Thí điểm chính sách về ‘doanh nghiệp một người

Chính phủ sẽ nghiên cứu, đề xuất chính sách thí điểm để hình thành và phát triển mô hình “doanh nghiệp một người”. Nằm trong Quyết định số 346/QĐ-TTg ban hành ngày 06/04/2026 phê duyệt “Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” được xem là “hiến chương” mới cho cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam.

11/4/2026.

Doanh nghiệp một người Việt Nam

Nội dung này nằm trong nhóm giải pháp hoàn thiện hành lang pháp lý, nhằm khuyến khích các mô hình kinh doanh mới và thúc đẩy khởi nghiệp trong toàn dân. Chiến lược nhấn mạnh: Khởi nghiệp sáng tạo là sự nghiệp của toàn dân.

Mục tiêu đến năm 2045: Cứ 10 người dân thì có 1 người khởi nghiệp.

Đưa giáo dục khởi nghiệp vào các cấp học để hình thành tư duy đổi mới từ sớm.

Mô hình “doanh nghiệp một người” được định hướng phát triển theo hướng đơn giản hóa thủ tục thành lập và vận hành. Các quy trình đăng ký kinh doanh được thực hiện trên môi trường số, không phụ thuộc địa điểm vật lý. Chính phủ có thể sẽ miễn kiểm toán trong ba năm đầu, nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển bền vững.

Đề án phát triển mô hình “doanh nghiệp một người” cũng được Chính phủ đưa vào Chương trình hành động triển khai chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo. Bộ Tài chính được giao chủ trì, nghiên cứu, đề xuất chính sách thí điểm nhằm hoàn thiện cơ chế hình thành, quản lý và phát triển mô hình này. Trong khi đó, Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan phối hợp thực hiện.

Theo chiến lược, quốc gia khởi nghiệp sáng tạo là nơi mọi công dân có thể khởi nghiệp dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tinh thần khởi nghiệp, dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro và khoan dung với thất bại được khuyến khích trong toàn xã hội.

Chính phủ coi khởi nghiệp sáng tạo là chiến lược dài hạn, là sự nghiệp của toàn dân và cả hệ thống chính trị, nhằm tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có 5 triệu chủ thể kinh doanh, trong đó ít nhất 10.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Để thực hiện mục tiêu này, cả nước sẽ hình thành mạng lưới hỗ trợ với ít nhất 300 không gian, trung tâm và cụm đổi mới sáng tạo.

Chiến lược cũng đặt mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 40 quốc gia dẫn đầu về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), hình thành 5 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo kỳ lân và đưa quy mô thị trường vốn đầu tư mạo hiểm đạt 1,5 tỷ USD vào năm 2030.

Thành công trên thế giới

Trên thế giới, mô hình “doanh nghiệp một người” (thường được gọi là Solopreneurship hoặc One-Person Company – OPC) đã phát triển rất mạnh mẽ nhờ vào các chính sách đột phá về công nghệ và thủ tục hành chính.

Estonia: Quốc gia số hóa toàn diện.

Estonia là hình mẫu thành công nhất thế giới về việc đơn giản hóa thủ tục cho doanh nghiệp một người.
Chính sách: Cho phép bất kỳ ai trên thế giới trở thành “cư dân số”, có thể thành lập công ty TNHH một thành viên tại Estonia chỉ trong 15 phút thông qua môi trường trực tuyến.

Tính đến năm 2025, các cư dân số đã thành lập hơn 39.000 công ty tại đây.

Điểm đặc biệt: Chính sách thuế cực kỳ linh hoạt, người thành lập chỉ nộp thuế thu nhập khi thực hiện chia cổ tức, còn nếu giữ lợi nhuận trong công ty để tái đầu tư thì thuế suất là 0%. Điều này giúp các “solopreneur” tích lũy vốn cực nhanh trong giai đoạn đầu.

Pháp: Chế độ doanh nghiệp siêu nhỏ.

Pháp tạo ra một hành lang riêng cho những người làm việc tự do hoặc kinh doanh quy mô cực nhỏ để họ không bị “đè bẹp” bởi các thủ tục kế toán phức tạp.

Chính sách: Gộp tất cả các loại thuế và phí bảo hiểm xã hội thành một tỷ lệ phần trăm duy nhất tính trên doanh thu thực tế.

Nếu tháng đó doanh nghiệp không có doanh thu, thì không phải nộp thuế hay phí. Thủ tục đăng ký chỉ mất vài phút trên một ứng dụng di động duy nhất.

Chính sách này đã giúp hàng triệu người làm nghề tự do (Freelancer, tư vấn, thiết kế…) tại Pháp bước ra khỏi “kinh tế ngầm” để kinh doanh minh bạch.

Anh Quốc

Anh có hệ thống pháp lý rất ủng hộ việc một cá nhân vận hành dưới tư cách pháp nhân.

Một cá nhân có thể vừa là Giám đốc, vừa là Thư ký, vừa là Cổ đông duy nhất. Chính phủ cung cấp một hệ thống báo cáo thuế cực kỳ tinh gọn.

Khi lợi nhuận đạt một ngưỡng nhất định (khoảng 50.000 bảng/năm), việc chuyển từ “hộ kinh doanh” sang “công ty một người” giúp họ tiết kiệm hàng ngàn bảng tiền thuế nhờ cơ chế tối ưu giữa lương và cổ tức.
Phần lớn các doanh nghiệp mới thành lập tại Anh hiện nay là doanh nghiệp không có nhân viên và có đóng góp đáng kể vào GDP.

Doanh nghiệp một người cho phép các chuyên gia ở nhiều lĩnh vực hoạt động độc lập nhưng vẫn có tư cách pháp nhân đủ mạnh để ký hợp đồng với các tập đoàn lớn, hay làm việc với tư cách pháp nhân rõ ràng.

Với định hướng “Quốc gia khởi nghiệp”, việc Việt Nam thí điểm mô hình này là bước đi tất yếu để hiện thực hóa mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, đặc biệt là nhóm Solopreneur đang bùng nổ trong nền kinh tế số hiện nay.

Nguyễn Thành