Phát triển du lịch lễ hội như một dòng sản phẩm chiến lược.

Việt Nam đang đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển du lịch lễ hội như một dòng sản phẩm chiến lược. Nhưng để giá trị kinh tế song hành cùng bảo tồn di sản, cần cách tiếp cận bài bản, chuyên nghiệp và bền vững hơn.

7/3/2026.

Trong khi Việt Nam sở hữu hơn 8.000 lễ hội mỗi năm, nhưng phần lớn vẫn dừng lại ở quy mô địa phương và mang tính mùa vụ (tập trung vào mùa Xuân).

Đồng thời, chúng ta chỉ tập trung vào khách du lịch trong nước mà chưa thu hút được khách du lịch quốc tế. Để chuyển mình từ “tiềm năng” sang “đẳng cấp quốc tế”, Việt Nam có thể soi chiếu từ những mô hình thành công trên thế giới để tạo dựng mô hình.

Dưới đây là các mô hình thành công cần soi chiếu như Festival Edinburgh (Scotland), Carnival Rio (Brazil) hay Lễ hội bùn Boryeong (Hàn Quốc).

Mô hình Quản trị dựa vào cộng đồng.

Tại các quốc gia phát triển, lễ hội không phải là sự kiện “của chính quyền” mà là của người dân.

Các thị trấn nhỏ ở Nhật Bản (như lễ hội Awa Odori), người dân địa phương tham gia từ khâu tập luyện đến hậu cần. Du khách không chỉ đứng xem mà được mời gọi hòa vào dòng người nhảy múa, vui chơi, hòa mình vào không khí chung.

Đây là bài học cho VN. Thay vì biến lễ hội thành các “show diễn” chung chung ca hát trên sân khấu tách biệt, hãy để người dân thực sự sống trong đó.

Và khi cộng đồng được hưởng lợi kinh tế trực tiếp như các homestay, bán nông sản, dịch vụ tại địa phương thì họ sẽ là những “người bảo tồn” nhiệt huyết nhất cho các mô hình lễ hội này.

Định vị thương hiệu độc bản từng nơi.

Một sai lầm phổ biến là các lễ hội có kịch bản giống hệt nhau, gây cảm giác đơn điệu, dàn trải, giống nhau, không mang tính độc bản, không có bản sắc.

Nhưng trong kinh nghiệm quốc tế là lễ hội Festival Edinburgh (Scotland) thu hút hàng triệu người vì họ phân tầng rõ rệt. Trong đó có các hoạt động mang tính hàn lâm, và phần tự do cho giới trẻ. Mỗi lễ hội có một “mã gen” nhận diện riêng biệt để du khách có thể tra cứu, tìm hiểu, trước khi thực sự trải nghiệm trực tiếp.

Bài học cho VN là, cần chuyên nghiệp hóa khâu đạo diễn và tổ chức. Ví dụ: Festival Huế có thể tập trung vào tính cung đình, sang trọng; trong khi Lễ hội Pháo hoa Đà Nẵng tập trung vào tính hiện đại, giải trí.

Tránh tình trạng địa phương nào cũng có lễ hội hoa giống nhau. Pháo hoa bắn tràn lan khắp nơi, tốn tiền, tốn của mà không có bản sắc, không tạo sự sáng tạo để khách du lịch trở lại các lần sau.

Kéo dài “Vòng đời” và “Thời gian lưu trú”

Du lịch lễ hội ở Việt Nam thường chỉ kéo dài 1-2 ngày, khách đến rồi đi ngay. Thành ra vòng đời du lịch vô cùng ngắn ngủi. Dẫn đến thời gian lưu trú không lâu.

Kinh nghiệm quốc tế là, Hàn Quốc đã biến Lễ hội bùn Boryeong từ một sự kiện quảng bá mỹ phẩm thành một “kỳ nghỉ lễ hội” kéo dài cả tuần, với chuỗi hoạt động liên hoàn: tắm bùn, đại nhạc hội EDM, thi đấu thể thao.

Bài học cho VN là nên kết nối lễ hội với các sản phẩm phụ trợ như nghỉ dưỡng, ẩm thực, và mua sắm. Cần có các “tuần lễ hội”, thay vì chỉ tập trung vào một ngày lễ chính để tối ưu hóa doanh thu từ lưu trú.

Ứng dụng Marketing “Xuyên biên giới”

Kinh nghiệm quốc tế là các lễ hội lớn như Tomorrowland (Bỉ) hay Coachella (Mỹ) sử dụng thực tế ảo (VR) và phát trực tiếp (Live stream). Nhằm tạo sức hút toàn cầu từ trước, trước khi sự kiện thực sự diễn ra. Họ bán vé và quản lý đám đông qua ứng dụng di động cực kỳ bài bản.

Bài học cho VN là nên xây dựng hệ thống dữ liệu số về lễ hội. Thay vì chỉ quảng bá bằng băng rôn, hãy đẩy mạnh nội dung trên các nền tảng xuyên biên giới (TikTok, Instagram) để thu hút khách quốc tế trẻ tuổi (Gen Z), nhóm khách hàng ưa chuộng trải nghiệm văn hóa, có khả năng di chuyển, thích khám phá cái mới, cái hay, khác lạ, xuyên biên giới.

Cân bằng giữa Kinh tế và Bảo tồn.

Việt Nam dù có thay đổi trong các lễ hội và thu hút được khách du lịch nội địa lớn trong các dịp đầu năm. Nhưng chúng ta cũng đang đối mặt với tình trạng “thương mại hóa” quá đà, hoặc tình trạng ô nhiễm quá mức, tại các lễ hội lớn.

Kinh nghiệm quốc tế là, tại các di sản UNESCO ở Ý hoặc Tây Ban Nha, họ áp dụng “Capacity Control” (Kiểm soát sức chứa). Nếu số lượng khách vượt ngưỡng gây hại đến di tích, ban tổ chức sẽ dừng bán vé hoặc điều hướng khách sang các mô hình hay các địa điểm khác ngay lập tức.

Bài học cho VN là, nên xây dựng bộ tiêu chí “Lễ hội xanh”: không rác thải nhựa, hệ thống xử lý vệ sinh lưu động hiện đại và quy định nghiêm ngặt về giá cả để tránh tình trạng “chặt chém” làm xấu hình ảnh quốc gia.

Nếu như chúng ta giải quyết tốt các yếu tố trên cùng một lúc thì có thể phát triển một số lễ hội đặc sắc thành dòng sản phẩm chiến lược, thu hút khách du lịch quốc tế tới Việt Nam.

Đồng thời tạo nên các mảng du lịch đột biến thay đổi các vùng đất khác nhau trên khắp đất nước, tạo cơ hội chia đều cho các mẫu hình du lịch trải nghiệm, trong không gian văn hóa truyền thống.

Đồng thời đưa không gian truyền thống, hội nhập vào đời sống hiện đại một cách tự nhiên, sống động, nhiều mầu sắc, thu hút du khách du lịch trong và ngoài nước cùng tham gia.

Hồng Thắm.