Doanh nghiệp sản xuất xanh
Có một làn sóng di chuyển xanh đang định hình lại giao thông và vận tải hành khách cá nhân tại thị trường Việt Nam. Trong đó, có các cuộc đua của các siêu ứng dụng, nhà sản xuất xe điện, người yêu thích lối sống xanh, cánh tài xế vận chuyển hành khách cá nhân.
25/6/2025
Ô tô điện,xe máy điện đang trở thành xu hướng mới trong ngành vận tải hành khách cá nhân và mở ra không gian cho các dịch vụ di chuyển xanh này ở Việt Nam phát triển tốt.
Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, các địa phương khác trên cả nước đều có chiến lược xanh hóa đô thị; Thành phố lớn như TP.HCM đang gấp rút triển khai kế hoạch chuyển đổi 400.000 phương tiện của tài xế xe công nghệ và giao hàng sang xe điện. TP Hà Nội cũng có quyết tâm xanh hóa phương tiện vận tải hành khách với Đề án phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh.
Các động thái này đang khiến cho thị trường chung của xe điện chuyển biến tích cực.
Hãng xe nhập cuộc
Các hãng xe nhập cuộc với các ưu đãi lớn lớn. Một số hãng xe, đơn vị gọi xe và ngân hàng cũng tham gia vào việc chuyển đổi này. Với xu hướng này, chỉ trong một thời gian ngắn nữa, rất nhiều phương tiện di chuyển xanh bằng ô tô điện, xe máy điện sẽ trở nên phổ biến trong nước.
Các đơn vị ứng dụng gọi xe cũng vào cuộc. Be Group, đơn vị phát triển siêu ứng dụng gọi xe BE đang tăng tốc, với sự hậu thuẫn của BYD – hãng xe điện lớn nhất Trung Quốc. Be Group vừa gây sốt thị trường gọi xe công nghệ với chiến lược điện hóa toàn diện với trung tâm BE5X, đa dạng kênh vay – thuê – mua xe.
Be Group tuyên bố ngừng hợp tác với Xanh SM vì “thay đổi định hướng”. Hãng này hợp tác cùng hàng loạt đối tác chiến lược như BYD, GWM (Haval), Selex Motors và VPBank để thành lập Trung tâm BE5X, một mô hình tích hợp trọn gói lần đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam.
Tài xế công nghệ được tiếp cận các gói vay nhanh qua ứng dụng bePartner (hợp tác với VPBank), không cần chứng minh thu nhập, lãi suất chỉ từ 5% và được hỗ trợ đến 85% giá trị xe. Ngoài ra, Be cũng mở rộng mô hình thuê xe 4 bánh từ 8 triệu đồng/tháng hoặc hỗ trợ mua xe với ưu đãi lên đến 100 triệu đồng.
Xe máy điện, Be hợp tác với Selex Motors để tài xế beBike có thể mua xe giá ưu đãi (giảm đến 3 triệu đồng), được giảm 30% phí đổi pin và có thể trả góp linh hoạt theo ngày hoặc tuần, khấu trừ trực tiếp từ thu nhập trên app.
Be Group cũng công bố thỏa thuận chiến lược với GWM Thành An Việt Nam để thúc đẩy sử dụng xe hybrid, một hình thức di chuyển xanh mới, giúp tài xế tiết kiệm nhiên liệu nhưng không lo phụ thuộc vào hạ tầng sạc, vốn vẫn là điểm nghẽn lớn với thị trường xe điện hiện nay.
Trong khi Grab và BYD đã có cú bắt tay 50.000 xe điện cho hệ sinh thái Grab tại Đông Nam Á. Động thái này đánh dấu bước đi chiến lược nhằm thâm nhập mạnh mẽ hơn vào thị trường Việt Nam và các nước lân cận như Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Singapore và Philippines.
Grab còn triển khai chế độ “Eco-friendly Travel” (du lịch thân thiện môi trường) tại một số thị trường, cho phép người dùng chọn xe điện mà không bị tính thêm phí. Đây là một cách khéo léo thúc đẩy nhu cầu sử dụng xe xanh và cải thiện trải nghiệm dịch vụ.
Từ tháng 5 đến tháng 8/2025, Grab và BYD cũng đang triển khai chương trình hỗ trợ tài xế chuyển sang sử dụng xe điện với nhiều ưu đãi: lựa chọn 4 mẫu xe điện BYD (giá từ 700 triệu đến hơn 1,3 tỷ đồng), thu nhập đảm bảo 25 triệu đồng/tháng, đi kèm bảo hành pin 8 năm hoặc 500.000 km. Các tài xế cũng có thể thuê xe từ các đối tác của Grab hoặc vay mua xe theo các chương trình hỗ trợ tài chính riêng.
Be và Grab ra đòn dồn dập thì Xanh SM của Vingroup vẫn duy trì vị thế dẫn đầu với nhiều ưu đãi cho tài xế như miễn phí sạc điện tại các trạm xạc, các chương trình đổi xe máy cũ lấy xe điện mới….vv.
Theo số liệu từ Mordor Intelligence, Xanh SM chiếm 39,85% thị phần taxi và taxi công nghệ tại Việt Nam trong quý I/2025, vượt qua cả Grab (35,57%). Chiến lược của Xanh SM không dựa vào khuyến mại hay phá giá mà theo tuyên bố của hãng là lấy lòng khách hàng bằng các giá trị nội tại của hãng.
Lợi thế lớn nhất của Xanh SM là hệ sinh thái VinFast đồng bộ từ phương tiện, dịch vụ đến mạng lưới trạm sạc phủ rộng toàn quốc. Điều này giúp Xanh SM duy trì vận hành ổn định, chi phí thấp, chất lượng dịch vụ cao.
