Doanh nghiệp sản xuất xanh
Nhiều năm về trước, khi ngành kiến trúc cảnh quan Việt Nam hãy còn mới mẻ, chưa có vị trí xứng đáng như bây giờ, vẫn có những người kiên trì theo đuổi và biến con đường này thành một sự nghiệp lớn, gặt hái được nhiều thành quả. Một trong những người đó là ông Nguyễn Mạnh Bình San – Nhà sáng lập Viện Sáng tạo nghệ thuật kiến trúc cảnh quan và là Chủ tịch Công ty CP Landscape Association, một trong những đơn vị thiết kế cảnh quan chuyên nghiệp tiên phong tại Việt Nam.
8/8/2025
Ông còn là chủ tịch của một loạt các công ty trong hê sinh thái chung của Landscape Association, các công ty này đều xoay quanh trục phát triển, lấy Thiên Nhiên và Văn Hoá làm định hướng chung mà ngày nay được gọi là Phát triển xanh bền vững.
Ông Nguyễn Mạnh Bình San – Nhà sáng lập Viện Sáng tạo nghệ thuật kiến trúc cảnh quan và là Chủ tịch Công ty CP Landscape Association
Bước ngoặt thành đường
Cách đây hơn 20 năm, ông Nguyễn Mạnh Bình San là kỹ sư ngành dân dụng mới ra trường. Ông làm nhiều việc để tìm kiếm con đường phát triển sự nghiệp, nhưng chưa có định hướng rõ ràng. May mắn là ông gặp được một người đàn anh lớn trong ngành và được khuyên nên theo đuổi mảng kiến trúc cảnh quan. Từ lời khuyên ấy, ông đã bước vào con đường này một cách hết sức tự nhiên và tạo ra bước ngoặt thay đổi toàn bộ sự nghiệp của ông.
Ông đã biến con đường này thành một sự nghiệp thành công trong hơn hai thập kỉ qua. Con đường này cũng mang đến cho cá nhân ông vô số thành quả; được bạn bè trong giới công nhận, yêu mến; được các đối tác tin tưởng, hợp tác. Họ gọi ông là “kiến trúc sư” và mặc nhiên công nhận địa vị của ông trong giới. Ông cũng chính là một trong những cá nhân xuất sắc của ngành kiến trúc cảnh quan xanh, bền vững tại Việt Nam.
Tính đến nay, ông Nguyễn Mạnh Bình San đã có trên 20 năm hoạt động liên tục chuyên ngành. Ông cũng từng bước đặt các ảnh hưởng của mình lên toàn bộ hệ sinh thái do ông khởi tạo, vận hành và là người có tiếng nói trong ngành quy hoạch và cảnh quan. Ông đã tham gia thực hiện trên 200 dự án cảnh quan, hàng chục dự án quy hoạch với các vị trí quan trọng như: Cố vấn chiến lược phát triển dự án, Giám đốc dự án, Chủ trì đề tài…vv.
Các đơn vị nằm trong hệ sinh thái do ông khởi lập đã hoàn thiện theo chuỗi giá trị xanh và bền vững ở nhiều khía cạnh. Trong đó, có các dự án thực hành xanh tiêu biểu, mang tính cộng đồng cao phải kể đến là Family Garden, Thảo Điền, Thành phố Hồ Chí Minh và Khu du lịch Làng Nhỏ, tỉnh Khánh Hòa.
Family Garden, 28, Thảo Điền, Thành phố Hồ Chí Minh
Các hoạt động của chuỗi giá trị này đều nêu cao cao tinh thần xanh triệt để. Tức là các thực hành xanh mang tính bền vững, ảnh hưởng đến đường hướng lâu dài của tổ chức và cộng đồng địa phương. Nó không mang tính hô hào, hình thức mà đi vào chiều sâu thực chất. Nó cũng không đơn thuần là một dự án xanh riêng lẻ của một đơn vị mà còn mang tính lan tỏa, kết nối thực sự với cộng đồng dân cư địa phương. Trong đó, mang lại lợi ích cho nhiều người có cùng được lợi ích, cùng được thụ hưởng trong không gian xanh chung của dự án.
