Luật Đô thị đặc biệt áp dụng cho TP Hồ Chí Minh

Luật Đô thị đặc biệt áp dụng cho TP Hồ Chí Minh, được xác định là một bước “đột phá của đột phá” về mặt thể chế, nhằm tạo ra một khung pháp lý vượt trội, đồng bộ và ổn định lâu dài cho sự phát triển của siêu đô thị.

9/7/2026

Với thành phố Hồ Chí Minh, dự thảo đề xuất giao trực tiếp gần 300 thẩm quyền cho chính quyền Thành phố, bao gồm hơn 140 thẩm quyền cho HĐND, 130 cho UBND và hơn 20 cho Chủ tịch UBND Thành phố.

Một điểm đặc biệt là dự luật này được thiết kế để TPHCM có thể chủ động ban hành quy định triển khai ngay mà không cần đợi các nghị định hay thông tư hướng dẫn từ Trung ương

Đây thực sự là một bước tiến mang tính bước ngoặt và là sự thay đổi tư duy quản trị chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hành chính hiện đại của Việt Nam. Khi chúng ta cần nhìn nhận nó dưới góc độ “tháo gỡ nút thắt thể chế” – thứ mà trước đây từng được ví như “chiếc áo chật” bó hẹp không gian phát triển của TPHCM.
Phá vỡ tư duy “chờ đợi” (Từ cơ chế xin-cho sang cơ chế phân quyền)

Điểm đặc biệt nhất là “không cần đợi nghị định, thông tư hướng dẫn” – chính là chìa khóa giải phóng sức sản xuất.

Trước đây, Hệ thống quản lý vận hành theo mô hình hình tháp. Một chính sách mới cần: Luật -> Nghị định (Chính phủ) -> Thông tư (Bộ/Ngành) -> Văn bản hướng dẫn địa phương. Quá trình này tạo ra độ trễ rất lớn (có khi mất hàng năm trời), làm mất cơ hội đầu tư.

Nhưng bây giờ, dự luật này được thông qua, TPHCM sẽ chuyển sang mô hình “phân quyền chủ động”. Thành phố tự quyết các vấn đề trong thẩm quyền được giao dựa trên thực tiễn kinh tế – xã hội địa phương. Đây là cách tiếp cận “động” thay vì “tĩnh”.

Sự chuyển dịch từ “quản lý” sang “kiến tạo”

Việc giao trực tiếp gần 300 thẩm quyền cho thấy chính quyền Trung ương đã đặt trọn niềm tin vào năng lực quản trị của Thành phố HCM.

Quản lý: Là việc kiểm soát, giám sát và thực thi mệnh lệnh từ trên xuống.

Kiến tạo: Là việc chủ động tạo ra luật chơi, tạo môi trường thuận lợi để thu hút nguồn lực. Khi Chủ tịch UBND Thành phố có thẩm quyền quyết định nhanh các vấn đề về đầu tư, nhân sự, hay quản lý tài sản công, TPHCM sẽ trở thành một “phòng thí nghiệm thể chế” của cả nước. Nếu thành công ở đây, mô hình này sẽ là tiền đề để nhân rộng ra các đô thị khác.

Những thách thức đi kèm với “đặc quyền”

Đây không chỉ là bước tiến về quyền lực, mà còn là bước tiến về trách nhiệm:

Trách nhiệm giải trình. Khi được trao quyền chủ động, mọi kết quả (thành công hay thất bại) đều phải được đo lường bằng con số thực tế. TPHCM sẽ không còn lý do để “đợi Trung ương” nữa.

Năng lực của bộ máy để thực thi gần 300 thẩm quyền này, bộ máy hành chính của Thành phố phải tinh gọn, chuyên nghiệp và đặc biệt là phải có tư duy kinh tế chứ không chỉ là tư duy hành chính.

Tính đồng bộ, và việc tự ban hành quy định triển khai đòi hỏi sự phối hợp cực tốt giữa HĐND và UBND Thành phố để tránh việc các quy định này “đá” nhau, hoặc mâu thuẫn với các luật chuyên ngành khác.

Tại sao đây lại là “Đột phá của đột phá”?

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các siêu đô thị như TPHCM đang cạnh tranh với Bangkok, Singapore, Kuala Lumpur… Những thành phố đó có tốc độ quyết định chính sách tính bằng tuần, thậm chí bằng ngày.
Nếu vẫn giữ cơ chế cũ, chúng ta thua ngay từ khâu tốc độ.

Luật Đô thị đặc biệt này giúp TPHCM “xây dựng luật chơi tại chỗ”, cho phép điều chỉnh ngay lập tức khi thị trường hoặc tình hình kinh tế có biến động.

Việc Thành phố có thẩm quyền lớn đồng nghĩa với việc dữ liệu và các giải pháp của các doanh nghiệp và các cá nhân sẽ đất diễn nếu mang lại lợi ích thực sự.

Chúng ta đang sống trong một thời điểm mà thể chế đang mở đường cho những ý tưởng táo bạo. Đây không chỉ là một bước tiến trong công tác quản lý, mà là sự chuyển hóa căn bản về mô hình phát triển quốc gia.

Việt Nam đang lấy TPHCM làm “cánh chim đầu đàn” để thử nghiệm một mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự tự chủ cao độ về thể chế.

Diệu Thanh