Doanh nghiệp sản xuất xanh
Trong năm 2025, cuộc đối đầu giữa Elon Musk (Tesla) và các tập đoàn xe điện Trung Quốc (dẫn đầu bởi BYD và Xiaomi) đã và đang trở thành cuộc chiến định hình lại toàn bộ ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Đây không còn là cuộc đua về mã lực, mà là cuộc đua về phần mềm AI và quy mô chuỗi cung ứng.
24/12/2025
Xe điện, hình TechAsia.
BYD đổi ngôi
Tính đến cuối năm 2025, trật tự thế giới đã thay đổi. BYD đã vượt qua Tesla để trở thành nhà sản xuất xe điện thuần túy (BEV) lớn nhất thế giới xét theo doanh số cả năm. BYD đổi ngôi và chính thức chiếm ngôi vương về doanh số
Chiến lược phổ cập dòng xe. BYD sở hữu dải sản phẩm cực rộng, từ những mẫu xe giá rẻ chỉ khoảng 10.000 USD đến xe hạng sang. Điều này giúp họ bóp nghẹt các đối thủ khác ở thị trường Đông Nam Á, Châu Âu và Nam Mỹ.
Khác với Tesla, BYD tự sản xuất từ chip đến pin (pin Blade). Điều này giúp họ duy trì mức giá mà các hãng xe Mỹ và Châu Âu không thể theo kịp. Có nghĩa là họ đang tự chủ hoàn toàn về mọi thứ nhằm nắm bắt công nghệ cốt lõi và giá cả trong tay mình.
Xiaomi đang được ví như “Apple của ngành xe”
Dù mới ra mắt mẫu xe đầu tiên vào năm 2024, nhưng đến năm 2025, Xiaomi đã trở thành một hiện tượng mới.
Vốn hóa của Xiaomi có những thời điểm đã vượt qua cả BYD, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư vào mô hình “Hệ sinh thái thông minh” này đang ngày càng lớn hơn rất nhiều. Trong đó đang có nhiều sự kì vọng người dùng lẫn thực tế.
Xe của Xiaomi kết nối hoàn hảo với điện thoại, nhà thông minh và các thiết bị AI khác. Biến chiếc xe thành một thực thể công nghệ thực thụ hơn là một phương tiện di chuyển đơn thuần. Chính sáng kiến này đã khiến cho thương hiệu này trở nên độc đáo và tạo nên sức mạnh mới trong cuộc đua công nghệ trên thị trường xe xanh toàn cầu.
Thị trường xe điện đang chia lại “ván cờ mới” và đang trở nên náo nhiệt hơn rất nhiều.
Elon Musk và “Ván bài tất tay” vào AI & Robotaxi
Nhận thấy không thể đấu lại Trung Quốc về giá thành sản xuất xe truyền thống, Elon Musk đã chuyển trọng tâm của Tesla sang một hướng đi mới hoàn toàn khác. Nhằm thúc đẩy và mở ra một con đường mới và lối thoát cho mình, bằng hướng đi mới.
Hệ thống lái tự động (FSD) đã ra đời trong tình cảnh đó. Dù bị cạnh tranh gắt gao, các thử nghiệm độc lập của hãng vào cuối năm 2025 cho thấy, Công nghệ tự lái của Tesla vẫn nhỉnh hơn các đối thủ Trung Quốc về khả năng xử lý các tình huống phức tạp mà không cần dữ liệu bản đồ địa phương.
Bên cạnh đó công ty này còn đang thúc đẩy các hoạt động của Robotaxi.
Musk đã tung ra những đội quân xe tự lái đầu tiên thử nghiệm tại Texas và California. Mục tiêu của ông là biến Tesla từ một “công ty bán xe” thành một “mạng lưới vận tải tự động” và đạt được những thành tựu lớn hơn, độc nhất vô nhị. Mang bản sắc của một đơn vị luôn đi đầu về công nghệ xanh trên toàn cầu.
Đồng thời ông còn đẩy mạnh các loại xe điện giá rẻ (Dự án 25.000 USD).
“Dự án xe điện 25.000 USD” (thường được gọi là Tesla Model 2 hoặc dự án Redwood) là một trong những chủ đề gây tranh cãi và tốn nhiều giấy mực nhất trong năm 2025 của doanh nhân Elon Musk.
Ban đầu, đây là một kế hoạch về loại xe hatchback cỡ nhỏ có vô lăng dành cho đại chúng. Nhưng trong các cuộc họp cổ đông gần đây vào tháng 10 – 12/2025, Elon Musk đã “quay ngoắt 180 độ” và làm nản lòng những người chờ đợi một chiếc xe truyền thống, khi ra tuyên bố gây sốc mới. “Sản xuất một mẫu xe 25.000 USD thông thường là điều vô nghĩa. Tương lai phải là xe tự lái hoàn toàn”
Dự án 25.000 USD vì thế hiện tại đã được gộp chung hoặc chuyển hướng thành Tesla Cybercab với đặc điểm là không có vô lăng, không có bàn đạp.
Giá mục tiêu đang được dự đoán là dưới 30.000 USD (Nhưng Musk kỳ vọng mức 25.000 USD khi sản xuất hàng loạt). Các nguyên mẫu đã được chạy thử tại Texas, nhưng việc sản xuất quy mô lớn được dự báo phải đến sang năm tới mới bắt đầu.
