Doanh nghiệp sản xuất xanh
Xơ sợi dứa xuất hiện tại Việt Nam đã và đang là minh chứng rõ nhất cho việc “Tư duy sáng tạo con người” khi kết hợp với “Giá trị bản địa” có thể tạo ra một “chân trời mới” cho các sản phẩm thời trang xanh, có giá trị cao, chất lượng tốt.
30/12/2025
Những doanh nhân trong nghề này cũng không cần phải tìm kiếm điều gì quá xa xôi. Họ chỉ cần nhìn xuống dưới chân mình, nơi có những lá dứa bạt ngàn đang bị bỏ đi và cho chúng một cuộc đời mới. Sản xuất ra loại xơ sợi xanh, sinh thái cho ngành dệt may và đây cũng là câu chuyện của doanh nhân Đậu Văn Nam, Giám đốc Ecofa.
Sợi dứa: Từ phụ phẩm nông nghiệp đến sản xuất xanh
Nhà sáng lập Ecofa Đậu Văn Nam, vốn là một kỹ sư cơ khí từng có 6 năm làm việc tại Nhật Bản. Trong một lần tại Nhật, anh được giới thiệu về rượu Tequila làm từ cây họ thùa (Blue Agave). Khi tìm hiểu thêm một chút, anh biết người Mexico dùng củ làm rượu, còn lá để tách sợi làm vải.
Điều thiết thực này như một thanh âm mới đã chạm vào thế giới quan của anh; Một người có xu hướng yêu thích sự bền vững. Việc hồi sinh nguồn rác thải khổng lồ từ lá dứa (thơm/khóm) đến như một sự tự nhiên, sau thời gian anh tìm kiếm nguồn nguyên liệu ở Việt Nam.
Anh Nam đã nhìn ra “một kho báu” mới trong những thứ đang bị đốt bỏ trên cánh đồng chuyên canh dứa ở nhiều địa phương. Từ đây hiện thực hóa ý tưởng của mình và bước vào hành trình phát triển thương hiệu xanh Ecofa – Sản xuất xơ sợi dứa.
Nhà sáng lập, giám đốc thương hiệu Ecofa
Là một trong top các đơn vị đi tiên phong trong việc sản xuất xơ sợi dứa. Những thành công đơn giản và nhỏ bé của đơn vị này đang là những bước chạy đà chuẩn bị cho sự định hình lớn hơn cho thời trang xanh, từng bước bén rễ sâu hơn tại thị trường tại Việt Nam.
Nhưng con đường đi này không hề đơn giản. Anh Nam đã mất đến 03 năm mày mò tìm cách tách xơ dứa thô, xơ dứa bông hoá bằng dây chuyền thiết bị hoàn toàn tự động. Đây là công đoạn mất nhiều thời gian nhất. Nó khó vì nhiều thứ thiếu thốn và công cụ không có sẵn, phải mày mò tự nghiên cứu. Nó cũng khó còn là vì là mô hình mới và chưa có người sản xuất trên qui mô công nghiệp, tập trung.
Nhưng anh Nam đã mày mò làm tất cả và tìm ra con đường để hiện thực hóa ý tưởng sản xuất. Ban đầu, anh có hai cộng sự, nhưng rồi sự thay đổi trong tư duy làm việc đã kéo họ ra xa và dã đám. Anh một mình gồng gánh nhiều công việc trong thế hỗn mang. Có lúc anh còn từng hoài nghi, không biết là mình có đang đi đúng hướng hay không. Nhưng anh cố gắng không buông xuôi, không bỏ cuộc, không đầu hàng. Anh xốc lại tinh thần, tìm cách đi tiếp.
Vốn có thế mạnh là một thợ cơ khí nên anh dùng chính năng lực này để bắt đầu bước vào hành trình đầy thử thách cam go này – Sản xuất máy tách xơ dứa thô tự động và dây chuyền bông hoá xơ dứa trên quy mô công nghiệp.
Dù đi qua nhiều cung bậc cảm xúc thăng trầm, thậm chí hoài nghi về con đường đi của chính mình. Nhưng vượt qua sự thách thức ấy, anh vẫn kiên trì bền bỉ làm việc. Thực tế là cả nước ta đang có khoảng trên 50.000 hecta trồng dứa chuyên canh, nhiều hơn bất cứ nước nào trong khu vực asean về diện tích trồng dứa.