Giữa thời điểm các siêu ứng dụng và hãng xe điện chạy đua ưu đãi, thì tài xế công nghệ tại Việt Nam đang có nhiều lựa chọn để đổi xe, tối ưu chi phí và nâng cao trải nghiệm dịch vụ.
Đầu tư vào xe điện cũng giống như đầu tư vào một mô hình kinh doanh nhỏ, nơi mà các tài xế phải tính toàn kỹ lưỡng giữa bài toán đánh đổi xe điện với túi tiền khá eo hẹp của họ.
Một số nghiên cứu ban đầu công bố, khi chuyển sang xe điện, tài xế có thể tiết kiệm 40.000 – 60.000 đồng/ngày, tương đương hơn 1 triệu đồng/tháng. Chi phí sạc trung bình chỉ 20.000 đồng/ngày, thấp hơn nhiều so với chi phí xăng (70.000 – 100.000 đồng/ngày). Nếu tài xế dùng khoản tiết kiệm này để trả góp mua xe điện thì thời gian hoàn vốn chỉ còn 2 – 2,5 năm, thay vì 4 – 5 năm như xe xăng.
Bài toán lợi hại này đã được phân tích rõ ràng, nhưng các thách thức với các điểm nghẽn đang kéo lùi nó lại ở thế giằng co, chưa ngã ngũ và không phải ai cũng có thể chuyển đổi sang xe điện, nếu họ chưa tìm được mạch thị trường, có thể thuyết phục được họ.
Vẫn nhiều thách thức
Thách thức đầu tiên, đó là chi phí đầu vào khá cao, đang trở thành rào cản lớn nhất với các tài xế.
Một chiếc xe máy điện chất lượng từ các thương hiệu uy tín tại Việt Nam hiện có giá 20 – 40 triệu đồng. Đối với tài xế công nghệ là nhóm lao động không có hợp đồng dài hạn, thu nhập bấp bênh theo số cuốc xe mỗi ngày thì khoản chi này đang là quá lớn.
Hình thức cho thuê, trả góp hoặc liên kết ngân hàng có thể giảm các áp lực mua xe mới này. Nhưng trên thực tế, các thủ tục vay thường yêu cầu người mua phải có giấy tờ chứng minh thu nhập, hoặc điểm tín dụng. Đây là những điểm mà các tài xế công nghệ không thể đáp ứng.
Thêm vào đó, hạ tầng sạc điện trở thành nỗi lo thường trực trong khi làm việc di chuyển trên đường. Xe xăng có thể nạp nhiên liệu nhanh chóng ở bất kỳ cây xăng nào nhưng việc sạc pin cho xe điện vẫn còn là trở ngại đáng kể.
Các thương hiệu xe điện đang tích cực mở rộng mạng lưới trạm sạc, nhưng thực tế cho thấy, phần lớn các điểm sạc tập trung ở khu vực nội thành, trung tâm thương mại, hoặc các tuyến phố chính. Trong khi đó, tài xế công nghệ phải di chuyển xa theo yêu cầu khách hàng, không phải do họ có thể tự quyết định. Điều này đặt tài xế vào việc lo lắng, khi phải di chuyển xa vùng trung tâm.
Thời gian sạc pin cũng khá dài, từ từ 30 phút đến vài tiếng, tùy xe, tùy công suất khiến nhiều người cũng nản. Nó khiến họ mất thời gian, giảm thời gian chạy xe, đánh vào túi tiền của họ.
Mô hình thay pin nhanh, sạc siêu nhanh như của VinFast có thể là giải pháp hiệu quả, nhưng lại chưa thực sự phổ biến lắm trong cánh tài xế.
Khó khăn nhất, là khi xe hỏng hóc. Khi xe hỏng, cần thay thế sửa chữa gì đó phải gọi tổng tài đặt lịch kiểm tra online, trước khi thực sự làm dịch vụ. Điều này khiến nhiều tài xế áp lực, chùn chân. Đặc biệt với người không quen, hay không rành về công nghệ thì đây là một trở ngại lớn.
Các chương trình ưu đãi cho tài xế sử dụng xe điện cũng còn khá hạn chế.
Các chính sách cụ thể như điểm sạc ưu tiên cho tài xế, trợ giá thuê xe, giảm hoa hồng cho xe điện, hay bảo hiểm rủi ro đặc biệt…cũng chưa định hình hay có chính sách ổn định, lâu dài và đủ lớn để khiến cánh tài xế có động lực thay đổi.
Những thách thức này, nếu các hãng xe điện nào nhìn ra sớm, khắc phục được các điểm nghẽn này, có các chiến lược đủ tốt, đáp ứng với nhu cầu này của cánh tài xế thì hãng đó sẽ thắng cuộc trong tương lai.
Tương lai của di chuyển xanh từ xe điện đã rất rõ ràng. Nhưng việc tìm được “miếng bánh” của thị trường thì không phải là chuyện dễ dàng của các hãng xe điện Việt.
Thắng hay không còn vào chiến lược nhất quán, hiệu quả của từng hãng xe; các nỗ lực của những người sáng lập. Đặc biệt, trong phân khúc dịch vụ di chuyển cá nhân bằng xe máy điện, xe ô tô điện đang bùng nổ, lan tỏa thì cơ hội lớn cạnh tranh sẽ ngày càng cao và quyết liệt hơn.
Việc khai thác được phân khúc thị trường này tới đâu, bao nhiêu, có đánh trung tâm lý vào tâm lý của cánh tài xế không, có tạo được dộng lực thay đổi, lan tỏa trong cộng đồng không, đang còn là câu chuyện dang dở của các hãng xe và chưa có kết luận cuối cùng.
Hà Thanh
