Doanh nghiệp sản xuất xanh
Dịch sốt xuất huyết không chỉ là một vấn đề y tế mà đang trở thành một “mối đe dọa đại dịch” có sức tàn phá sâu rộng đến đời sống dân số toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) số ca mắc đã tăng vọt hơn 10 lần trong hai thập kỷ qua, đẩy gần một nửa dân số thế giới vào vùng nguy cơ.
9/1/2025
Thêm vào đó, sốt xuất huyết hiện nay không còn theo chu kỳ mà diễn ra quanh năm và khó lường hơn bao giờ hết. Trước tình cảnh đó một loạt các biện pháp đang được đặt ra. Việc kết hợp giữa vắc-xin, kiểm soát muỗi và nâng cao ý thức cộng đồng đang góp phần giải quyết các vấn nạn này.
Nhưng để giải quyết các vấn đề của tự nhiên thì không có gì mạnh mẽ hơn bằng việc dùng chính quy luật của tự nhiên để giải quyết chúng. Và chiếc Bẫy muỗi xanh Mosla đã ra đời nhằm chung tay giải quyết các vấn đề của cộng đồng, trong sự tâm huyết và nỗ lực của người sáng lập – Nhà sáng chế Nguyễn Văn Khỏe.
Ra mắt Bẫy muỗi xanh Mosla.
Ngày 3/12, tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (phường Xuân Hòa, TP.HCM), sản phẩm Bẫy muỗi Mosla chính thức ra mắt cùng Dự án “Có Mosla – Không lo sốt xuất huyết”. Nhằm hướng đến xây dựng cộng đồng sống khỏe mạnh và có tác dụng tốt trong công tác phòng, chống dịch sốt xuất huyết, do muỗi gây ra.
Chia sẻ tại buổi lễ, bác sĩ Trương Hữu Khanh – chuyên gia bệnh truyền nhiễm, nguyên Trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) cho rằng, mọi biện pháp giúp tiêu diệt muỗi, hoặc kiểm soát lăng quăng đều góp phần quan trọng trong phòng chống sốt xuất huyết.
Chiếc Bẫy muỗi xanh Mosla là sản phẩm xanh thiết thực nhằm đáp ứng với thực tế của cuộc sống. Sản phẩm này ra đời từ trong chính những quan sát bẫy muỗi trong gia đình từ gần chục năm về trước. Ban đầu chỉ đơn giản là bẫy muỗi tại nhà, ông Khỏe dùng để giữ sạch không gian gia đình.
Bẵng đi một thời gian rất lâu, một lần đi Tây Ninh, ông thấy một vũng nước nhỏ mà ở đó có hàng trăm ngàn con lăng quăng. Ông liền ở đó một tháng làm lại thử nghiệm bẫy muỗi. Sau đó không gian đó sạch hẳn muỗi. Từ đó dấy lên trong ông một niềm tin rằng, có thể sản xuất và thương mại hóa sản phẩm này ra thị trường. Và chiếc bẫy muỗi tự động được hiện thực hóa dần dần. Sáng kiến của ông giải quyết trúng vấn đề trọng tâm của truyền thông y tế Nhà nước: Không có lăng quăng thì không có sốt xuất huyết.
Nhưng quá trình ấp ủ ý tưởng, thực nghiệm và sản xuất phải mất 10 năm cân nhắc. Trong quá trình hoàn thiện, ông Khỏe cũng cố gắng điều chỉnh thiết kế, tối ưu chi phí nhằm đưa ra giá bán chính thức hơn 100 nghìn đồng/sản phẩm, phù hợp với số đông có thể chi trả. Tại lễ ra mắt, ông cũng tặng Đoàn phường Xuân Hòa (TP.HCM) đại diện cộng đồng nhận 1.000 cái bẫy muỗi Mosla.
Đánh giá về ý nghĩa của Bẫy muỗi xanh Mosla, bác sĩ Trương Hữu Khanh nhấn mạnh rằng: công tác phòng chống dịch không thể chỉ dựa vào ngành y tế, “Ngành y chỉ có thể làm tốt vai trò giáo dục sức khỏe và điều trị. Để giảm vật trung gian truyền bệnh, cần sự chung tay của các lĩnh vực khác, những sáng kiến hỗ trợ giảm dịch bệnh như thế này đều rất đáng được trân trọng”.
