Doanh nghiệp sản xuất xanh
Trên những cánh đồng ở miền quê Trung Quốc, những con robot và drone đang “làm việc” chăm chỉ mỗi ngày, từ đo độ ẩm đất đến phun thuốc trừ sâu.
15/7/2025
AI nơi đồng ruộng
Trong một vườn đào ở thị trấn Dương Sơn, tỉnh Giang Tô, anh nông dân 33 tuổi Vương Hoàn dõi mắt nhìn theo một chiếc drone bay lượn trên không trung, ghi lại hình ảnh của vườn đào.
Mỗi ngày, chiếc drone này đều thu thập hình ảnh kết hợp với số liệu từ các cảm biến đo nhiệt độ và độ ẩm đất. Sau đó, dữ liệu được nhập vào một thuật toán AI chạy trên Alibaba Cloud để phát hiện dấu hiệu sâu bệnh. Nếu phát hiện nguy cơ, một chiếc drone khác sẽ lập tức được điều đi rải thuốc trừ sâu đúng vị trí.
“Drone chỉ mất khoảng nửa tiếng để phun thuốc cho 10 mẫu đất của tôi. Nếu làm thủ công, tôi phải mất chừng 5 tiếng”, anh Vương cho biết.
Những năm gần đây, trong bối cảnh nông thôn Trung Quốc phải đối mặt với nhân công già hóa và nhu cầu tăng năng suất, cả nông dân lẫn bộ máy địa phương Trung Quốc đều đang ứng dụng AI để hiện đại hóa nông nghiệp và quản trị nông thôn, theo The World of Chinese.
Máy bay không người lái đa quang phổ của Vương Hoàn giúp đánh giá tình trạng dinh dưỡng của cây đào. (Ảnh: The World of Chinese).
Năm 2021, mệt mỏi vì áp lực công việc trong ngành thương mại điện tử, Vương Hoàn trở về quê làm nông. Nhưng anh nhanh chóng nhận ra mình không đọ được sức bền cũng như kinh nghiệm dày dạn của các lão nông.
“Nông dân lớn tuổi dựa vào kinh nghiệm tích lũy hàng chục năm để làm việc. Còn đối với chúng tôi, chẳng thể chờ mười năm để học đủ kiến thức rồi mới áp dụng”, anh nói.
Tháng 10 năm ngoái, Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc đã công bố “Kế hoạch Nông nghiệp Thông minh Quốc gia”, kêu gọi ứng dụng công cụ AI trong toàn bộ ngành nông nghiệp. Theo kế hoạch, AI sẽ quản lý mọi khâu, từ trồng trọt, chăn nuôi đến phòng trừ sâu bệnh. Tháng 2, Quốc vụ viện tiếp tục thúc đẩy nông nghiệp thông minh bằng việc mở rộng ứng dụng AI kết hợp dữ liệu lớn, Internet vạn vật và các công nghệ tiên tiến khác cho phát triển và quản lý nông thôn.
Chính phủ Trung Quốc đang kêu gọi ứng dụng AI trong toàn bộ ngành nông nghiệp.
Các sáng kiến AI địa phương cũng tăng tốc. Tháng 2 năm ngoái, thành phố Triệu Khánh ở tỉnh Quảng Đông ra mắt chatbot “Ông Lan”, có thể trả lời mọi câu hỏi về chuỗi sản xuất hoa lan, từ gieo trồng đến phân phối, và đưa ra gợi ý chăm sóc. Tháng 2 năm nay, Tân khu Hùng An ở Hà Bắc cũng ra mắt chatbot “Hùng Tiểu Nông”, cung cấp hướng dẫn trồng trọt và phòng trừ sâu bệnh, dựa trên dữ liệu của chuyên gia lẫn nông dân có kinh nghiệm.
Phổ cập AI cho nông dân
Với những nông dân trẻ như Vương Hoàn, AI hỗ trợ cả về thực tiễn lẫn tâm lý.
“Bạn có thể biết cách bón phân cho cây, nhưng không rõ chính xác liều lượng”, Vương nói. Nay nhờ có AI phân tích ảnh do drone chụp, anh dễ dàng điều chỉnh lượng kali để mỗi quả đào chín đạt độ ngọt đồng đều.
“Về dài hạn, ứng dụng AI mang lại giá trị kinh tế cao hơn hẳn so với phương pháp truyền thống”, anh cho biết.
AI cũng có thể kết hợp quang phổ cận hồng ngoại để đánh giá độ chín của trái cây. ShineGlobal đưa tin hồi tháng 2 rằng một số nông dân đã dùng AI để kiểm tra độ chín của sầu riêng chỉ trong vài giây. Quy trình vốn mất 3 ngày để làm thủ công nay chỉ cần 2 giờ, độ chính xác tăng từ 50 % lên 91 %.
