Bánh Phu Thê, đặc sản Bắc Ninh

Từ một đặc sản của Bắc Ninh, bánh phu thê đã nhanh chóng nổi tiếng và trở thành một loại bánh được ưa chuộng trên khắp mọi miền tổ quốc. Không chỉ có hương vị thơm ngon, bắt mắt, xung quanh chiếc bánh còn có rất nhiều câu chuyện hay.

12/2/2025

Sự tích ra đời của chiếc bánh

Bánh phu thê hay còn gọi với cái tên khác là bánh su sê, bánh xu xuê. Đây là một loại bánh cổ truyền đã có từ rất lâu ở làng Đình Bảng, tỉnh Bắc Ninh. Loại bánh này với đặc trưng phần vỏ dai, giòn sần sật, hòa quyện cùng nhân đậu xanh dẻo bùi thơm ngon. Một số nơi người ta thường bỏ thêm dừa sợi và vừng rang trên mặt bánh nữa.

Bánh su sê không chỉ là thứ bánh đặc sản mà còn thường được dùng để làm lễ vật đựng tráp trong ngày ăn hỏi của các đám cưới hỏi. Do đó một số nơi còn gọi là bánh vợ chồng (Phu Thê), mang ý nghĩa tượng trưng cho sự gắn kết vợ chồng.

Tên gọi của bánh phu thê là do sự tích vua Lý Anh Tông ra chiến trường đánh trận, hoàng hậu thương nhớ chồng nên đã tự tay vào bếp làm bánh gửi ra chiến trận cho nhà vua. Vua ăn thấy ngon, nghĩ đến tình nghĩa vợ chồng đã đặt tên là bánh phu thê. Cũng từ đó mà nhân gian lấy tích này gọi tên cho bánh.

Bánh luôn được gói thành cặp tượng trưn cho tình nghĩa vợ chồng thủy chung son sắt, bền chặt và chia ngọt sẻ bùi cùng nhau. Làng Đình Bảng nơi phát tích chiếc bánh đã trở thành làng nghề truyền thống chuyên làm bánh phu thê từ đó.

Lại có tích khác, có người lại truyền rằng, vào thời Lý vào những ngày hội hè hay ngày Tết, người dân làng Đình Bảng thường dùng sản vật mình làm ra để dâng cúng tổ tiên. Trong một lần hội làng, Lý Thánh Tông cùng Nguyên Phi Ỷ Lan về quê lễ Lý Thái Tổ và Lý Thái Tông ở Đền Đô. Dân làng đã dâng Đức vua và Nguyên Phi Ỷ Lan đặc sản của quê hương. Nhà vua đã truyền rằng bánh nên là một lễ vật trong ngày vui kết thành phu thê để giữ gìn ý nghĩa chiếc bánh làm khi xưa cho đức vua ra chiến trường. Từ đó, mà tên gọi bánh phu thê ra đời.

Bánh đẹp, thơm ngon, an lành

Bánh phu thê truyền thống được gói bằng lá dong hoặc lá chuối giản dị, bình thường, không màu sắc sặc sỡ, không cầu kỳ trong kiểu dáng. Nhưng khi thưởng thức sẽ không khỏi ngỡ ngàng vì độ thơm ngon, giòn ngọt, béo bùi.

Loại gạo để làm bánh phu thê phải là loại gạo nếp cái hoa vàng, vo sạch và dùng cối giã chứ không được xay bằng máy. Ngày nay để tiện phô diễn nét đẹp, bắt mắt của chiếc bánh mà nhiều nơi làm xong bọc trong giấy kinh trong. Làm cho chiếc bánh nổi bật, vô cùng đẹp mắt cho ngày trọng đại cưới xin của các đôi lứa trên mọi miền của tổ quốc thêm phần long trọng.

Để có được lớp vỏ bánh vàng ươm, hay đỏ nhuận bắt mắt, người làm bánh thường đem các loại hoa hoặc màu lá xanh, củ quả nông sản có màu sắc đẹp làm màu trộn chung làm bánh. Nhân bánh là đỗ xanh được ngâm kĩ, đem hấp chín, nghiền mịn với đường và trộn lẫn vào sợi dừa đã được nạo nhỏ và cho vào làm nhân bánh.

Đây là món bánh đặc sản truyền thống thành món ngon, hấp dẫn khách du lịch khi tới Bắc Ninh muốn mua mang về. Từ một đặc sản quà quê, nay bánh đang trở thành món quà hút khách, sử dụng trong những ngày hội làng đầu năm, ngày rằm tháng riêng, trong tiệc cưới quanh năm, trong tiệc thết đãi bạn bè ở làng quê Bắc Bộ và nay đã lan rộng trên nhiều vùng miền trên khắp cả nước.

Bánh trở thành món quà cho nhiều người mua về thưởng thức trong ngày đầu xuân, bên tiệc trà ấm nóng, bạn bè quây quần trong cái rét ngọt mùa xuân thì vô cùng có nghĩa, mang lại nét đẹp tươi mới cho ngày những ngày tháng giêng này.

Hoàng Thanh