Chuyển đổi kinh tế xanh tại Việt Nam hiện nay

Kinh tế xanh đang có bước phát triển vượt bậc trong nhiều lĩnh vực tại nền kinh tế Việt Nam hiện nay. Trước đây kinh tế xanh chỉ tập trung vào các mặt hàng dành cho xuất khẩu và phát triển thị trường ở nước ngoài. Nhưng hiện nay, quá trình chuyển đổi nền kinh tế xanh tại Việt Nam đang dần bước vào giai đoạn phát triển bùng nổ, nhanh chóng hơn và bền vững hơn.

16/7/2025

Quốc hội, Chính phủ cũng đã và đang khẩn trương ban hành nhiều văn bản theo hướng không ngừng hoàn thiện môi trường pháp lý chung để bộ ngành, địa phương, ngành nghề triển khai nhằm tiến tới mục tiêu Net Zero năm 2050 như:

Luật Bảo vệ môi trường (năm 2020); Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, ngày 10/1/2022 quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, với những quy định chi tiết về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng Ozon, về danh mục phân loại xanh, tín dụng xanh, trái phiếu xanh…Nhằm phát triển nền kinh tế xanh tại Việt Nam.

Nhiều loại hình kinh tế xanh trên nhiều lĩnh vực đang trở nên rất sôi động ở các lĩnh vực trọng yếu như: Ngành công nghiệp ô tô, ngành công nghiệp năng lượng tái tạo và đặc biệt là ngành nông nghiệp và du lịch xanh bền vững.

Việt Nam đã và đang tiếp tục có những cam kết về phát triển kinh tế xanh ở tầm quốc tế, lẫn khu vực và đặt trọng tâm phát triển kinh tế xanh cho phát triển ngày càng toàn diện hơn ở Việt Nam.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chịu ảnh hưởng nặng nề từ biến đổi khí hậu và các vấn đề môi trường. Chính phủ đã tích cực triển khai các chính sách và chiến lược nhằm thúc đẩy kinh tế xanh và hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững theo các cam kết quốc tế.

Chúng ta tiếp tục gia tăng đầu tư vào năng lượng tái tạo, nhất là năng lượng mặt trời và gió, nước, sinh khối và địa nhiệt đang dần đượctích hợp vào nền kinh tế với nhiều hình thức từ tập trung đến mô hình nhỏ lẻ, phân tán với nhiều quy mô khác nhau.

Trước đây, năng lượng tái tạo còn gặp nhiều khó khăn trong việc triển khai do chi phí đầu tư cao. Nhưng nay các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ đã giúp thúc đẩy thị trường này và mở rộng cho nhiều thành phần kinh tế tham gia hơn.

Việt Nam đã đạt được bước tiến lớn trong việc phát triển các dự án năng lượng mặt trời và gió, đặc biệt là tại các tỉnh miền Trung và miền Nam, nơi có tiềm năng tài nguyên dồi dào cho các loại hình này tiếp tục phát triển, mở rộng.

Ngành giao thông Việt Nam với các hoạt động di chuyển xanh cũng có các bước tiến đáng kể. Một loạt các thương hiệu lớn nhỏ của các hãng xe điện xuất hiện tại thị trường Việt Nam như VinFast, Honda, Yamaha, Dat Bike, Yadea và Dibao…vv.

Đó còn chưa kể các hãng xe nhập khẩu khác đang rục rịch tiến vào thị trường xe xanh Việt Nam. Đặc biệt với thông tin thuế đối ứng Mỹ bằng không tại thị trường Việt Nam đang mở toang cánh cửa cho xe điện Mỹ tràn vào thị trường Việt Nam trong thời gian tới.

Ngoài phát triển thị trường xe cá nhân, ngành xe điện, xe buýt điện và các phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng tái tạo, năng lượng xanh cũng đang chuyển mình lớn.

Một loạt các thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh đã bắt đầu triển khai các tuyến xe buýt điện, mở rộng hệ thống giao thông công cộng, giảm thiểu ô nhiễm không khí. Đồng thời khuyến khích người dân sử dụng phương tiện thân thiện với môi trường. Hy vọng trong vài năm tới sẽ có những thay đổi toàn diện bộ mặt giao thông công cộng tại Việt Nam, khi giao thông xanh ngày càng hiện diện và phủ kín các hoạt động giao thông xanh công cộng.