Một robot hái chè AI tại cánh đồng chè Long Tỉnh ở Hàng Châu hồi tháng 4. (Ảnh: VCG).
Tuy nhiên, nông nghiệp tự động hoá không hề rẻ. Một bộ drone đầy đủ cùng giấy phép phần mềm ngốn của Vương Hoàn hơn 200.000 nhân dân tệ, cộng phí phần mềm hằng năm gần 2.000 tệ. Với hầu hết nông dân ở quê, chỉ canh tác vài chục mẫu (cỡ một sân bóng), thì con số trên là khoản đầu tư lớn.
“Nếu dùng máy móc thì lâu thu hồi vốn hơn so với nhân công”, Vương Hoàn chia sẻ. Anh dự định cho thuê drone phun thuốc để gỡ gạc chi phí.
Ngoài bài toán tài chính, độ tuổi trung bình cao của lực lượng lao động nông nghiệp Trung Quốc cũng cản trở việc phổ cập AI. Ở làng của Vương Hoàn, khoảng 70 % nông dân trên 50 tuổi, nhiều người ngại hoặc không đủ khả năng tiếp cận công nghệ mới. Theo thống kê, chưa đến 5 % nông dân Trung Quốc có thể tự sử dụng ứng dụng nông nghiệp.
Tuy vậy, các chương trình do chính phủ hậu thuẫn như “AI 101 cho người địa phương” của Tencent đang nỗ lực phổ cập kiến thức công nghệ cho nông dân.
Tencent cung cấp các khóa học AI cơ bản ở vùng nông thôn Chiết Giang (Ảnh: Xiaohongshu).
AI không thể thay thế nông dân
Thiếu dữ liệu, chi phí hệ thống cao và thiết bị hiệu suất thấp cũng được cho là rào cản lớn cho nông nghiệp thông minh ở Trung Quốc..
Ông Triệu Lâm, Phó Bí thư thôn Song Thạch thuộc tỉnh Tứ Xuyên cho biết khi ông nhờ AI soạn kế hoạch trồng rau trị giá một triệu tệ cho thôn của mình, thì AI “chỉ tuôn ra mấy ý sáo rỗng, chép từ nguồn khác mà chẳng có trích dẫn”. “AI nói nghe có vẻ thuyết phục, nhưng thực chất không có nhiều giá trị”, ông Triệu nói.
Ở thôn Song Thạch của ông Triệu, hệ thống nông nghiệp thông minh đã được ứng dụng vài năm nay. Trên ruộng rau, cảm biến liên tục theo dõi hàng trăm chỉ số môi trường theo thời gian thực. Các dữ liệu này cũng được các nhà nghiên cứu tại Đại học Khoa học và Công nghệ Tây Nam phân tích để dự báo sinh trưởng cây, khí hậu, kháng sâu bệnh.
“Dựa vào số liệu, chuyên gia sẽ cho biết chính xác loại nước, phân, thuốc cần dùng mỗi mùa. Sau khi thu hoạch, các công cụ AI như DeepSeek sẽ giúp nông dân tính giá thị trường, giúp họ bán được giá tốt”, ông Triệu chia sẻ.
Tại lễ hội trà ở Chiết Giang, du khách có thể tương tác với chatbot AI “Xiaohua” để khám phá lịch sử, văn hóa và cách trồng hoa trà (Ảnh: VCG).
AI không thể tự mình cách mạng hóa nông nghiệp, nó phải kết hợp với Internet vạn vật, dữ liệu lớn và máy móc nông nghiệp hiện đại. “Không có dữ liệu, AI thông minh mấy cũng vô dụng”, ông Triệu nói.
Vương Hoàn đồng tình với quan điểm này. Anh nghĩ AI giống như một trợ lý đắc lực, hỗ trợ con người thay vì thay thế họ. Gần đây, anh nhận ra dù AI có thể phát hiện những dấu hiệu bất thường rõ rệt của cây, nó thường bỏ lỡ những chuyển biến nhỏ nhưng quan trọng mà bất kỳ lão nông nào cũng nhận ra ngay. Ngoài ra, mặc dù AI làm tốt những công việc định kì như bón phân, phun thuốc, nhổ cỏ, thì các công việc cần ứng biến hơn như hái quả, bọc quả thì vẫn cần lao động thủ công.
“Không phải có AI là nông dân không cần ra đồng. Bạn phải biết dùng AI hiệu quả, đồng thời tích lũy kinh nghiệm trồng trọt và kỹ năng liên quan. AI có thể vạch ra bức tranh lớn, nhưng con người vẫn đóng vai trò then chốt trong từng mắt xích nhỏ”, Vương Hoàn nhận định.
Theo The World of Chinese/ vietnamfinance.vn
