Lãnh đạo doanh nghiệp buộc phải chuyển từ trạng thái thích ứng sang dẫn dắt

Năm 2026 đánh dấu giai đoạn lãnh đạo doanh nghiệp buộc phải chuyển từ trạng thái thích ứng sang dẫn dắt, coi văn hóa là “vũ khí” và năng lực cốt lõi để vượt qua các biến động thị trường.

9/12/2025

Sự chuyển đổi này được định hình bởi bốn xu hướng chính và tập trung vào ba điểm hành động trọng tâm.

04 xu hướng định hình văn hóa doanh nghiệp 2026

Bốn xu hướng này đại diện cho sự thay đổi về cách con người làm việc, học hỏi và tương tác trong tổ chức, nhằm đi theo xu hướng chug của thời đại. Trong đó có các hoạt động chủ yếu như sau:

Học tập chủ động đang trở thành năng lực cạnh tranh của nhiều doanh nghiệp. Thách thức lớn nhất là vòng đời tri thức và kỹ năng ngày càng ngắn lại (WEF dự báo 39% kỹ năng cốt lõi sẽ thay đổi trước 2030).

Học tập không còn là hỗ trợ mà là năng lực cốt lõi và là trung tâm của văn hóa. Nhân sự cần biết “buông bỏ cái cũ – tiếp thu cái mới” thay vì chỉ chăm chăm tích lũy mà không khai thác được. Phải linh hoạt thích ứng để phát triển và mãi dũa các kỹ năng mới.

Văn hóa đề cao Chuẩn mực và Trách nhiệm AI.

Doanh nghiệp chuyển từ “thử nghiệm AI” sang “chuẩn hóa AI” trong vận hành.

Nhằm thiết lập Bộ quy tắc sử dụng AI nội bộ. Phải xác lập nguyên tắc “Con người chịu trách nhiệm cuối cùng” cho các quyết định có yếu tố công nghệ, đẩy mạnh đào tạo về đạo đức và tính minh bạch của AI.

Cân bằng giữa ổn định và linh hoạt và có các tùy biến thích hợp. Tổ chức cần đối diện với sự biến động không ngừng, nhưng vẫn phải đảm bảo sự ổn định cần thiết cho người lao động.

Nhằm củng cố nền tảng văn hóa cốt lõi (hệ giá trị, chuẩn hành vi) để làm chỗ dựa vững chắc, đồng thời thiết kế cơ chế làm việc linh hoạt (thử nghiệm chu kỳ ngắn, nhóm liên phòng ban) để tăng tốc độ thích ứng.

Đổi mới sáng tạo đưa thành thói quen hàng ngày của nhân viên.

Trên thực tế đổi mới sáng tạo vẫn là “điểm nghẽn” của nhiều doanh nghiệp. Theo đó các hoạt động này chưa thành thói quen và chưa được ghi nhận tương xứng và chưa trở thành phong trào trong nội bộ các công ty.

Văn hóa đổi mới sáng tạo cần xem như một hoạt động nằm trong các hoạt động thường nhật và có người dẫn dắt, tạo phong trào. Khuyến khích an toàn tâm lý để nhân viên có thể sẵn sàng bước vào thử nghiệm, chấp nhận rủi ro và biến ý tưởng mới thành năng lực vận hành thường ngày.

Thực hiện

Để chuyển từ thích ứng sang dẫn dắt, lãnh đạo cần áp dụng phong cách Transformational Leadership (Lãnh đạo Chuyển đổi), tập trung vào việc truyền cảm hứng và xây dựng năng lực cho tổ chức thay vì chỉ phản ứng với các sự kiện bên ngoài.

Học tập và trao quyền mạnh mẽ và thấm sâu vào nếp làm việc của doanh nghiệp. Phải xây dựng hệ thống học tập và tự học trong doanh nghiệp. Thiết lập hệ thống học tập linh hoạt, liên tục, và gắn liền với chiến lược kinh doanh (học ngay trong dòng công việc).

Trao quyền nhiều hơn cho nhân viên. Thay đổi văn hóa chỉ đạo và kiểm soát sang tin tưởng và trao quyền. Khuyến khích nhân viên tự phát triển và đưa ra quyết định dựa trên nền tảng văn hóa cốt lõi đã được củng cố.

Và trên hết là phải đặt An toàn Tâm lý là điều kiện tiên quyết để nhân viên sẵn sàng thử nghiệm các cách tiếp cận mới mà không sợ bị trừng phạt nếu thất bại. Từ đó mới khuyến khích nhân viên tiếp tục tiến lên, thay đối cái mới và phát triển bản thân tốt hơn mà không có cảm xúc lo lắng, khó chịu, khi làm việc.

Gương mẫu và tạo hình ảnh. Các lãnh đạo phải trở thành hình mẫu trong việc thực hiện chính các xu hướng trên (ví dụ: tự học hỏi, sử dụng AI có trách nhiệm, chấp nhận thử nghiệm).

Trên hết là truyền cảm hứng.  Truyền tải tầm nhìn rõ ràng về mục tiêu của tổ chức trong bối cảnh mới, giúp nhân viên cảm nhận được ý nghĩa và mục đích trong công việc, từ đó tạo động lực ngay từ các hành động bên trong.

Thiết lập các chuẩn mực mới trong làm việc. Thực hiện đào tạo về đạo đức AI và thiết lập nguyên tắc rõ ràng về trách nhiệm giải trình.

Xâu dựng các nền tảng làm việc hiệu suất cao và khuyến khích họ sử dụng. Đồng thời coi như sự đầu tư trở lại vào việc. Tăng cường rà soát và củng cố hệ giá trị cốt lõi và chuẩn hành vi để chúng thực sự là kim chỉ nam cho mọi hành động trong môi trường làm việc linh hoạt.

Trong quá trình này, đòi hỏi lãnh đạo phải có Tư duy Phát triển và Tư Duy Hệ Thống. Phải nhìn nhận sự thay đổi là cơ hội để không chỉ thích nghi mà còn vươn lên dẫn dắt thị trường. Mạnh dạn trao quyền nhiều hơn cho các đội nhóm và phân quyền mạnh hơn bao giờ hết.

Năm tới văn hóa tổ chức sẽ trở thành một năng lực cạnh tranh cốt lõi, một vũ khí chiến lược quyết định sự tồn vong và thịnh vượng của doanh nghiệp.

Những dòng chảy ngầm này đang định hình lại cách thức làm việc, tư duy và tương tác đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả tâm thế lẫn chiến lược và cách thực hiện sao cho hiệu quả nhất.

Diệu Thanh