Và lá dứa từng là thứ từng làm trầy xước đôi tay người nông dân khi thu hoạch, là thứ mà họ từng ghét bỏ, phải đem đi đốt bỏ trong khói bụi mù mịt, sau khi thu hoạch trái. Nhưng nhờ vào sự xuất hiện của các doanh nhân như anh Nam và Ecofa mà lá dứa có chỗ đứng mới, thành nguồn thu nhập mới của người nông dân. Vùng chuyên canh dứa vì thế cũng xanh hơn, bền vững hơn.
Sau một thời gian “nếm mật nằm gai” vượt qua nhiều thách thức, khó khăn, người sáng lập Ecofa cũng tìm được một liên minh sản xuất xanh xơ sợi lá dứa. Anh cũng bắt đầu có được sự “gật đầu” chấp nhận của thị trường. Ecofa không chỉ bán xơ sợi xanh mà còn là điểm kết nối các nỗ lực của người trồng dứa với gu thẩm mỹ thời trang xanh trong thời đại mới – Thời đại xanh hóa toàn cầu.
Mỗi tháng doanh nghiệp của anh Nam đang duy trì sản xuất được khoảng 18 tấn xơ dứa. Tương đương với 1000-1200 tấn lá dứa đang được hồi sinh “một cuộc đời mới”. Giải quyết phần rất lớn phụ phẩm nông nghiệp từ lá dứa ở các vùng chuyên canh thuộc các tỉnh như Thanh Hóa, Nghệ An, Ninh Bình, Đắk Lắk, Hậu Giang…vv.
Lá dứa là thứ mà trước nay người nông dân không biết làm gì, ngoài việc đốt bỏ. Không chỉ gây ra độc hại cho bầu không khí, môi trường mà còn là lãng phí lớn đến nguồn tài nguyên thiên nhiên sẵn có. Một nguồn phụ phẩm lớn của nông nghiệp tập trung, điều mà nhiều người nước ngoài trong ngành dệt may xanh đang mơ ước cũng không có.
Và các hoạt động của Ecofa đang góp phần phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn này ngay tại Việt Nam. Thông qua sản xuất xơ sợi lá dứa, anh Nam cũng đang thử thách chính mình, dấn bước vào hành trình khó khăn, nhưng rất đáng để làm. Vì chỉ có thử thách mới có sự trưởng thành; Chỉ khi được tôi luyện trong khó khăn, mới có động lực sáng tạo hơn và tìm cách bứt phá đi lên.
Xơ sợi dứa thành phẩm
Trên thực tế, ngoài Ecofa thì hiện nay trên thị trường cũng xuất hiện một số doanh nghiệp khác. Nhưng càng nhiều doanh nghiệp trong ngành, càng tạo đường đi cho xơ sợi dứa và nhu cầu thời trang xanh đi nhanh hơn. Về cơ bản đây là điều tốt chứ không có gì đáng ngại. Đáng ngại nhất là sự cạnh tranh không lành mạnh và đây là điều mà anh có thể sẽ phải lo lắng, không phải thứ khác.
Tôi từng biết anh qua mô hình Nông trại hạnh phúc và các Triết lý của anh trong công việc và từ đó hiểu sâu hơn khi biết nhiều hơn. Anh rõ ràng là người có tư duy tích cực, có sự tri ân với cuộc đời. Người như vậy thì làm việc gì cũng có trước có sau, giữ chữ tín với người khác và thành thật với chính mình. Có thể nói Nông trại hạnh phúc chính là “cái nôi” về tư tưởng, giúp Ecofa định hình triết lý kinh doanh bền vững, trước khi trở thành một “hiện tượng” trong ngành dệt may xanh.
Những phẩm chất này có thể làm anh khó khăn hơn, khi bước đầu đến với công việc sản xuất kinh doanh. Nhưng về lâu dài, nó chính là điểm tựa trong các mối quan hệ lành mạnh. Nơi mà người ta có thể tin cậy, dựa vào nhau và làm việc chung lâu dài mà không cần phải đề phòng.
Ecofa cũng mới thành lập vào năm 2021 và tính đến nay thì chưa lâu. Con đường anh đi chắc chắn sẽ còn một số va vấp khác để định hình hướng đi, sự chắc chắn, tính ổn định và sự phát triển lâu dài. Nhưng rõ ràng là Ecofa đang có những điểm khác biệt thú vị và mang lại nhiều hy vọng.
