Doanh nghiệp sản xuất xanh
Sau 4 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam cán mốc 21,15 tỷ USD, tăng gần 11% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đằng sau những con số đầy lạc quan là những “nốt trầm” và áp lực thay đổi chưa từng có từ các thị trường chủ lực.
23/5/2026.
Những “điểm nghẽn” tại các thị trường trọng điểm
Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản vẫn là ba “cột trụ” trong bức tranh xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Thế nhưng, sự lệ thuộc quá lớn vào các thị trường này đang đặt doanh nghiệp vào tình thế bị động trước những rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe.
Rào cản từ kiểm soát chất lượng tăng cao khiến thị trường chậm lại. Điển hình là mặt hàng sầu riêng, vốn là “ngôi sao” xuất khẩu với kim ngạch 3,2 tỷ USD trong năm 2024. Sang năm 2025, tốc độ xuất khẩu có dấu hiệu hụt hơi, mới đạt khoảng 20% kế hoạch năm sau 4 tháng đầu năm do vướng mắc trong kiểm định tại thị trường Trung Quốc.
“Luật chơi” mới từ EU với quy định Chống phá rừng (EUDR) của EU đang tạo ra áp lực lớn lên ngành cà phê. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc không còn là lựa chọn, mà là “tấm vé” phải có để tồn tại. Doanh nghiệp buộc phải tái cấu trúc toàn diện từ khâu sản xuất tại hàng ngàn hộ nông dân đến quy trình kiểm soát đầu vào, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ, và đây là một thách thức lớn.
Bài toán cạnh tranh ngày càng gay gắt. Như ngành gạo dù có nhu cầu toàn cầu cao nhưng cũng ghi nhận sự sụt giảm kim ngạch 14% so với cùng kỳ, cho thấy sự cạnh tranh gay gắt từ các nguồn cung khác và những thay đổi trong chính sách lương thực của các quốc gia nhập khẩu.
Lối thoát bền vững
Trước sức ép của chủ nghĩa bảo hộ thương mại và biến động chi phí logistics, nhiều doanh nghiệp nông nghiệp đã không còn ngồi yên chờ đợi. Thay vì “bỏ tất cả trứng vào một giỏ”, chiến lược đa dạng hóa thị trường và số hóa sản xuất đang trở thành chìa khóa để vượt khó.
Tỏa đi khắp nơi để tìm cơ hội. Thay vì chỉ tập trung vào Mỹ, nhiều doanh nghiệp đã thành công khi xuất khẩu đi hơn cả trăm thị trường khác nhau. Việc mở rộng sang Brazil, EU hay các thị trường tiềm năng khác chính là tấm khiên bảo vệ doanh nghiệp trước các cú sốc thương mại. Tương tự, nhiều đơn vị đã chuyển hướng sang Nhật Bản, Hàn Quốc và khu vực Đông Nam Á để giảm thiểu rủi ro từ thị trường Mỹ.
Số hóa nông nghiệp để tăng sức cạnh tranh. Khi công nghệ không còn là sự xa xỉ mà đã trở thành công cụ sống còn. Tại ICED Group, nền tảng IoT (Internet vạn vật) đã được áp dụng để quản lý vùng trồng, giúp dự báo sản lượng và tối ưu hóa quy trình chăm sóc. Việc ứng dụng công nghệ giúp giảm giá thành sản xuất, tăng thời gian bảo quản – yếu tố then chốt để nông sản Việt “đứng vững” trên kệ hàng tại Trung Đông hoặc các thị trường xa xôi khác.
Minh bạch hóa để tạo niềm tin. Việc tuân thủ các Nghị định thư về xuất khẩu không chỉ giúp nông sản Việt giảm rủi ro bị từ chối nhập khẩu mà còn là cách nâng cao giá trị thương hiệu. Sự kết hợp giữa truy xuất nguồn gốc minh bạch và sản xuất khoa học đang dần xóa bỏ định kiến về “nông sản giá rẻ”, thay vào đó là vị thế của một nền nông nghiệp hiện đại và có trách nhiệm.
Xuất khẩu nông sản trong năm 2025 không còn là cuộc chơi của khối lượng, mà là cuộc chơi của chất lượng và khả năng thích ứng.
Những khó khăn hiện tại tại Trung Quốc, EU hay Mỹ có thể coi là “bộ lọc” cần thiết để sàng lọc các doanh nghiệp yếu kém.
Những đơn vị biết kết hợp giữa công nghệ, tư duy thị trường linh hoạt và sự minh bạch trong quy trình sẽ là những cái tên giữ vững vị thế cho nông sản Việt trên bản đồ thế giới.
Diệu Thanh.
