Doanh nghiệp sản xuất xanh
Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định quy định về Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và Quỹ đầu tư mạo hiểm của địa phương để tạo hành lang pháp lý cho loại hình quỹ này.
04/11/2025
Tháng 10/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 264/2025/NĐ‑CP (gọi tắt là Nghị định 264) về Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và Quỹ đầu tư mạo hiểm của địa phương. Đây được xem là bước đột phá thể chế trong hệ sinh thái khởi nghiệp khi lần đầu tiên tại Việt Nam nhà nước xác lập hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động đầu tư mạo hiểm.
Đây là được kỳ vọng sẽ tạo ra một cú hích lớn cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo (startup) của Việt Nam. Bộ Khoa học Công nghệ sẽ là cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại Quỹ Đầu tư mạo hiểm Quốc gia, trong khi ủy ban nhân dân cấp tỉnh giữ vai trò tương tự đối với Quỹ Đầu tư mạo hiểm của địa phương.
Với chức năng hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, ưu tiên đầu tư vào các doanh nghiệp và các dự án khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng cao trong các lĩnh vực như Công nghệ cao, công nghệ số, công nghệ chiến lược; Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững.
Dùng nguồn vốn ban đầu từ ngân sách nhà nước được coi là vốn mồi, nhằm thu hút thêm nguồn vốn từ tư nhân và quốc tế đầu tư vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Với quy mô vốn dự kiến vốn điều lệ của Quỹ Đầu tư mạo hiểm quốc gia trong 5 năm đầu đạt tối thiểu 2.000 tỷ đồng, hình thành từ vốn nhà nước và vốn huy động từ các tổ chức, cá nhân khác.
Trong đó, Nhà nước đóng vai trò “nhạc trưởng,” không can thiệp quá sâu vào các quyết định đầu tư chi tiết, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, và đảm bảo minh bạch.
Theo quy định, Quỹ quốc gia có vốn góp ban đầu 500 tỷ đồng và trong 5 năm đầu phải đạt tối thiểu 2.000 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách kết hợp với vốn huy động từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Đối với quỹ địa phương, quy mô được giao cho các tỉnh, thành phố tự xác định phù hợp với khả năng ngân sách và nhu cầu phát triển.
Tỷ lệ vốn ngân sách nhà nước không vượt quá 30% đối với quỹ cấp quốc gia và 49% đối với quỹ cấp địa phương, nhằm đảm bảo triết lý “vốn công dẫn dắt, vốn tư nhân quyết định quy mô thị trường”.
Điều này đồng nghĩa với việc tối thiểu 70% vốn còn lại phải được huy động từ khu vực tư nhân, buộc Quỹ phải hoạt động theo cơ chế thị trường và đảm bảo tính hiệu quả trong quản trị.
Quỹ quốc gia sẽ hoạt động theo mô hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân độc lập, được mở tài khoản tại ngân hàng và Kho bạc Nhà nước, và được quản lý bởi đơn vị quản lý quỹ chuyên nghiệp, Có thể là công ty quản lý quỹ tư nhân đáp ứng điều kiện pháp luật.
Về phạm vi đầu tư, quỹ được phép góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp tại startup; đầu tư đồng hành cùng các quỹ tư nhân; và tham gia hỗ trợ đào tạo, kết nối đầu tư, phát triển hệ sinh thái. Các quỹ hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, công khai minh bạch và bảo mật thông tin.
Ngoài ra, Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia được phép trích tối đa 5% lợi nhuận sau thuế để tái đầu tư và hỗ trợ trở lại cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo quốc gia, tạo vòng tròn khép kín giữa đầu tư – tăng trưởng – tái đầu tư, thể hiện định hướng “lấy đầu tư nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo”.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc ban hành nghị định giúp giải quyết “khoảng trống thể chế” lâu nay của hoạt động đầu tư mạo hiểm. Đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mô hình thị trường đầu tư chung của công nghệ của các quốc gia đổi mới sáng tạo.
Khi vốn công đóng vai trò dẫn dắt và khu vực tư nhân trở thành động lực chính, thị trường đầu tư mạo hiểm Việt Nam có cơ hội bước vào giai đoạn trưởng thành, đồng thời định hình thế hệ doanh nghiệp công nghệ mới tạo động lực mới cho nền kinh tế.
Diệu Thanh