Xơ dứa tươi của Ecofa
Ecofa và sự khác biệt
Đi lên từ một kỹ sư cơ khí, anh Nam đã trực tiếp thiết kế, điều khiển máy móc, giải quyết các thách thức kỹ thuật để tạo ra sản phẩm sợi dứa chất lượng cao. Anh cũng từng bước xây dựng chuỗi liên kết với nông dân và các hợp tác xã để thu mua nguyên liệu, đồng thời thuyết phục các nhà thiết kế và người tiêu dùng về tiềm năng của loại sợi xanh này. Những điều khó nhất, anh đã làm được thì việc khó còn lại khác, chắc chắn có thể vượt qua, nếu cố gắng đủ lâu.
Thế mạnh cơ khí của người sáng lập cũng cho Ecofa một khả năng mới, khả năng tích lũy kiến thức, làm việc chuyên sâu với máy móc thiết bị. Sản xuất gắn liền với việc cải tiến máy móc lớn, làm việc tập trung. Và trong sản xuất, ai nắm chắc yếu tố cốt lõi của hệ thống máy móc sản xuất sẽ mạnh dần lên. Đặc biệt là khi thương hiệu có khả năng kết hợp nhuần nhuyễn giữa công nghệ, tốc độ, đổi mới thì có thể bứt phá mạnh mẽ hơn rất nhiều.
Ecofa cũng đi theo mô hình sản xuất tập trung và đây chính là yếu tố tạo nên tính cạnh tranh lâu dài trong ngành dệt may với nhiều lợi thế.
Thứ nhất là lợi thế là chi phí, vì bằng cách tập trung vào máy móc tự động hóa và quy trình “bông hóa” số lượng lớn, Ecofa có thể hạ giá thành sản phẩm trên mỗi đơn vị sợi, tốt cho sự phát triển bền vững và cạnh tranh lâu dài.
Thứ hai là lợi thế về chất lượng đồng nhất. Sản xuất công nghiệp giúp Ecofa có thể kiểm soát chất lượng sợi đồng đều – Đây là yêu cầu tiên quyết của các nhãn hàng thời trang lớn, khi họ cần hàng nghìn mét vải có cùng một thông số kỹ thuật giống như nhau.
Cuối cùng là sự phổ biến, mở rộng. Với sản xuất của mình, Ecofa đang đóng vai trò là nhà cung cấp nguyên liệu thượng nguồn (B2B). Khi đơn vị làm chủ được công nghệ sợi bông hóa cao cấp, họ sẽ trở thành một “mắt xích” không thể thay thế trong chuỗi cung ứng thời trang bền vững toàn cầu. Đây cũng là điểm khác biệt của Ecofa so với đơn vị đang làm nhỏ lẻ khác.
Ecofa cũng chọn cách làm khó ngay từ ban đầu, tức là tự chế máy móc thiết bị, xây dựng quy trình công nghiệp. Điều này đòi hỏi sự quyết đoán và tầm nhìn xa – những tố chất thường thấy ở những nhà sáng lập thiên về kỹ thuật và hệ thống.
Ecofa cũng tập trung mạnh vào chiều sâu công nghệ và quy mô công nghiệp. Khác với đơn vị khác đi vào sản xuất nhiều thứ, Ecofa ưu tiên việc nghiên cứu tự động hóa máy móc để xử lý khối lượng lớn. Tập trung vào phân khúc “bông hóa” sợi dứa đạt chuẩn cao cấp để dệt vải thời trang xanh trên qui mô công nghiệp.
Việc theo đuổi này đủ lâu có thể biến Ecofa thành một nhà sản xuất sợi tơ quy mô lớn. Đây là điểm khác biệt trong tư duy sản xuất; họ giữ được sự tập trung; không bị phân tán nguồn lực.
Ecofa ưu tiên việc nghiên cứu tự động hóa máy móc để xử lý khối lượng lớn. Tập trung vào phân khúc “bông hóa” sợi dứa đạt chuẩn cao cấp.