Lĩnh vực nông nghiệp và xuất khẩu cũng là một trong những ngành trọng điểm trong chuyển đổi kinh tế xanh, khi nền kinh tế Việt Nam đặt trọng tâm vào xuất khẩu và phát triển các loại hình xuất khẩu đa dạng. Ngành này đã đáp ứng tất cả các qui chuẩn quốc tế từ hàng chục năm qua, không chỉ bây giờ mới hình thành.

Đặc biệt, năm 2024, một điểm nhấn là khi ngân hàng nhà nước phối hợp với các bộ, ngành, triển khai Chương trình cho vay liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long theo Quyết định 1490/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và các vùng chuyên canh lúa phát thải thấp đang hình thành nhanh chóng.

Ngoài sản xuất xuất khẩu, chất lượng xanh quốc tế. Nông nghiệp hữu cơ và sản xuất nông sản sạch đang ngày càng trở thành xu hướng chính tại thị trường nội địa của Việt Nam. Nhằm giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, phát triển ngành nông nghiệp bền vững hơn trong tương lai.

Chính phủ cũng đã có những chính sách khuyến khích việc áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp. Giúp nâng cao giá trị và sản lượng của các sản phẩm nông sản xanh tại Việt Nam, phục vụ người dân Việt Nam song song với phát triển thị trường dành cho xuất khẩu.

Với thị trường bất động sản xanh, với các sản phẩm bất động sản sinh thái, khu công nghiệp xanh hay một số dự án nhà ở xanh, chất lượng cao ngày càng nhiều trên khắp Việt Nam.

Mặc dù cả nước có hàng nghìn khu công nghiệp, nhưng việc hình thành các khu công nghiệp xanh theo đúng nghĩa vẫn là một bài toán lớn. Nhưng dù sao các hoạt động này cũng đang tiến triển và có các chuyển động đáng chú ý. Phản ảnh xu hướng sản xuất xanh ngày càng được coi trọng.

Tín dụng xanh cũng là lĩnh vực đang rất phát triển. Nhằm tạo ra lợi thế cho các dự án xanh lớn có thể mở rộng và phát triển bài bản hơn.

Đến 31/3/2025 đã có 58 TCTD phát sinh dư nợ tín dụng xanh với dư nợ đạt trên 704.244 tỷ đồng, tăng 3,57% so với cuối năm 2024, chiếm tỷ trọng 4,3% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Trong đó, tín dụng xanh có phát triển cả về số lượng các tổ chức tín dụng tham gia cho vay, quy mô và tốc độ tăng trưởng cao. Tốc độ tăng trưởng bình quân dư nợ tín dụng xanh giai đoạn 2017-2024 đạt trên 21-22%/năm.

Theo thống kê của ngân hàng nhà nước, có 80%-90% các ngân hàng thương mại đã áp dụng một phần hoặc toàn bộ ESG (chỉ số đánh giá môi trường, xã hội và quản trị) trong hoạt động. Có tới gần 50% các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng khác thành lập bộ phận quản trị rủi ro cho vay vốn tín dụng bảo vệ môi trường.

Agribank là Ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước có quy mô lớn nhất, mạng lưới rộng nhất của Việt Nam.

Trong nhiều năm qua, Agribank luôn là ngân hàng thương mại có dư nợ tín dụng xanh cao trong hệ thống ngân hàng. Trong hoạt động cho vay vốn, đặc biệt, Agribank phát triển mạnh dư nợ tín dụng xanh trong lĩnh vực lâm nghiệp, năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, nông nghiệp xanh. Agribank đang triển khai hiệu quả 7 chương trình tín dụng chính sách và cho vay theo 2 chương trình mục tiêu quốc gia trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp và kinh tế nông thôn.

BIDV cũng là một ngân hàng thương mại tiên phong trong lĩnh vực cho vay kinh tế xanh, đạt tăng trưởng dư nợ tín dụng xanh bình quân lên tới 45%/năm.