Ông từng chia sẻ, ban đầu ông làm các việc này là hoàn toàn do thiên tính tự nhiên. Ông đơn giản theo đuổi làm cảnh quan môi trường sống và phải làm sao để tạo ra không gian cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, cung cấp các hoạt động ngoài trời cho người sử dụng. Ông thích môi trường sống tự nhiên, thiên nhiên, thích được hòa mình trong thiên nhiên. Ông quan niệm rằng, giá trị tài nguyên thiên nhiên, cảnh quan độc đáo phải dựa trên đặc trưng bản địa, sự tự nhiên vốn tại các địa phương, không phải sự nhào nặn nào đó bên ngoài.
Sau này các dự án cảnh quan do đơn vị của ông thiết kế, thực hiện, vận hành đã được truyền thông phát hiện ra và gọi thành tên là các Dự án xanh bền vững. Nhưng ông nói, đó là con đường mà ông đã đi trong suốt hơn 20 năm qua. Không phải bây giờ mới có hay bây giờ mới làm. Ông đã đi trên con đường này lâu lắm rồi.
Và trên hết, thành công của ông không chỉ nằm ở các cuộc đàm phán và các hợp đồng đã được kí kết, đã được thực hiện; Hay vị trí đã được thiết lập trong ngành. Quan trọng hơn là các triết lý làm việc của ông đã ngấm sâu và lan tỏa trong toàn bộ hệ thống. Ngày nay thực hành bền vững, không đơn thuần là phương hướng làm việc của riêng ông; đây còn là cốt lõi chiến lược phát triển dài hạn trong toàn bộ hệ sinh thái của ông nữa.
Ngoài thực hành thiết kế cảnh quan xanh bền vững và mang những nét đặc sắc nhất của ngành kiến trúc cảnh quan thuần Việt vào trong các dự án, phục vụ cho các chủ đầu tư. Ông Bình San còn là một trong những cá nhân giàu năng lượng, tích cực nghiên cứu, thúc đẩy các thực hành xanh, bền vững với nhiều hoạt động đa dạng khác nhau trong nghề.
Một người giàu năng lượng, tài năng và cực kỳ lạc quan
Trên thực tế, nhiều năm về trước, thiết kế cảnh quan được xem là khoản đầu tư xa xỉ, chỉ dành cho những dự án lớn. Trong nhiều dự án xây dựng tại Việt Nam, chủ đầu tư cũng mặc nhiên lựa chọn các đối tác nước ngoài, không mặn mà chọn lựa các đơn vị thiết kế, thi công cảnh quan trong nước. Thiết kế kiến trúc cảnh quan được coi là lĩnh vực “sinh sau, đẻ muộn” và non trẻ nhất trong nhóm lĩnh vực quy hoạch – kiến trúc tại Việt Nam. Theo đó, các đơn vị tiên phong trong ngành kiến trúc cảnh quan gặp khá nhiều khó khăn, trở ngại.
Đây cũng là một phần thách thức mà ông Bình San đã từng phải đi qua. Các thành viên trong hệ sinh thái chung của ông, một mặt phải nỗ lực học hỏi và chắt lọc tinh hoa kiến thức về thiết kế cảnh quan tiến bộ nhất trên thế giới. Mặt khác phải nỗ lực quy tụ được đội ngũ kiến trúc sư lành nghề và hợp tác với các chuyên gia thiết kế cảnh quan hàng đầu để nâng cao năng lực, tổ chức sản xuất, vận hành thông suốt. Đồng thời tìm kiếm con đường phát triển của riêng mình.