Dù hiện tại Ecofa đang duy trì cùng lúc hai mô hình sản xuất, một mặt hợp tác với nông hộ, cung cấp máy làm xơ và thu mua xơ nguyên liệu. Nhưng Ecofa vẫn chú trọng hơn vào việc xây dựng các tổ hợp sản xuất, có sự kiểm soát chặt chẽ về mặt kỹ thuật cơ khí để đảm bảo xơ sợi đầu ra. Làm sao có sự đồng nhất về chất lượng và dành cho xuất khẩu. Đây cũng là yếu tố khác biệt của Ecofa với các mô hình khác.
Sau khi đơn vị phát triển tốt, các nông hộ hoàn toàn có thể trở thành công nhân trong các phân xưởng sản xuất của Ecofa. Chất lượng xơ sợi sản xuất tập trung chắc chắn cũng sẽ có chất lượng cao hơn so các phương thức sản xuất nhỏ lẻ khác, thiếu kiểm soát tập trung và khó mở rộng trong tương lai.
Thêm vào đó cách làm của Ecofa cũng cho các đối tác cảm giác tin tưởng vào tầm nhìn và sự chân thật của nhà sáng lập. Thay vì bán các sản phẩm nhỏ lẻ, chen chân vào thị trường cạnh tranh với chính các đối tác của mình; Ecofa tập trung vào bán hàng tấn sợi cho các nhà máy dệt vải. Đây mới là cách tạo ra dòng tiền bền vững và lâu dài sẽ phát triển tốt hơn.
Cách truyền thông của Ecofa cũng có nét đặc biệt. Ecofa không tìm cách phủ nhận những gì ngành dệt may đã làm được trong suốt nhiều thế kỷ qua. Ecofa chỉ khiêm nhường học cách tận dụng những gì thiên nhiên đã ban tặng sẵn có trên cánh đồng; làm ra các sản phẩm xanh, bền vững, thân thiện với môi trường và phát triển tốt thương hiệu riêng của mình.
Thành công mà Ecofa đạt được rất có ý nghĩa
Dù là một startup còn trẻ (thành lập năm 2021), nhưng Ecofa đã đạt được những thành tựu bước đầu khá ấn tượng.
Làm chủ công nghệ “bông hóa” và lõi công nghệ tách keo bằng phương pháp vi sinh được xem là một trong những bí mật kinh doanh và đây là thành tựu lớn nhất của Ecofa đã và đang làm được ngay từ đầu.
Nghiên cứu này cũng thành công quy trình bông hóa xơ dứa thô thành bông để có thể kéo và dệt ở quy mô công nghiệp. Đặc biệt tạo ra xơ dứa bông hoá có các thông số kỹ thuật tiệm cận với cotton để có thể kéo sợi với tỷ lệ xơ dứa cao và ứng dụng trên nhiều chất liệu vải khác nhau. Điều này giúp sợi dứa Việt Nam đủ tiêu chuẩn để sản xuất vải dệt may cao cấp và vươn ra thị trường nước ngoài.
Và thực tế là sản phẩm của Ecofa đã xuất khẩu đi 10 nước khác nhau trên thế giới như Anh, Đức, Bồ Đào Nha, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ. Đơn vị cũng có thể đang đẩy mạnh xuất khẩu sợi sang các “công xưởng dệt may” lớn khác như Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh và Philippines.
Một số điểm thành công ấn tượng như sau:
Hợp tác chiến lược với các đơn vị làm công tác thị trường. Ecofa cũng đã kết nối thành công với các đối tác như Bảo Lân Textile để ra mắt thương hiệu vải sinh thái Ananas. Từng bước kết nối với nhau sâu hơn, tạo dựng hệ sinh thái toàn diện, lớn dần và hợp tác sâu hơn.
Nếu sau này đơn vị sản xuất với khối lượng lớn hơn và mở rộng hệ sinh thái sản phẩm thì thị trường sẽ còn mở rộng và hoạt động tốt hơn nữa.
Đạt chứng nhận quốc tế. Sản phẩm vải từ lá dứa của Ecofa đã được các đơn vị uy tín như Viện Phân tích Chất lượng Nissenken (Nhật Bản) chứng nhận về độ bền, khả năng kháng khuẩn tự nhiên, khử mùi và chống tia UV lên đến 99 %.