Nhà sáng chế Nguyễn Văn Khỏe
Sự thông minh của Bẫy muỗi xanh Mosla
Sáng kiến Bẫy muỗi xanh Mosla của ông Khỏe đã từng đoạt giải ba Cuộc thi “Khởi nghiệp sáng tạo” tỉnh Đồng Nai năm 2024. Ông còn nhận được bằng độc quyền sáng chế từ Cục Sở hữu trí tuệ của Bộ Khoa học và Công nghệ sau hơn 5 năm chờ đợi.
Thay vì đi đuổi theo và diệt con muỗi đã trưởng thành, vốn rất khó bắt và đã kịp truyền bệnh, như một số hình thức đuổi và diệt muỗi khác. Sáng kiến của ông Khỏe đã đánh vào “gót chân Achilles” của loài muỗi. Tức là bản năng duy trì nòi giống của chúng. Muỗi có tập quán đẻ trứng trong nước, trứng muỗi biến thành lăng quăng và cuối cùng thành muỗi. Từ quan sát và thấu hiểu tập quán của loài muỗi, ông Khỏe đã thiết kế sản phẩm theo một cách thông minh và sử dụng phương pháp “Dẫn dụ – Giam cầm – Tự hủy” để thiết lập quy trình diệt muỗi. Trong đó có các bước sáng tạo đơn giản nhưng thông minh vô cùng.
Chiếc Bẫy muỗi xanh Mosla do Nhà sáng chế Nguyễn Văn Khỏe sáng tạo nên.
“Thiết lập hiện trường” giả.
Muỗi cái có một bộ cảm biến cực kỳ nhạy để dò tìm những nơi nước lặng, đặc biệt là nước sạch, nước mưa để đẻ trứng. Ông Khỏe tạo ra một môi trường nước và bóng tối “hoàn hảo” đến mức muỗi mẹ tưởng rằng, đó là thiên đường cho con cái và nòi giống của mình sinh sôi nảy nở, nhưng không ngờ lại bị đánh lừa.
Muỗi mẹ đến đẻ trứng rồi bay đi, ông không cần bắt muỗi mẹ ngay lúc đó bằng bạo lực hay hoá chất nào khác, điều này giúp cái bẫy luôn “sạch sẽ” và không gây ra tình trạng báo động cho những con muỗi khác tới sau. Vì loài muỗi rất tinh khôn, chỉ cần “ngửi mùi” thấy nguy hiểm chúng sẽ tránh xa. Nhưng chúng không ngờ tới cái bẫy xanh này lại vô cùng hoàn hảo, đơn giản và hữu ích đến không ngờ. Đó là một môi trường giả lập, xét dưới góc độ sinh học và hành vi côn trùng.
Dẫn dụ muỗi và tiêu diệt tận gốc.
Đây là phần thông minh nhất của chiếc bẫy muỗi. Bẫy muỗi thu trứng và cho phép trứng nở thành lăng quăng. Tập tính lăng quăng là bơi lên bơi xuống trong nước tìm thức ăn cho nên sẽ lọt qua khe hở. Khe hở chỉ vừa đủ lăng quăng mới nở dễ dàng chui qua, sau một thời gian phát triển nở thành muỗi, nhưng không thoát ra ngoài được. Bẫy muỗi xanh biến “nhà trẻ” của muỗi, trở thành “nhà giam” của chúng và tiêu diệt chúng tận gốc.
Cái bẫy vận hành theo nguyên lý một chiều. Muỗi con bị khống chế trong bẫy không ra ngoài môi trường tự nhiên, chết trong đó. Câu khẩu hiệu “Không có lăng quăng, không có sốt xuất huyết” được thực hiện một cách triệt để thông qua loại thiết bị đơn giản này. Thay vì đổ từng bát nước, cái bẫy này đã “gom” tất cả trứng muỗi vào một điểm kiểm soát duy nhất và thu cùng một “mẻ lưới” lớn.