Nhưng khi được hỏi về những khó khăn đã qua, ông Bình San lại không coi đó là khó khăn. Ông chỉ coi đó là một phần thách thức tất yếu mà bất kỳ ai khởi nghiệp cũng phải trải qua. Ông cũng là một người khá giàu năng lượng, có cái nhìn rộng mở và đặc biệt là cực kỳ lạc quan.
Ông luôn cho rằng, mình là một người rất nhiều may mắn. Ông chia sẻ rằng: Mình thực sự may mắn, vì có một người vợ tốt; Có những người đồng hành gắn kết, chuyên nghiệp, luôn ý thức được trách nhiệm, bổn phận của mình; Và trên hết là có những người đàn anh lớn trong nghề luôn ủng hộ, hỗ trợ. Ông cười nói vui vẻ và nhấn mạnh rằng, ít người có được nhiều may mắn như vậy !.
Nghe ông kể về các may mắn của mình; rất có thể những người đơn giản sẽ liên tưởng rằng, con đường ông đi có quá nhiều may mắn và hết sức dễ dàng. Nhưng trên đời này, không có điều gì là dễ dàng cả. Những ai đã chứng kiến các bước đi của các đơn vị tiên phong làm cảnh quan Việt Nam, trong nước thì đều biết rất rõ. Họ đã phải cố gắng, nỗ lực thế nào trong hành trình sự nghiệp, rồi mới thành đường.
Chỉ có điều bản chất con người lạc quan trong ông luôn thường trực ở đó. Nó đem đến cho ông cái nhìn rộng mở và một tinh thần lạc quan lớn. Khi tiếp cận để giải quyết vấn đề, ông thường dùng hành động thực tế, chứ không chịu để các ý tưởng nằm im trên giấy. Và khu du lịch Làng Nhỏ là một ví dụ sinh động cho điều này. Ra đời từ năm 2020 với nhiều khó khăn, khi nền kinh tế đang đối mặt với dịch bệnh. Ông vẫn quyết tâm làm và làm cho bằng được.
Nhưng khi đề cập đến thành tựu của mình, ông Bình San khiêm tốn nói rằng, đó không phải gọi là thành tựu. Đơn giản chỉ là chút kết quả thành công mang tính cá nhân và của công ty mà thôi. Quan trọng nhất là các việc ông làm đã mang đến kết quả trên thực tế, có ảnh hưởng sâu sắc và trực tiếp đến cộng đồng; Đã chứng minh được các chiến lược mà ông đưa ra trên thực tế là đúng đắn và hiệu quả. Đó cũng là điều làm ông vui vẻ, hài lòng, sau nhiều năm lăn lộn với nghề.
Chiến lược lấy Thiên Nhiên làm nền tảng luôn là đường lối mà ông đã theo đuổi trong hàng chục năm qua, để hôm nay đã thành đường hướng cụ thể. Một đường hướng lớn mà các đơn vị trong hệ sinh thái chung của ông dễ dàng hội nhập vào xu thế chung của toàn xã hội, sự chuyển dịch của thời đại – Thời đại của các hoạt động xanh, Net Zezo đang lan ra toàn cầu.
Khác với các dự án thông thường, các thiết kế trong hệ sinh thái của ông Bình San luôn trung thành với đường lối Phát triển tự nhiên, Không xâm lấn, Giảm thiểu tác động tiêu cực đến thiên nhiên, môi trường nhất có thể. Đó là hoạt động xây dựng đặc thù mang tính xanh, bền vững và thân thiện với môi trường.
Các hoạt động xây dựng này đều hướng đến bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ cảnh quan tự nhiên, sống hòa thuận với thiên nhiên, nương tựa vào thiên nhiên mà kiến tạo. Nói cách khác, đó là các thiết kế mà ở đó có sự kết hợp linh hoạt giữa các đặc trưng riêng và cảnh quan chung của địa phương. Trong đó có sự dung hợp hài hòa trong một trật tự hoàn toàn tự nhiên mang tính đặc trưng của thiên nhiên Việt Nam.
