Liên tiếp 10 năm, lạm phát ở mức dưới 4%

Tại hội thảo Diễn biến thị trường giá cả năm 2024 và dự báo năm 2025 do Viện Kinh tế Tài chính (Học viện Tài chính) tổ chức ngày 9/1/2025, các chuyên gia cho biết, năm 2024, CPI trung bình chỉ tăng 3,63%, thấp hơn rất nhiều mức mà mục tiêu Quốc hội thông qua. Đây cũng là năm thứ 10 liên tiếp Việt Nam thành công trong việc kiểm soát lạm phát ở mức dưới 4%.

14/1/2025

Trung bình CPI cả giai đoạn ở mức 2,8%/năm

Theo phân tích, các kết quả này một phần là nhờ sự nỗ lực, quyết tâm của cả hệ thống chính trị. Các chính sách như miễn, giảm, gia hạn thuế, hay giãn nợ, giảm lãi suất, thúc đẩy tín dụng… đã hỗ trợ mạnh mẽ cho các DN và người dân. Bên cạnh đó, môi trường kinh tế thế giới cũng tương đối thuận lợi cho xuất khẩu với GDP toàn cầu ước tính tăng trưởng 3,2% trong năm 2024, mặt bằng lãi suất giảm nhờ các ngân hàng nới lỏng tiền tệ, còn giá dầu tương đối ổn định…

Theo PGS,TS. Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính, những kết quả đạt được về tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát cho thấy các chính sách tài khóa, tiền tệ, tỷ giá của Chính phủ đang được điều hành đúng hướng và hiệu quả.

Trong khi đó, TS Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế- tài chính (Học viện Tài chính) chia sẻ: “Việt Nam đã thành công trong việc kiểm soát lạm phát ở mức dưới 4% trong 10 năm liên tiếp. Với các yếu tố như tốc độ tăng cung tiền, lãi suất, tỷ giá tương đối cân bằng, còn giá dầu ổn định, lạm phát trung bình trong năm 2025 được dự báo sẽ xoay quanh mức 3,0% (+/- 0,5%)”.

Phân tích lý do tại sao lạm phát ở Việt Nam lại thấp trong 10 năm qua, theo vị chuyên gia này, tăng trưởng cung tiền thấp, lãi suất thực dương và tỷ giá ổn định là những yếu tố cơ bản giải thích tại sao lạm phát tại Việt Nam được duy trì ổn định ở mức thấp trong 10 năm gần đây. Trung bình, lạm phát chỉ ở mức 2,8%/năm, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 10,2%/năm của 10 năm trước đó (giai đoạn 2005-2014). Trên thực tế, lạm phát trong giai đoạn 2015-2024, về cơ bản, đi ngang (xoay quanh mức trung bình là 2,8%/năm hay 0,23%/tháng), tức là được neo nhờ chính sách tiền tệ và tỷ giá ổn định. Các biến động về lạm phát (cao hơn hoặc thấp hơn mức trung bình) chủ yếu do các biến động về giá dầu, giá nguyên vật liệu cũng như giá các dịch vụ y tế và giáo dục do Nhà nước kiểm soát.

Thực tế 1 thập kỷ qua, tốc độ tăng cung tiền trong giai đoạn 2014-2023 (độ trễ 1 năm) chỉ ở mức 13,8%, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 27,1% của giai đoạn 2004- 2013. Ngoài ra, lãi suất trong giai đoạn này luôn được duy trì thực dương, trung bình ở mức 3,7%/năm đối với tiền gửi kỳ hạn 12 tháng. Trong khi đó, mức lãi suất thực trung bình là 0%/năm. Tỷ giá USD/VND cũng được duy trì ổn định hơn so với giai đoạn 2004-2014.

CPI năm 2025 tiếp tục ở mức dưới mục tiêu đề ra

Với chính sách tiền tệ và tỷ giá ổn định, hợp lý, Việt Nam đã kiểm soát được lạm phát ở mức dưới 4% trong suốt một thập kỷ gần đây, các chuyên gia dự báo trong năm 2025 nhiều khả năng lạm phát trung bình sẽ tiếp tục được kiểm soát ở mức 3,0% (+/- 0,5%), thấp hơn nhiều so với mục tiêu 4-4,5% được Quốc hội thông qua.