Bẫy được đặt ở phòng tắm, góc vườn, chỗ tối, nhà kho và những nơi ẩm thấp… Và khi muỗi đẻ trứng vào đó sau 12 – 15 ngày sẽ nở thành lăng quăng, lớn lên thêm 12 – 15 ngày nữa, sẽ biến thái thành muỗi và bắt đầu bay lên thì bị giữ lại trong bẫy. Chúng sinh ra bên trong “nhà giam” và chết đi chưa đầy 1 tháng, nên không thể phát tán virus ra môi trường.
Trên thực tế dịch sốt xuất huyết đã cướp đi hàng trăm ngàn sinh mệnh người trên khắp thế giới. Và muỗi được cho là thủ phạm trung gian truyền bệnh chính của các đợt dịch này. Nhiều chiến dịch truyền thông lớn hàng năm vẫn tiếp diễn, nhưng “cuộc chiến” này vẫn chưa có hồi kết, do tốc độ sinh sôi khủng khiếp của loài muỗi. Đặc biệt tại Việt Nam, nơi có khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm và mưa nhiều, là môi trường yêu thích của muỗi.
Và Bẫy muỗi Mosla, bằng giá trị thiết thực của mình, đã và đang chung tay làm sạch môi trường. Nhưng để thành công, phải có thật nhiều người tham gia trong mạng lưới cùng diệt muỗi, lúc mới có thể giải quyết triệt để vấn nạn này.
Nhà sáng lập Nguyễn Văn Khỏe gặp gỡ Tiến Sỹ Bùi Văn Quyền, Nguyên chủ tịch Hội sáng chế Việt Nam
Tính xanh của sản phẩm.
Bẫy muỗi xanh Mosla đã thay thế “Hóa chất” bằng “Cơ chế sinh học” cực kỹ hữu ích.
Bẫy tiêu diệt muỗi một cách tự nhiên, làm sạch môi trường mà không gây ô nhiễm. Thay vì dùng điện cao áp gây tiếng nổ lách tách hay hóa chất tồn dư, Mosla giữ muỗi lại bằng cơ chế vật lý đơn giản. Mosla được gọi là bẫy muỗi “xanh” vì nó giải quyết tận gốc vấn đề diệt muỗi mà không tạo ra hệ lụy mới nhờ các đặc điểm như sau.
-Không dùng hoá chất.
-Không dùng điện năng.
-Thân thiện với trẻ nhỏ và thú cưng.
-Đặc biệt rất dễ sử dụng, chỉ cần đổ nước vào là xong
-Sản phẩm có độ bền cao, không tổn hại đến môi trường
Với các loại thuốc xịt muỗi khác thì thường diệt sạch cả ong, bướm, nhện (vốn là thiên địch). Mosla chủ yếu thu hút muỗi dựa trên mùi đặc hữu, giúp giữ lại các loài côn trùng có ích trong vườn nhà. Thay vì tiêu diệt một cách thô bạo trên diện rộng, bằng việc phun thuốc tràn lan; Bẫy muỗi xanh Mosla sử dụng trí tuệ để thu gom chúng một cách có chọn lọc.
Điều này vừa tốt cho sức khỏe gia đình, cộng đồng, vừa giải quyết triệt để việc sinh nở bầy đàn vào mùa mưa. Đồng thời, bảo vệ các loài côn trùng có ích khác trong không gian chung. Khiến thiên địch không bị “chết oan”như khi phun thuốc diệt bằng các loại hoá chất trên diện rộng.
Tư duy của sáng tạo của người sáng lập Mosla thực chất là một triết lý sống hòa nhập với môi trường tự nhiên – Dùng hiểu biết để điều hướng; Thay vì dùng sức mạnh để tiêu diệt và bảo vệ môi trường. Tránh những hệ lụy của việc dùng hóa chất hay can thiệp thô bạo bằng cách sử dụng các loại xung điện khác.
Vì thế chiếc bẫy muỗi xanh ra đời là trong sự thấu hiểu quy luật của sự sống. Người sáng lập đã quan sát sự vật bằng tình yêu thiên nhiên, hơn là bằng sự tính toán thô cứng, từ đó có giải pháp xanh và bền vững hơn rất nhiều.