Đây là mức tăng trưởng cao. Danh mục cho vay của BIDV cho các lĩnh vực xanh và phát triển bền vững đến năm 2025 dự kiến đạt 3 tỷ USD, chiếm khoảng 5% tổng dư nợ của BIDV.

Các ngân hàng thương mại khác của Việt Nam như: Vietcombank, Vietinbank, MB, Techcombamk, VPbank… cũng đang đạt tốc độ trưởng dư nợ tín dụng xanh đối với khách hàng đạt bình quân trên 45% hàng năm.

Các dự án được các ngân hàng thương mại đang chú trọng đầu tư vào là: Năng lượng điện tái tạo, kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực dệt may, yếu tố bảo vệ môi trường của các sản phẩm chế biến gỗ, dự án chống biến đổi khí hậu ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long…vv.

Tín dụng xanh sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ khi các vấn đề môi trường ngày càng được chú trọng và các quốc gia ngày càng phải đối mặt với áp lực từ cộng đồng quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường.

Với lĩnh vực công nghiệp, nhiều doanh nghiệp đang tham gia sản xuất xanh, dàn trải trên nhiều lĩnh vực và xuất hiện ngày càng nhiều trong các hoạt động kinh tế.

Một số doanh nghiệp đầu tư nhà xưởng sạch, nhà xưởng hiện đại và nằm trong khu công nghiệp xanh. Có quy trình sản xuất xanh minh bạch, rõ ràng.

Một số đầu tư công nghệ tốt nhằm tiêu tốn ít năng lượng và tiết kiệm tài nguyên, thiên nhiên, giảm thiểu phát thải, thân thiện với môi trường.

Các doanh nghiệp xanh từng phần, với việc cải tiến các điều kiện làm việc và hệ thống phúc lợi tốt cho người lao động, áp dụng các công nghệ mới, sạch, tự động hóa.

Các đơn vị có ý thức tích hợp vào hệ thống các nguồn năng lượng tự nhiên như năng lượng mặt trời, gió, nước, năng lượng sinh khối xanh, thân thiện với môi trường ngày càng nhiều.

Các biện pháp xanh hóa doanh nghiệp, đơn vị, xanh hóa sản xuất ngày càng được nhiều doanh nghiệp coi trọng. Hệ thống thông gió tự nhiên, các nguyên liệu có thể tái chế, thu gom có hệ thống, có tổ chức, xử lý hiệu quả chất thải tốt trong các doanh nghiệp.

Hiện nay đã giảm thiểu số lượng các doanh nghiệp ngang nhiên làm sai trong các quy trình bảo vệ môi trường, thiên nhiên, tài nguyên trong các hoạt động sản xuất hàng ngày.

Nhiều doanh nghiệp đã lấy chuyển đổi xanh như là chiến lược và lợi thế cạnh tranh và tập trung làm xanh, làm sạch và bảo vệ môi trường song song với phát triển kinh tế, định hình thị trường hiệu quả.

Với các ngành công nghiệp truyền thống thuộc công nghiệp năng, có vốn lớn, khó chuyển đổi như ngành sản xuất xi măng, thép và hóa chất. Những ngành này hiện vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam.

Tuy nhiên ngay cả trong các doanh nghiệp này thì việc chuyển đổi xanh từng phần cũng đang diễn ra. Với việc áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn, chú trọng trồng cây xanh, giảm bụi và tiếng ồn.

Nhìn chung các hoạt động xanh đang diễn ra trong hầu hết các hoạt động kinh tế xanh của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực. Các hoạt động dù là diễn ra nhanh hay chậm thì hầu hết cũng đang chuyển động, không còn trạng thái tĩnh, đứng yên như nhiều năm qua.

Xanh hóa nền kinh tế sẽ là hướng đi bắt buộc trong tương lai và không còn là sự lựa chọn nữa. Những doanh nghiệp đi sớm sẽ có nhiều thời gian thích ứng và những doanh nghiệp chậm đổi mới sẽ tự đánh mất cơ hội của mình trong tương lai, khi nền kinh tế xanh chính thức mở rộng ra khắp các hoạt động khác nhau của nền kinh tế Việt Nam.

Nguyên Minh.