Nằm trong nhóm các công ty đi tiên phong trong ngành nên ông cũng có những khó khăn nhất định. Nhưng ông lại tỏ ra cực kỳ lạc quan. Ông thấy mình may mắn khi được sống và làm việc đúng với sở trường, năng lực, được thỏa mãn đam mê làm nghề. Là người đi đầu trong thị trường ngành nên ông đã chứng kiến các thực tế đang diễn ra trong ngành và rất dày dặn kinh nghiệm làm việc. Điều này mang đến cho ông cái nhìn toàn cảnh, có sự tự tin, thoải mái để theo đuổi các định hướng riêng, một cách sáng suốt, rõ ràng; Trong khi người khác có thể không nhìn thấy, hoặc còn chưa nhìn rõ.
Ông cho biết, thích được hòa mình trong các không gian xanh ngập nắng và mang mầu sắc của thiên nhiên tươi đẹp, màu xanh của cỏ cây, hoa lá. Theo đó, tất cả các thiết kế của ông và cộng sự đều luôn đề cao thiên nhiên, tính xanh và bền vững. Ông làm các việc này một cách tự nhiên, thân thuộc và dường như đã ngấm vào máu thịt và bản chất của mình, chứ không đơn thuần chỉ là công việc hàng ngày.
Tập trung vào các dự án xanh và bền vững
Ngoài các thiết kế cảnh quan xanh các dự án cho các chủ đầu tư thì ông Bình San còn làm các dự án mang tính độc lập, hoạt động cộng đồng, mang tính tập trung. Các dự án xanh và bền vững này đều nhấn mạnh đến bản sắc tự nhiên, tôn vinh cảnh quan thiên nhiên, văn hóa và con người Việt Nam.
Dự án xanh độc lập tiêu biểu phải kể Family Garden, Thảo Điền đã đi vào hoạt động từ tháng 3/2015. Tính đến nay khu này đã có gần 10 năm hoạt động. Ngày nay, khu Family Garden là một quần thể tổ hợp đa trải nghiệm. Nơi đây là điểm xanh sinh thái yên bình cho hàng nghìn người lui tới thường xuyên; Thu hút bình quân 500 -1000 người đến mỗi ngày, gồm dân cư địa phương và khách du lịch ghé thăm. Đây cũng là nơi làm việc của hàng chục đơn vị trong cùng một không gian xanh chung ở một thành phố sôi động bậc nhất Việt Nam, TP Hồ Chí Minh.
Tăng cường sử dụng năng lượng mặt trời trong các dự án
Khác với Family Garden được đặt ở trung tâm một thành phố lớn; Khu du lịch Làng Nhỏ lại nằm ở khúc giữa miền Trung, thuộc tỉnh Khánh Hòa. Đây cũng là một dự án độc lập mang tính xanh khác của ông. Một khu du lịch dã ngoại thiên nhiên tiên phong trong mô hình Glamping và Pop-Up Resort đầu tiên tại Việt Nam. Khu du lịch thiên nhiên này ở trong rừng và chỉ cách Nha Trang 20 km, cách điểm xuống cao tốc 05 km, rất thuận lợi cho sự di chuyển.
Phân khu Du lịch Trải nghiệm Thiên nhiên có diện tích gần 60 hecta trong quần thể khu du lịch Làng nhỏ – Khánh Hoà rộng hơn 160 ha. Khu du lịch được bao bọc xung quanh là rừng cây và hồ nước tự nhiên và có trên một nửa là rừng tự nhiên. Nơi đây có những con đường đi bằng đất và lát đá tự nhiên uốn lượn giữa tầng tầng lớp lớp, tràn ngập cây xanh mát lành và đẹp tựa tranh vẽ. Khung cảnh rừng bạt ngàn màu xanh và nhiều dòng suối nhỏ, có nước quanh năm tạo nên phong cảnh hữu tình. Thật sự là một tuyệt tác của thiên nhiên xanh làm say đắm lòng người.
