạch và hiệu quả. Muốn có nông nghiệp công nghệ cao, cần những người được đào tạo bài bản, có kiến thức và có nguồn vốn mạnh chứ không phải đem mọi thứ đặt lên đôi vai của nông dân, là có thể làm được.

Phải nỗ lực số hóa tư duy canh tác. Khuyến khích ứng dụng IoT, cảm biến đất, và phân tích dữ liệu khí hậu. Làm sao để nông dân hiểu rằng, mỗi thay đổi nhỏ trong độ ẩm hay thành phần dinh dưỡng đều là “dữ liệu” để tối ưu hóa năng suất và giảm chi phí.

Đồng thời phát triển tư duy kinh tế tuần hoàn đi vào nền kinh tế một cách thực chất. Đưa khái niệm Net Zero và Carbon Credits (tín chỉ carbon) vào ngay trong quy trình vận hành.

Khi nông dân thấy được giá trị của việc “không thải bỏ” một cách vô tội vạ, họ sẽ làm nông nghiệp với tâm thế của một người bảo vệ tài nguyên hơn là khai thác.

Xây dựng hệ sinh thái cộng sinh

Nông dân đơn lẻ rất dễ bị tổn thương trước biến động thị trường. Nên chúng ta cần tạo ra các mô hình, đi theo một hệ sinh thái chung, nâng đỡ lẫn nhau.

Liên kết dọc để các kết nối người nông dân trực tiếp với các đơn vị chế biến sâu hơn. Họ cần thấy đầu ra ổn định và giá trị gia tăng của sản phẩm cuối cùng để theo đuổi làm xanh, làm sạch, làm lâu dài.

Đồng thời chia sẻ rủi ro và tri thức. Nhằm thiết lập các “Trạm truyền tin nông nghiệp”, nơi các kiến thức về pháp lý đất đai, thị trường xuất khẩu và kỹ thuật được chia sẻ minh bạch, tránh tình trạng bị thương lái ép giá.

Đào tạo những người nông dân tri thức.

Thế hệ lao động mới trong ngành nông nghiệp đang thay đổi. Họ cần được trang bị kỹ năng vượt ra ngoài lĩnh vực nông nghiệp để phát triển nông nghiệp có chất xám, với các yếu tố như sau.

Quản trị tài chính và pháp lý. Nhằm có một thế hệ nông dân hiểu được việc định giá tài sản nông nghiệp chất lượng cao, am hiểu các quy định, quy trình sản xuất mới, về yêu cầu của hàng xuất đi các nước châu Âu phải am hiểu CBAM, về cần thiết của các hệ thống vận hành chung của thị trường. Từ đó có các bước đi chiến lược, phù hợp.

Minh bạch về quy trình, từ khâu làm đất đến đóng gói, phát triển các dòng sản phẩm giảm thiểu năng lương, điện nước, nguyên vật liệu….Vì đây chính là “chứng chỉ” uy tín nhất, thay vì làm các loại nhãn mác giả tạo khác.

Giúp những người nông dân này trở thành những “KOLs trong nông nghiệp”, nơi họ kể câu chuyện về sự tử tế trong cách họ chăm sóc cây trồng. Số hóa kinh nghiệm canh tác qua nhiều thế hệ, biến nó thành tài sản tri thức có thể kế thừa và phát triển. Từ đó tạo dựng thị trường tiêu dùng có hệ thống phân phối mạnh, bền vững.

Phải chứng minh rằng, làm nông nghiệp công nghệ cao có thể mang lại thu nhập bền vững và sự tự do tài chính. Trở thành cầu nối giữa nông dân và các nhà khoa học, các nhà đầu tư công nghệ, và các đơn vị chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế, lúc đó chúng ta mới xây dựng và thu hút được những tài năng khác vào ngành. Nhằm tạo dựng những thế hệ nông dân kiểu mới.

Ngoài ra, hãy tuyển chọn “Đại sứ nông nghiệp”. Tìm kiếm 3-5 hộ nông dân có cùng tư duy tử tế và sẵn sàng thử nghiệm công nghệ, liên kết cùng làm.

Thiết lập quy chuẩn để mỗi sản phẩm xuất đi phải có mã định danh (QR code), tạo sự minh bạch. Tổ chức các hội thảo “Nhỏ và Chất”, thay vì hội thảo quy mô lớn, hãy tổ chức các buổi tọa đàm nhỏ để chia sẻ, thấm nhuần tư duy bền vững và minh bạch và để họ đi cùng nhau.

Nếu các cấp các ngành, các doanh nghiệp, các địa phương, cùng chú ý đến các yêu cầu này. Thực sự tiến hành đồng thời các việc trên, thì việc tạo lập một thế hệ nông dân mới nhiều hơn, nhanh hơn, ngay trong lòng cộng đồng doanh nghiệp là hoàn toàn có thể.

Hồng Thắm.