Du lịch xanh không chỉ là xu thế mà sẽ là bản sắc của du lịch Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Chuyển đổi xanh trong du lịch Việt Nam là quá trình thay đổi toàn diện từ mô hình du lịch truyền thống, nặng về khai thác, sang mô hình du lịch bền vững, ít carbon và tuần hoàn. Mục tiêu là tối đa hóa lợi ích kinh tế, đồng thời bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

13/11/2025

Khoảng xanh trong khu du lịch Sa Nhiên Garden

Du lịch xanh không chỉ là một xu thế toàn cầu tạm thời mà đang được định hình trở thành bản sắc cốt lõi và lợi thế cạnh tranh lâu dài của du lịch Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Việt Nam có những yếu tố đặc thù khiến việc xanh hóa du lịch trở thành một chiến lược mang tính bản sắc chứ không chỉ là sự bắt chước theo kiểu nào đó.

Nền tảng cho du lịch xanh

Việt Nam sở hữu hệ thống tài nguyên vô cùng phong phú nhưng rất nhạy cảm, dễ bị tổn thương bởi các tác động của du lịch đại trà, do đó yêu cầu xanh hóa là bắt buộc, nếu muốn đi lâu dài, khai thác bền vững.

Việt Nam có bờ biển dài, nhiều đảo đẹp như Vịnh Hạ Long, đảo Phú Quốc, có rừng quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, rừng Cúc Phương và các khu vực núi cao của đồng bào các dân tộc thiểu số đang sinh sống. Tạo ra các dải tài nguyên ở nhiều địa hình làm cơ sở cho các hoạt động du lịch xanh khác nhau, mang bản sắc địa phương rõ rệt.

Nhưng cũng chính điều này đã đạt ra việc khai thác phải song sóng với bảo tồn. Nghĩa là chúng ta phải có mô hình khai thác có trách nhiệm. Như tăng cường du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm thiên nhiên để gìn giữ cảnh quan môi trường. Nếu không sẽ nhanh chóng bị suy thoái điểm đến do ô nhiễm rác thải, hủy hoại rạn san hô, mất đa dạng sinh học…có nguy cơ hiện hữu. Du lịch xanh do đó là điều kiện tiên quyết để duy trì điểm đến lâu dài và thân thiện với môi trường.

Nhiều địa phương tập trung thay đổi loại hình sản phẩm để bảo tồn tài nguyên và văn hóa như:

Ưu tiên du lịch sinh thái và cộng đồng. Đầu tư vào các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, và các làng nghề truyền thống. Các sản phẩm này phải đảm bảo lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương và giảm thiểu tác động đến hệ sinh thái.

Giảm rác thải nhựa. Nhiều địa phương như Côn Đảo, Phú Quốc, các tỉnh miền núi đã phát động các chiến dịch “Không rác thải nhựa dùng một lần” tại các điểm du lịch. Các cơ sở kinh doanh phải thay thế chai nhựa, túi nylon bằng vật liệu thân thiện môi trường hoặc vật dụng tái sử dụng.

Bên cạnh đó, du lịch Nông nghiệp và trải nghiệm cũng được chú trọng. Phát triển du lịch gắn với nông nghiệp hữu cơ, trải nghiệm cuộc sống nhà nông, giúp du khách hiểu về kinh tế tuần hoàn trong sản xuất nông nghiệp.

Các giá trị cộng đồng sâu sắc cũng được tính đến như một loại tài nguyên. Các hình thức du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, và du lịch văn hóa chỉ có thể bền vững nếu gắn liền với việc bảo tồn nguyên vẹn bản sắc văn hóa và môi trường sống của người dân địa phương. Các địa phương cũng đang tích cực khai thác các điểm đến mới trong các cộng đồng này ngày một nhiều hơn và da dạng hơn.