Cục trưởng cục Khởi Nghiệp Phạm Hồng Quất bắt tay, chúc mừng nhà sáng lập Nguyễn Văn Khỏe tại TECHFEST VIỆT NAM 2025 diễn ra tại Hà Nội.
Nói về nhà sáng chế Nguyễn Văn Khỏe.
Ông là một trong những người say mê nghiên cứu khoa học mang tính ứng dụng cao, dù chỉ mới học hết lớp 8.
Ông không làm những điều xa vời với cuộc sống mà chọn cách tiếp cận và giải quyết các vấn đề của cuộc sống một cách thực tế và thích hợp.
Trong khi nhiều công trình nghiên cứu hàn lâm vẫn còn nằm trên giấy thì ông Khỏe đã có 04 bằng sáng chế và đều là những sản phẩm mà ông “lăn lộn” ngoài đời thực, phát hiện ra và dấn thân vào làm. Đó là các loại sản phẩm tiêu biểu như sau.
-Bộ thu nhiệt mặt trời Indoor Sun: Tạo ra nguồn năng lượng xanh và miễn phí
-Hệ thống sấy Nhiệt Mặt Trời: Giải quyết bài toán tiết kiệm cho doanh nghiệp.
-Bẫy muỗi xanh Mosla: Giải quyết bài toán sức khỏe cho cộng đồng.
Đối với ông, bằng sáng chế không phải để treo tường nhà hay để lấy danh hiệu. Mà là lời khẳng định rằng, giải pháp độc bản và hữu ích là PHẢI ĐƯỢC ứng dụng trên thực tế.
Ông đã tự tìm tòi học hỏi qua sách vở, truyền hình, báo chí, internet. Đặc biệt là ông tiết lộ tự học qua các kênh truyền hình khoa học Mỹ như Discovery hay National Geographic. Nghe, xem và vận dụng chúng vào các ứng dung cuộc sống hàng ngày.
Ông lấy những kiến thức tiên tiến nhất của thế giới (về năng lượng mặt trời, về khí động học…) rồi “chế biến” lại bằng những vật liệu rẻ tiền, dễ kiếm tại Việt Nam để phục vụ chính người nông dân, doanh nghiệp của mình. Đây là một điều rất đặc biệt về con người này. Ông Khỏe chính là hình mẫu hình của một mẫu người – Người học tập suốt đời.
Ông chứng minh rằng: Nhà trường chỉ cung cấp nền tảng, còn trung tâm dữ liệu khổng lồ từ Internet, Truyền hình, Cuộc sống mới là nơi cung cấp tri thức vô tận, có khả năng khai sáng, hỗ trợ cho công cuộc tìm kiếm và sáng chế của ông.
Trên thực tế, chúng ta thường nhầm lẫn bằng cấp với thực tế. Thường lấy bằng cấp như một cách để đo lường trí tuệ, trong khi bản chất của sự học lại nằm ở khả năng giải quyết vấn đề. Ông Khỏe chính là hình ảnh và minh chứng sống động nhất cho việc “Tri thức thực chứng” thắng thế trước “Tri thức hàn lâm”. Ông chính là một tài năng được ẩn giấu trong sự đơn giản, bình dị nhất của khoa học thực nghiệm, thực tế.
Chiếc Bẫy muỗi xanh Mosla của ông Nguyễn Văn Khỏe cũng không chỉ đang bắt được muỗi; Nó còn “bắt” được cả niềm tin trong mỗi chúng ta, tin vào các giá trị bền vững của con người Việt Nam. Những người thông minh, sáng tạo, nhân văn luôn biết cách vượt khó bằng con đường đơn giản, bình dị và tử tế nhất, để cho ra đời những sản phẩm hữu ích, thực tế, thuận theo tự nhiên.
Và ông Nguyễn Văn Khỏe đã chọn sứ mệnh cho Mosla là nơi cung cấp thiết bị góp phần vào việc giảm dịch bệnh trong cộng đồng do muỗi gây ra; Nhưng để làm tốt được điều đó, lại cần có sự chung tay của cả cộng đồng.
Nguyên Minh