Khu du lịch Làng Nhỏ cũng được xem là mô hình thực hành du lịch Net Zero điển hình tại Việt Nam. Đây cũng là khu du lịch đã được vinh danh ở hạng mục “Top 7 điểm du lịch sinh thái” năm 2024 do Tạp chí Sài Gòn Tiếp thị tổ chức và được chọn ra trong hơn 200 đề cử đã được gửi về cho ban tổ chức.
“Top 7 điểm du lịch sinh thái” năm 2024 do Tạp chí Sài Gòn Tiếp thị tổ chức
Làng nhỏ được xây dựng bằng giải pháp Xây dựng Không Tác Động Môi Trường, bảo tồn tính tự nhiên bản địa và giảm phát thải. Xây dựng Không Tác Động Môi Trường cũng là một trong 03 đề án nghiên cứu phát triển của Viện Sáng Tạo Nghệ Thuật Kiến Trúc Cảnh Quan do ông Bình San sáng lập.
Trong đó, có nhiều giải pháp bao gồm như: Sử dụng vật liệu xây dựng xanh và bền vững; Thiết kế công trình tối ưu và bảo tồn tính tự nhiên; quản lý và xử lý hiệu quả không gian thiên nhiên xanh; sử dụng năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời; và áp dụng các tiêu chuẩn công trình xanh khác vào thực hiện.
Các hoạt động xây dựng ở đây luôn bảo tồn thiên nhiên, nương theo thiên nhiên mà kiến tạo, không được phép tác động vào thiên nhiên quá mức cần thiết. Các công trình kiến trúc cũng vừa phải khiêm tốn ẩn mình dưới tàng bóng của thiên nhiên xanh. Hệ thống chiếu sáng, tiếng động cũng phải làm trong sự bình yên và trật tự; Tránh kinh động đến chim muông và các loài thú nhỏ xung quanh. Nếu công nhân muốn chặt bất kì cây xanh nào cần phải thống nhất ý kiến của “chủ làng”, tức là ông Bình San, rồi mới được làm. Những hoạt động này nhằm bảo tồn sinh học đa dạng, bảo vệ môi trường tự nhiên, thiên nhiên đến mức cao nhất có thể.
Ở đây cũng tạo một hệ thống năng lượng bằng gió và năng lượng mặt trời, độc lập hoàn toàn với hệ thống điện lưới và không phát thải carbon. Các phương tiện di chuyển xanh như xe điện, xe đạp, bè tre đi lại trên hồ đã và đang được sử dụng chính thức và thường xuyên ở đây.
Một kiểu di chuyển xanh tại Làng Nhỏ
Du khách đến Làng Nhỏ cũng có thể tham gia nhiều hoạt động lành mạnh, giúp nâng cao thể chất như: Băng rừng lội suối, xuyên qua các đường mòn hiking, ngồi bè tre trên hồ Láng Nhớt. Hoặc có thể đạp xe, thả diều, thu hoạch nông sản, tắm suối. Họ cũng có thể thư giãn trong các không gian xanh, tương đối tĩnh lặng, yên bình hơn như trong phòng tập yoga, thiền định hay thả mình trong các căn nhà lá nép mình bên hàng cây xanh, lắng nghe tiếng chim hót, tiếng lá xào xạc xung quanh.
Trên thực tế, nếu coi Trung tâm kiến trúc cảnh quan L.A.A là điểm khởi đầu trong sự nghiệp của ông thì dự án Làng Nhỏ lại chính là một điểm khởi đầu mới của ông Bình San theo một cách khác. Đây là dự án mà ông đã thúc đẩy các thực hành xanh thực chất, toàn diện và triệt để hơn. Tập trung vào khai thác du lịch Net Zezo và thực hành xanh theo nhiều cách sáng tạo hơn.
