Doanh nghiệp sản xuất xanh
Trung Quốc là thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 4,63 tỷ USD năm 2024. Trong đó mặt hàng sầu riêng chiếm tới 95% tổng lượng sầu riêng xuất khẩu đi các thị trường của Việt Nam. Nhưng thời gian gần đây, công tác xuất khẩu đang bị ách tắc, do Trung Quốc kiểm soát gắt gao.
22/5/2025
Thái Lan và Việt Nam là hai nhà cung cấp sầu riêng lớn nhất cho thị trường Trung Quốc. Sau khi hàng sầu riêng Thái Lan bị hải quan Trung Quốc ngăn lại do nhiễm hoạt chất cấm vàng O. Thông tin này lập tức gây ảnh hưởng tới Việt Nam, do Trung Quốc siết chặt sầu riêng nhập khẩu tử cả hai quốc gia.
Cuối năm ngoái đến nay, hải quan Trung Quốc đã yêu cầu siết chặt kiểm soát. Yêu cầu 100% các lô hàng sầu riêng nhập khẩu phải có giấy kiểm nghiệm chất Cadimi và vàng O và các nước xuất khẩu sầu riêng và các nước phải lập tức tuân thủ.
Thái Lan, quốc gia đầu tiên bị phát hiện tồn dư chất vàng O khiến Trung Quốc siết chặt kiểm tra toàn bộ sầu riêng nhập khẩu. Nhưng chỉ sau vài tháng được mở lại thị trường. Trong khi đó, sầu riêng của Việt Nam vẫn bị kiếm tra 100 %, gây khó khăn cho các đơn vị xuất khẩu rất nhiều.
Năm ngoái, hơn một nửa sản lượng sầu riêng của nước ta được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, cụ thể là 736.720 tấn.
Năm nay, theo ước tính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sản lượng sầu riêng ước khoảng 1,55 triệu tấn, trong đó chính vụ thu hoạch kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9 và đây đang là thời điểm vào vụ chính. Nhưng trước tình hình khó khăn chung, các doanh nghiệp hiệp hội ở các địa phương có sản lượng sầu riêng lớn đang rất sốt ruột.
Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, Đắk Lắk là thủ phủ sầu riêng Tây Nguyên đang bước vào chính vụ thu hoạch chính với sản lượng dự kiến khoảng 500.000 tấn. Các thành viên của hiệp hội đang lo lắng, nếu không tháo gỡ được nút thắt kiểm soát chất cấm, nguy cơ ùn ứ, mất thị trường là rất lớn.
Trước thực trạng này, Hiệp hội kiến nghị rà soát, điều chỉnh chính sách cấp và quản lý mã số vùng trồng, xử lý nghiêm vi phạm, khoanh vùng “báo động đỏ” đối với khu vực có nguy cơ cao. Đồng thời, đề xuất xây dựng tiêu chuẩn riêng cho sầu riêng xuất khẩu và tiêu thụ nội địa, tránh để hàng vi phạm quay về tiêu thụ trong nước.
Trước mắt, Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên lấy mẫu, đánh giá tình trạng tồn dư chất cấm và xây dựng bộ tiêu chuẩn cơ sở nhằm kiểm soát chất lượng sầu riêng một cách bền vững.
Nhưng giấy chứng nhận kiểm nghiệm chất vàng O và Cadimi vẫn là vấn đề nan giải đối với ngành hàng xuất khẩu trị giá hàng tỷ USD này. Cả nước hiện chỉ có 12 trung tâm thí nghiệm kiểm tra Cadimi và 9 trung tâm kiểm tra chất vàng O được cơ quan chức năng của Trung Quốc công nhận kết quả. Còn quy trình kiểm dịch thực vật cho sầu riêng vẫn chưa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp chặt chẽ với phía hải quan Trung Quốc để xử lý các vướng mắc liên quan đến những yếu tố kỹ thuật đang cản trở xuất khẩu. Đồng thời đẩy nhanh tiến độ cấp mã số vùng trồng, phê duyệt cơ sở đóng gói và các phòng thí nghiệm phục vụ xuất khẩu.
Trung Quốc là một trong những thị trường tiêu thụ rau quả lớn nhất thế giới. Đây cũng là thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam, đạt 4,63 tỷ USD năm 2024. Chúng ta cần có các biện pháp kiểm soát tốt vấn đề an toàn thực phẩm. Vì rất có thể sau sầu riêng, Trung Quốc sẽ siết chặt kiểm tra các loại trái cây khác.
Việt Nam có 14 loại rau quả đã được xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc. Trong đó, 6 mặt hàng hai bên đã ký nghị định thư xuất khẩu và 6 mặt hàng truyền thống chưa được chuẩn hóa bằng nghị định thư xuất khẩu.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, để một mặt hàng được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, chúng ta phải đàm phán rất nhiều năm. Khi ký nghị định thư cũng kèm theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn về an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật rất rõ ràng. Vì vậy, trong quá trình sản xuất và xuất khẩu, nếu chúng ta làm không đúng tiêu chuẩn, tỷ lệ vi phạm cao sẽ bị tăng tần suất kiểm tra, thậm chí khó khăn nhiều hơn khi vào thị trường ở các giai đoạn sau.
Các bộ, ngành liên quan cũng đang ráo riết vào cuộc, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là ở chính các đơn vị, doanh nghiệp. Các đơn vị phải nhanh chóng có các biện pháp thực tế, nhằm tăng cường kiểm soát đầu vào của vùng trồng, nông trại của mình. Theo dõi chặt diễn biến của ngành để chủ động, kịp thời xử lý các thông tin, các vướng mắc, có hành động đúng, bảo vệ chất lượng, danh tiếng thương hiệu của mình cho thật tốt và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan ban ngành Trung ương và địa phương khi có yêu cầu.
Nguyên Minh