Đây là các động thái cho thấy, Tesla đang đẩy mạnh việc tối ưu chi phí để ra mắt mẫu xe giá rẻ vào và nhằm lấy lại thị phần từ tay của BYD và Xiaomi.
Tác động địa chấn
Cuộc đua này đã kéo theo những phản ứng dây chuyền từ các chính phủ khác nhau trên toàn cầu.
Có một hàng rào thuế quan được Mỹ và EU đã áp mức thuế rất cao (lên đến 35% – 100%) đối với xe điện Trung Quốc để bảo vệ ngành sản xuất nội địa của các quốc gia này mà các doanh nghiệp của doanh nhân Elon Musk đã được hưởng lợi rất nhiều.
Nhưng gần đây với sự thay đổi của chính phủ Mỹ nhằm cắt giảm sự hưởng lợi của các doanh nghiệp xe điện Mỹ. Trong đó có doanh nghiệp của Elon Musk.
Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã thực hiện những thay đổi bước ngoặt lớn. Chuyển từ việc dùng ngân sách từng dành cho việc “nuôi lớn” ngành xe điện sang một nền kinh tế thị trường tự do và ưu tiên các nhiên liệu hóa thạch.
Sự thay đổi chính sách này đang định hình lại “ván bài” của các doanh nhân Mỹ trong cuộc đua xe điện.
Kể từ ngày 30/9/2025, chính sách hỗ trợ 7.500 USD cho người mua xe điện, vốn là “xương sống” của Đạo luật Giảm lạm phát thời Biden đã chính thức bị bãi bỏ theo Đạo luật “To và Đẹp đẽ” của ông Trump.
Điều này khiến doanh số xe điện sụt giảm mạnh trong quý IV/2025. Các doanh nghiệp xe điện truyền thống của Mỹ đang phải gánh chịu những khoản lỗ khổng lồ nhưng lại không có đường lùi.
Nhiều chuyên gia lo ngại rằng khi Chính phủ Mỹ cắt giảm trợ cấp và hơn 700 triệu USD tài trợ cho công nghệ pin, Mỹ đang vô tình nhường lại ngôi vị dẫn đầu cho Trung Quốc.
Nước Mỹ cuối năm 2025 đang chứng kiến một cuộc thanh lọc lớn. Và chỉ có các doanh nghiệp có công nghệ tốt, khả năng tài chính vượt trội, khả năng tối ưu hóa chi phí cực tốt mới có thể trụ vững.
Dù chính sách này có vẻ gây bất lợi cho xe điện của Tesla. Nhưng điều đáng kinh ngạc là Elon Musk lại là người ủng hộ việc xóa bỏ trợ cấp này. Lý do mà Musk đưa ra là doanh nghiệp của ông đã đủ mạnh để tồn tại mà không cần trợ cấp nhờ quy trình sản xuất tối ưu.
Việc cắt trợ cấp sẽ “bóp nghẹt” các đối thủ yếu hơn (như Rivian, Lucid) hoặc các hãng xe truyền thống đang thua lỗ nặng trong mảng xe điện (như Ford và GM) và trên thực tế dường như nhận định của Musk có vẻ đang đúng hướng.
Nhưng “cú phanh gấp” này đã khiến hãng xe GM có báo cáo khoản lỗ lên tới 1,6 tỷ USD trong quý III/2025. Do họ phải thu hẹp quy mô sản xuất và hủy bỏ các dự án pin đầu tư mới.
Các hãng xe điện đang phải quay lại đầu tư mạnh vào xe Hybrid và xe chạy xăng truyền thống để đảm bảo lợi nhuận. Trong khi các quy định về khí thải cũng đã được chính quyền mới nới lỏng đáng kể.
Như vậy là hành trình xe điện, xe xanh của Mỹ đang có những bước lùi nhất định. Nhưng cuộc chiến tài nguyên cho pin xe điện vẫn còn rất nóng.
Cả Musk và các tỷ phú Trung Quốc đều đang chạy đua ký kết các hợp đồng khai thác Lithium và Cobalt tại các quốc gia như Indonesia, Australia và các nước châu Phi để đảm bảo nguồn cung pin trong chiến lược toàn cầu hóa của mình.
Như vậy có thể thấy, nếu doanh nhân Jensen Huang cung cấp “não bộ” (chip) cho cuộc cách mạng AI thì Elon Musk và các đối thủ Trung Quốc đang xây dựng “cơ thể” (xe điện và robot) cho cuộc cách mạng xanh và cách mạng số này.
Cuộc chiến này cũng sẽ quyết định quốc gia nào sẽ dẫn đầu về công nghệ xanh trong 10 năm tới. Đồng thời định hình xu hướng và trật tự kinh tế thế giới mới trong các thập kỉ tiếp theo.
Nhưng dù thế giới có thay đổi ra sao thì các doanh nhân Mỹ vẫn là những người có ảnh hưởng lớn trên qui mô toàn cầu. Đây là diều mà ai cũng có thể khẳng định, không cần sự lên tiếng của các chuyên gia.
Diệu Thanh