Đẩy mạnh khai thác du lịch theo chiều sâu, đa dạng các hoạt động trải nghiệm lành mạnh, chất lượng và cực kỳ sáng tạo. Trong đó có 04 hoạt động chính là: Du lịch sinh thái, trải nghiệm; Du lịch nâng cao sức khỏe, chữa lành; Du lịch văn hóa cộng đồng; Du lịch làm việc, làm việc trong không gian xanh, tìm nguồn cảm hứng mới cho các công việc đòi hỏi tư duy sáng tạo và kích thích sự sáng tạo.
Không gian xanh tại Làng Nhỏ cũng chính là điểm đến chữa lành và khiến các nhóm bạn thân có cơ hội xích lại gần nhau; Các nhóm hộ gia đình có khả năng hồi phục sức khỏe và đẩy sức lực sáng tạo lên cao, một cách dễ dàng. Ông Bình San tin vào sức mạnh của thiên nhiên và hiểu rằng, nhiều người cũng giống như ông, đang muốn có một không gian xanh để phục hồi năng lượng một cách tự nhiên. Và Làng Nhỏ ra đời để đáp ứng với các yêu cầu này. Các bạn trẻ đến đây cũng cũng có chỗ du lịch, học tập, trải nghiệm xanh lành mạnh, đúng nghĩa; thay vì dành thời gian trong các kì nghỉ, lao mình vào các hình thức giải trí khác đang tàn phá sức khỏe.
Dự án Làng Nhỏ cũng còn là “tổng hành dinh” cho Dự án Viện Sáng tạo nghệ thuật kiến trúc cảnh quan trong tương lai gần. Đây cũng là một dự án mới của ông Bình San. Viện đang tập trung hoàn thiện cơ sở vật chất và xúc tiến để tự nó có thể nuôi sống nó và phát triển ổn định, lâu dài. Ông chia sẻ, đây không chỉ là dự án du lịch xanh mà còn là dự án thu hút và đào tạo nhân lực cho ngành kiến trúc cảnh quan tại Việt Nam.
Viện Sáng tạo nghệ thuật kiến trúc cảnh quan tại Làng Nhỏ
Nhưng mô hình đào tạo này đi theo một cách khác, tập trung đào tạo các kiến trúc sư cảnh quan tài năng, có óc làm việc thực tế. Mô hình học tập này sẽ mang tính tập trung, sinh viên được học và thực hành liên tục trong không gian xanh tự nhiên của núi rừng, cách ly khỏi những ồn ào của thành phố và hoạt động giống như một trại huấn luyện đội tuyển. Tại môi trường này, sinh viên sẽ được học tập với những kiến trúc sư dày dặn, có thực lực, có kinh nghiệm làm việc thực tế nhiều năm trong nghề, có khả năng truyền cảm hứng và dẫn dắt họ.
Họ còn có thể trao đổi, trực tiếp học hỏi với những người đi trước để có thể hoạt động độc lập và tốt hơn trong nghề. Sự ra đời của Viện sẽ thúc đẩy các tài năng mới của ngành kiến trúc cảnh quan Việt Nam đi nhanh hơn bao giờ hết với các hoạt động thiết thực, xanh và bền vững hơn, có lợi ích lớn cho cộng đồng.
Như vậy là bằng tài năng và nhiều bước đi sáng tạo của mình, ông Nguyễn Mạnh Bình San đã làm được rất nhiều việc trong hơn 20 năm qua. Tạo được dấu ấn và sự nghiệp riêng, đồng thời qua đó đóng góp vào các giá trị chung và lợi ích cho ngành. Đặc biệt là góp phần thúc đẩy vào các hoạt động sản xuất xanh, Net Zezo tại Việt Nam đi vào chiều sâu và hoạt động thực chất hơn.
Nguyên Minh