Khi Du lịch Xanh đi vào thực chất và khi ý thức người dân được nâng cao thì nó giúp chính người dân địa phương giữ vai trò chủ thể trong hoạt động du lịch. Bảo đảm sinh kế bền vững, ngăn chặn sự thương mại hóa làm xói mòn giá trị truyền thống một cách không cần thiết. Đồng thơi giữ gìn bản sắc truyền thống lâu đời một cách vững chắc, trong khi hội nhập với các làn sóng du lịch chung.

Định hướng phát triển bền vững nằm trong chính sách quốc gia

Chiến lược quốc gia đã đặt du lịch bền vững làm kim chỉ nam. Việc ưu tiên phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn trong các ngành kinh tế đã tạo ra một hành lang pháp lý và chính sách vững chắc để du lịch xanh phát triển. Điều này khẳng định cam kết của Chính phủ, biến Du lịch Xanh thành mục tiêu chính thống và nằm trong các kế hoạc hành động chung.

Nhà nước cũng có các hành động nhằm giảm thiểu dấu chân carbon và tối ưu hóa tài nguyên tại các cơ sở du lịch với các quyết sách chung của nền kinh tế, hướng tới trên nhiều lĩnh vực như:

Tạo chứng nhận xanh cho cơ sở. Khuyến khích và bắt buộc các khách sạn, resort, và cơ sở lưu trú đạt các tiêu chuẩn chứng nhận du lịch xanh (ví dụ: ASEAN Green Hotel, Bông Sen Xanh của Việt Nam). Điều này bao gồm việc sử dụng năng lượng hiệu quả, quản lý nước và rác thải nghiêm ngặt.

Khuyến khích vận tải và di chuyển xanh trên phạm vi diện rông. Triển khai các dự án xe điện hoặc xe đạp công cộng tại các khu du lịch trọng điểm (ví dụ: phố cổ Hội An, Đà Nẵng, Phú Quốc) và các khu bảo tồn để giảm ô nhiễm không khí và tiếng ồn. Trong đó còn có chính sách xe điện ở các trung tâm, thành phố lớn để giảm phát thải trong vận tải va phát triển các hoạt động di chuyển xanh, phục vụ du lịch xanh.

Sử dụng năng lượng tái tạo cho phục vụ du lịch. Hỗ trợ lắp đặt điện mặt trời trên mái nhà của các cơ sở lưu trú và điểm tham quan, giảm sự phụ thuộc vào lưới điện quốc gia và giảm phát thải cũng được nhiều điểm đến áp dụng. Đồng hành cùng chính phu trong các chính sách xanh, hướng đến một quốc gia xanh và phát triển bền vững.

Các địa phương bắt đầu bằng việc tạo ra khung pháp lý và chính sách hỗ trợ từ các quyết sách chung của chính phủ như:

Ban hành Nghị quyết/Kế hoạch Hành động. Nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh…đã ban hành các nghị quyết, đề án chuyên biệt về Chuyển đổi số, Kinh tế Xanh, và Kinh tế Tuần hoàn cấp tỉnh.

Lồng ghép Mục tiêu. Các mục tiêu về giảm phát thải carbon, sử dụng năng lượng tái tạo và giảm rác thải được lồng ghép vào các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội hàng năm và 5 năm.

Cơ chế Tài chính xanh cũng được tiến hành. các địa phương đã xây dựng cơ chế ưu đãi thu hút vốn đầu tư xanh và vốn FDI vào các lĩnh vực ứng dụng công nghệ số để bảo vệ môi trường như ưu đãi thuế, đất đai cho dự án năng lượng tái tạo, công nghệ xử lý chất thải thông minh.

Mua sắm xanh cũng được kích hoạt. Nhiều địa phương đã và đang ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ và vật liệu xây dựng có chứng nhận xanh hoặc có nguồn gốc địa phương bền vững…vv

Tất cả các chính sách chung và riêng này đã và đang tạo ra lực đẩy mới, giúp cho du lịch xanh không chỉ là xu thế mà sẽ là bản sắc của du lịch Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Nguyên Minh