Trong Báo cáo LCA (Life Cycle Assessment – Đánh giá vòng đời sản phẩm) đã có một phân tích khoa học toàn diện về tác động môi trường của sản phẩm, dịch vụ hoặc quy trình trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Từ khai thác nguyên liệu thô, sản xuất, phân phối, sử dụng, đến xử lý cuối cùng. Đây là cơ sở để liên minh sản xuất của Ecofa có thể vững vàng và phát triển ngày càng tốt hơn.
Năng lực sản xuất ổn định. Đến đầu năm 2024, Ecofa đã có khả năng cung ứng khoảng 18 tấn xơ dứa bông hóa mỗi tháng và đặt mục tiêu nâng lên 50 tấn vào thời gian tới. Kỳ vọng có thể đạt mức 100 tấn/tháng trong một tương lai gần, nếu các điều kiện khác chín muồi.
Dù hiện nay thương hiệu có thể không thể đi nhanh được, nhưng những bước đặt nền móng coi như đã cơ bản hoàn thành, đi vào quĩ đạo chung ổn định hơn. Các chiến lược cũng có thể thay đổi sao cho phù hợp với đường hướng phát triển. Nhưng ít nhất, hướng đi mới đã có thể nhìn thấy được một cách rất rõ ràng.
Tạo ra tác động xã hội tốt ở các địa phương. Bằng các hoạt động sản xuất của mình, Ecofa đã và đang tạo ra chuỗi giá trị từ thu hoạch lá dứa ngay tại các vùng nguyên liệu (Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Tiền Giang, Điện Biên). Giúp người nông dân có thêm thu nhập từ những thứ vốn được coi là rác thải hay là phụ phẩm nông nghiệp từng bị bỏ đi vào hệ thống sản xuất của mình.
Theo các báo cáo mới nhất năm 2024 – 2025 tại Việt Nam, 70kg lá dứa tươi sẽ thu được khoảng 1kg xơ thô. Nếu tính theo sản phẩm cuối cùng (xơ bông hóa – loại xơ mịn hơn để dệt vải), tỷ lệ này còn cao hơn, khoảng 80 – 90kg lá tươi mới cho 1kg xơ thành phẩm. Vậy hiện nay đơn vị đang sản xuất được 18 tấn tơ dứa/tháng thì có nghĩa là Ecofa đang đưa vào khai thác khoảng từ 1000—1200 tấn lá dứa tươi/tháng.
Và để có được 50 tấn xơ dứa, tức là Ecofa sẽ giải quyết 3000-4000 tấn lá dứa tươi/tháng. Nhìn vào con số này để thấy hoạt động “sản xuất nhỏ bé” của đơn vị này đã và sự đóng góp của thương hiệu vào việc giải quyết tốt lượng phụ phẩm nông nghiệp lớn tới mức nào. Đây cũng là thành công chung của nông nghiệp ở các địa phương vệ tinh cho Ecofa, không chỉ là của riêng Ecofa mà thôi.
Sản xuất xơ sợi dứa của Ecofa cũng là đại diện cho mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín. Nơi mà điểm kết thúc của quy trình thực phẩm (lá dứa) lại trở thành điểm bắt đầu của quy trình mới khác (thời trang xanh). Đó còn là sự giao thoa của sự bền vững gắn với chất lượng, sự an toàn, tính thoáng mát, bền đẹp của vải sợi dứa mà Ecofa đang nỗ lực gây dựng nên từng ngày.
Thực tế là sản xuất ngày nay đang đề cao tính bền vững và “Bền vững là yếu tố sống còn” trong thời đại mới. Và con đường mà Ecofa đang đi không chỉ là bán xơ sợi dứa mà còn là một giải pháp bảo vệ môi trường và bảo vệ sự thịnh vượng chung cho cộng đồng nông thôn. Điều này thực sự có ý nghĩa.
Việt Nam cũng đang là một cường quốc về dệt may và việc Ecofa cung cấp sợi dứa ngay tại “sân nhà” giúp các doanh nghiệp dệt may Việt Nam có thêm lợi thế cạnh tranh khi xuất khẩu sang EU (nơi đang áp dụng các luật khắt khe về kinh tế xanh, tuần hoàn) là rất tốt.
Vì thế, chỉ cần một thời gian ngắn nữa thôi, khi nhu cầu xơ sợi xanh bùng nổ; mô hình sản xuất tập trung của Ecofa và doanh nhân Đậu Văn Nam chắc chắn sẽ phát triển tốt và bền vững hơn rất nhiều.
Nguyên Minh