Trong năm 2024, cung tiền được kiểm soát ở mức thấp hơn nhiều mức trung bình của giai đoạn 2014-2023 trở thành yếu tố giúp kiểm soát lạm phát trong năm 2025. Tuy nhiên, lãi suất thực, mặc dù vẫn dương, nhưng đang thấp hơn mức trung bình; đồng thời tốc độ tăng giá USD cũng cao hơn mức trung bình của giai đoạn 2014-2024. Đây là những yếu tố có thể gây áp lực lên giá cả trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, lạm phát trong năm 2025 còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như tăng trưởng kinh tế thế giới và giá dầu, giá nguyên vật liệu đầu vào. Theo dự báo của các tổ chức quốc tế, kinh tế thế giới trong năm 2025 vẫn tăng trưởng ổn định, tương đương năm 2024, còn giá dầu và giá các hàng hóa cơ bản đầu vào, tính trung bình, có xu hướng giảm nhẹ. Tuy nhiên, tỷ giá và lãi suất sẽ là các yếu tố còn nhiều bất định và tác động đến giá cả ở Việt Nam.

Do đó, TS Nguyễn Đức Độ đã đưa ra 3 kịch bản CPI cho năm 2025. Trong kịch bản cơ sở, tỷ giá USD/VND ổn định và lãi suất chỉ tăng nhẹ do nhu cầu tín dụng tăng, CPI được dự báo sẽ tăng trung bình 0,23%/tháng và lạm phát trung bình cả năm 2025 sẽ ở mức khoảng 3,0%. Trong kịch bản cao, áp lực tỷ giá lớn do đồng USD tăng giá mạnh trên thị trường thế giới, còn Ngân hàng Nhà nước tăng mạnh lãi suất để ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát, CPI có thể sẽ tăng 0,28%/tháng và lạm phát trung bình sẽ ở mức khoảng 3,3%. \

Trong kịch bản thấp, kinh tế thế giới và Việt Nam tăng trưởng yếu, giá dầu giảm đáng kể, đồng thời giá USD và lãi suất ổn định hoặc giảm nhẹ, CPI có thể chỉ tăng 0,18%/tháng và lạm phát trung bình sẽ ở mức khoảng 2,7%. Các dự báo trên chưa tính đến trường hợp Chính phủ tăng giá dịch vụ y tế và giáo dục theo lộ trình, cũng như khả kinh tế thế giới rơi vào suy thoái do lãi suất tại các nước phát triển được duy trì ở mức cao trong một thời gian dài. Nếu Chính phủ điều chỉnh giá dịch vụ trong nửa cuối năm 2025, lạm phát trung bình có thể ở mức 3,5% trong kịch bản cao. Đối với kịch bản thấp, trong trường hợp kinh tế thế giới rơi vào suy thoái trong năm 2025 và giá dầu giảm mạnh, lạm phát trung bình có thể giảm xuống còn 2,5% hoặc thậm chí thấp hơn.

TS. Lê Quốc Phương, Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm thông tin công nghiệp và thương mại (Bộ Công thương), dự báo CPI bình quân 2025 sẽ tăng từ 4,2-4,5% do lạm phát thấp 10 năm qua đã tạo thuận lợi duy trì lạm phát thấp 2025; kinh tế vĩ mô tương đối ổn định, cung hàng hoá dồi dào… giúp kiềm chế tăng giá. Đặc biệt, mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 được nâng từ 6,5-7,5% lên 8-10% sẽ tạo sức ép lên lạm phát; giá dịch vụ y tế, giáo dục tăng theo lộ trình, giá năng lượng (xăng dầu, điện, than) có thể tiếp tục tăng.

Ở góc độ cơ quan quản lý, đại diện Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết, để đảm bảo đạt được mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2025 đã được đề ra khoảng 4,5%, Bộ Tài chính sẽ chủ động phối hợp với các bộ, ngành để tham mưu Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ – Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá và thực hiện theo thẩm quyền đồng bộ các giải pháp, biện pháp chủ động ứng phó với những thách thức trong công tác quản lý giá. Trong đó, chủ động theo dõi sát diễn biến giá các hàng hóa chiến lược trên thị trường thế giới, diễn biến tình hình kinh tế thế giới và căng thẳng địa chính trị, kịp thời cảnh báo các nguy cơ tác động đến mặt bằng giá trong nước.

Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tổng hợp, phân tích, dự báo giá thị trường. Chú trọng công tác bảo đảm cân đối cung cầu hàng hóa, chủ động công tác dự trữ các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu để đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân, nhất là trong dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ năm 2025…

Bài, ảnh: Hương Quỳnh,thuenhanuoc.vn